استعمار
درآمدی انتقادی به انگاره توسعه در آکادمی ایرانی در پی «جنگ رمضان»؛
در چهارچوب‌های رایج توسعه در علوم اجتماعی، این موضوع لحاظ نمی‌شود که تحریم، فشار نظامی و انزوای دیپلماتیک، ابزارهای مدرن همان نظمی هستند که نمی‌خواهد قطب جدیدی در جغرافیای ثروت و قدرت شکل بگیرد. نتیجه این چهارچوب‌های ناکافی، روی‌آوردن به سرزنش قربانی است. به‌عبارت‌دیگر، همواره این انگاره مطرح می‌شود که لاجرم ما بازیگر بدی بوده‌ایم که مورد حمله دشمنان قرار گرفته‌ایم. در این انگاره، ماهیت استعمار نادیده گرفته شده و این موضوع درک نمی‌شود که اگر استعمارگر، مستعمره را مورد حمله قرار دهد، نه به دلیل تلاش مستعمره برای قدرت‌یافتن و استقلال، بلکه به دلیل روحیه و خصلت درونی خود جهت تثبیت نظم نامتوازنی است که بر این رابطه استوار ساخته است.
کد خبر: ۱۲۲۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۹
درس‌هایی از مقاومت ۵۵۰۰ساله ایرانیان در مقابل استعمار و تجاوز نظامی به قلم کیم اسکایپس؛
ترامپ و متحدانش تصور می‌کردند ایران مانند ونزوئلا سریع تسلیم خواهد شد، درحالی‌که ایران در طول ۵ هزار‌ساله گذشته، هیچگاه مستعمره نشده و همواره در مقابل متجاوزان مقاومت کرده و تسلیم آنها نشده است.
کد خبر: ۱۲۱۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۲۹
چگونه جستجوی کالا به نسل‌کشی می‌انجامد؟ / بخش دوم؛
کشف نفت بیش از همه‌جا، منطقه غرب آسیا را از خود متأثر کرد. مواجهه استعمار بر سر نفت با این منطقه، نیاز به طرح بحثی تفصیلی و مستقل دارد، اما اجمالاً باید گفت که سیاست‌های استعمار (در این برهه عمدتاً انگلیس، فرانسه و روسیه) بر سر نفت، به نسبت موقعیت‌های جغرافیایی مختلف، گوناگون بود. بااین‌حال، تفاهمی کلی وجود داشت که دو قدرت بزرگ این منطقه یعنی ایران و عثمانی باید تجزیه شوند.
کد خبر: ۱۲۰۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۹
چگونه جهانی‌سازی دلار، نظم استعماری جدید را قوام بخشید؟/ بخش سوم؛
نخستین طراحی اقتصادی آمریکا، تبدیل‌کردن دلار به ارزی جهان رواست. این عمل در قالب کنفرانس «برتون وودز» در سال ۱۹۴۴ صورت گرفت. در این کنفرانس که بیش از هفتصد شخصیت برجسته از اروپا در آن حاضر بودند، آمریکا پیشنهاد قراردادن دلار به‌عنوان ارز رسمی جهانی را مطرح کرد.
کد خبر: ۱۲۰۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۱۲
راهکار زنده استعمار؛ از تغییر خط تا تجزیه جغرافیا/ بخش پنجم؛
وقتی خط تغییر می‌کند، نسل جدید دیگر توانایی خواندن میراث مکتوب پدران خود را ندارد؛ بدین ترتیب، ملتی که تاریخ خود را نمی‌تواند بخواند، آماده پذیرش هر «تاریخ جعلی» و «هویت ساختگی» است که استعمار به او تحمیل کند.
کد خبر: ۱۲۰۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۰
مروری بر جایگاه استعمار در حافظه تاریخی ملت‌ها/ بخش ششم؛
آنچه امروزه ما در آمریکای لاتین مشاهده می‌کنیم، محصول یک فرآیند پیچیده از «بازتعریف هویت» است. استعمار در این مناطق، نه به‌عنوان یک پرانتز تاریخی که باید بسته شود، بلکه به‌عنوان «نقطه صفر پیدایش» پذیرفته شده است. این امر نشان می‌دهد که موفق‌ترین فرم استعمار، مدلی است که در آن استعمارگر نه‌تنها خاک، بلکه «هویت» و «تعریفِ خود» در ذهن مستعمره را تسخیر و بازنویسی می‌کند.
