زیست اجتماعی

زیست روزمره نوجوانان امروز بیش از هر زمان دیگری در میان صفحه‌ نمایش‌ها، فضا‌های مجازی و ارتباطات غیرحضوری شکل می‌گیرد؛ وضعیتی که به کاهش تجربه‌های جمعی، تعاملات چهره‌به‌چهره و مواجهه‌های واقعی با جامعه انجامیده است. این فقر تجربه زیسته، به‌ویژه در بزنگاه‌های بحرانی، خود را در قالب واکنش‌های هیجانی، تصمیم‌های کم‌عمق و آسیب‌پذیری بیشتر در برابر روایت‌های فریبنده نشان می‌دهد.

واقعیت آن است که دریافت ما از زندگی صرفاً امری برساختی نیست؛ هرچند بخشی از آن برساختی است، اما پایه‌ای در امر اجتماعی و نظم اجتماعی دارد. امر اجتماعی به‌مثابه امری عینی و نه صرفاً برساختی یا انتزاعی در یافت روزانه ما از زندگی حاضر است. بنابراین، درک ما از واقعیت و روایت‌سازی پیرامون آن، در میان یک رابطه دیالکتیکی میان امر اجتماعی و امر رسانه‌ای شده ساخته می‌شود. درک این موضوع می‌تواند در فرایند حکمرانی و حلقه‌های تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری تأثیر داشته باشد.

یکی دیگر از زمینه‌های اخلاقی بی‌تفاوتی اجتماعی، حسن بی‌طرفی است. این دیدگاه اخیراً در جامعه ما به علت فرسایشی شدن برخی نزاع‌ها و مبهم بودن حقیقت تقویت شده که بی‌طرفی مطلوب است.

یک پویش اجتماعی برای کارایی و موفقیت شرایطی دارد؛ مانند روایتگری درست و توجه به احساسات مخاطبان. همچنین می‌بایست اهداف کوتاه‌مدت قابل‌دسترس گفته شود تا بتوانیم وجودی خارجی برای آن ایجاد کنیم. همچنین بحث شفافیت در گزارش پویش از