کد خبر: ۱۲۰۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
بررسی جامعه‌شناختی سازوکار‌های «استعمار داده» و «نفی هویت»؛
هژمونی معرفتی فضایی را رقم زده که در آن هر گزاره‌ای که ممهور به مهر دانشگاه‌ها و ژورنال‌های غربی باشد، بدیهی، علمی و صادق پنداشته می‌شود. در مقابل، هر سخنی که از درون سنت بومی یا توسط اندیشمندان مستقل بیان شود، اگر با آن استاندارد‌ها همخوانی نداشته باشد، «غیرعلمی»، «ایدئولوژیک» یا «نادرست» قلمداد می‌گردد.
کد خبر: ۱۲۰۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
بررسی تاریخی مواجهه ایرانیان با استعمار در گفتوگو با طیبه محمدی کیا/ بخش دوم؛
فهمِ تاریخی از «استعمار» در جوامع مسلمان قرنِ نوزدهم و بیستم، شکل‌های متفاوتی به خود گرفت: از فهمِ سیاسی و حقوقی (اشغال و قراردادها) تا فهمِ فرهنگی و معرفتی (نفوذ زبان، علم و نظام دانایی). این چندگانگیِ تاریخی، امروز در گفتمان‌های سیاسی، دانشگاهی و عمومی ایران بازتاب یافته است.
کد خبر: ۱۱۹۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۳
بررسی تاریخی مواجهه ایرانیان با استعمار در گفتوگو با طیبه محمدی کیا/ بخش اول؛
امام خمینی (ره) در آثار خود بارها تأکید می‌کرد که استعمار، فقط غارت منابع نیست، بلکه «تحقیر ملل» و «غارت اندیشه‌ها» است. ایشان مفهوم «غرب‌زدگی» را نه صرفاً به معنای دلبستگی به تمدن غرب، بلکه به‌عنوان نوعی ازخودبیگانگی فرهنگی می‌فهمیدند. این برداشت، ریشه در سنت دیرپای فقه و حکمت شیعی داشت که استقلال فکری را جزئی از ایمان می‌دانست.
کد خبر: ۱۱۹۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
چرا استعمار بخشی از تاریخ معاصر ما را شکل داده است؟/ بخش اول؛
ادویه به‌عنوان یک کالای مهم، نقش مهمی در آغاز عصر استعمار داشت. استعمارگران همواره به دنبال کالاهای استراتژیک، طرح‌های استعماری خود را سامان داده‌اند. ادویه، طلا، نفت و گاز، مواد معدنی کمیاب و استراتژیک و امروزه «اطلاعات» همگی در حکم کالاهایی هستند که می‌توان تاریخ تطورات استعمار را بر اساس آنان بازگو کرد.
کد خبر: ۱۱۹۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۳
پرسش از زوایای استعمار معرفتی در گفتوگو با عبدالمجید مبلغی/ بخش اول؛
کشورهایی با اندازه متوسط یا دچار استعمار کلاسیک نشدند که تعداد آنها بسیار کم است و عمده آنها مستعمره شدند، یا اگر از استعمار کلاسیک هم رهایی پیدا کرده‌اند، معمولاً درگیر استعمار نو شده‌اند؛ مثل ایران که در آن پهلوی‌ها حکومتی دست‌نشانده شدند. اما استعمار نو یک ویژگی سنخ‌شناسانه و تیپولوژیک بسیار مهم دارد و آن هم این است که از دل استعمار نو، زمینه‌های استعمار فرانو پدید آمده است.
کد خبر: ۱۱۷۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۷
خوانشی پسااستعماری از هویت ایرانی؛
زنان جهان سوم، قربانیانی تربیت نشده، درس نخوانده، ترسو، وابسته، زشت و نادان هستند! مخصوصاً اگر رنگ پوستشان، چندان روشن نباشد. چرا؟ چون زنان جهان اول، سفیدپوست، بور، چشم رنگی، مستقل، جسور و دانشور جلوه داده شوند.
کد خبر: ۱۱۴۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۰
نقش استعمار در بازتولید هویت‌ها در «شرق»؛
هم اکنون که در دوران پسا استعماری به سر می‌بریم هویت، جنسیت، ملیت و فرهنگ تحت تأثیر استعمار قرار دارد و کشور‌های استعمارگر به صورت غیرمستقیم آنها را کنترل و مدیریت می‌کنند. هر چند استعمار به شکل گذشته مشهود نیست، فعالیت استعمارگران به صورت غیر مستقیم آنها را کنترل و مدیریت می‌کند.
کد خبر: ۱۱۴۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۶
به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود؛
مجموعه «استعمار شناسی ایرانی» زیر نظر دکتر موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در قالب شش مجموعه تخصصی و مستقل تدوین شده که هر یک به ابعاد مختلف پدیده استعمار پرداخته‌اند.
کد خبر: ۱۱۴۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۴
چگونه غزه ورشکستگی لیبرالیسم غربی را برملا کرد؟ در مصاحبه با گیلبرت اشکار؛
حمایت غرب از اسرائیل، آخرین میخ بر تابوت به‌اصطلاح نظم بین‌الملل لیبرال مبتنی بر قواعد بود. این نظم همیشه یک تصور واهی و خیالی بود؛ اما هرگز این توهم به این روشنی برملا نشده بود.
کد خبر: ۱۱۳۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۳
ایده «بلد طیب» چگونه خود را در برابر پروژه «بلد خبیث» سامان می‌دهد؟
گفتن اینکه «اسرائیل ۲۵ سال آینده را نخواهید دید»، صرفاً یک رجزخوانی یا لفاظی سیاسی نیست؛ بلکه طرحی برای حفظ مردم ایران در چهارچوب ایده «بلد طیب» است. نحوه «بودن» ایرانیان، پروژه «بودن» اسرائیل را بر نمی‌تابد.
کد خبر: ۱۱۳۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۴
بازخوانی وضعیت ایران و رژیم صهیونیستی پس از جنگ ۱۲ روزه در گزارش جان راین؛
حدس و گمان‌ها درباره آسیب‌پذیری حکومت ایران ادامه خواهد داشت و مقایسه‌هایی با دیگر حکومت‌های سقوط کرده در منطقه شکل خواهد گرفت. اما شرایط ایران با سوریه «بشار اسد»، عراق «صدام حسین» یا لیبی «معمر قذافی» متفاوت است.
کد خبر: ۱۱۳۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۶
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعۀ ایران در گفتوگو با علیرضا بلیغ/ بخش دوم؛
یک مَثَل معروفی هست که «از هر جا کالا عبور نکند، سرباز عبور می‌کند». جمهوری اسلامی اگر می‌خواهد که دوباره شاهد پیدایش چیز‌هایی مثل داعش نباشد و اگر می‌خواهد شاهد موفق شدن پروژه‌های ایران‌هراسی آمریکا در بین کشور‌های همسایۀ ما نباشد، باید بتواند بر اساس طرح توسعۀ درون‌زای خود، روابط اقتصادی مستحکمی با کشور‌های پیرامونش برقرار کند.
کد خبر: ۱۱۲۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۲۳
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعۀ ایران در گفتوگو با علیرضا بلیغ/ بخش اول؛
پهلوی هم در نقطه‌ای که به‌واسطه افزایش درآمدهای نفتی ناگهان صحبت از این کرد که «می‌خواهیم دروازه‌های تمدن را بگشاییم و شکوه ایران باستان را بازگردانیم»، سریعاً آن را مهار کردند! چرا؟ چون این استعداد در کشوری که هفت هزار سال تاریخ داشته باشد، وجود دارد. یعنی من یک شخصیتی از قبل دارم که می‌توانم آن را به یاد بیاورم.
کد خبر: ۱۱۲۵۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۱۱
جایگاه اندیشه‌های چپ در انقلاب اسلامی در گفتگو با حسین مهدی‌زاده/ بخش دوم؛
ایران از لحظه پس از انقلاب ۱۳۵۷، نه حاضر شد در بلوک چپ حضور یابد و نه حاضر شد در بلوک راست عضو شود. به چه دلیل؟ چون هیچ‌کدام را درمان خود نمی‌داند. درست است. در جزئیات نسخه‌ها گاهی اوقات ممکن است گاهی به سمت راست و گاهی به سمت چپ متمایل شویم، ولی در هر کدام - چه آنجایی که با رویکرد لیبرالی عمل کردیم و چه آنجا که با رویکرد چپ عمل کردیم - اکنون احساس توبه داریم.
کد خبر: ۱۱۲۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۳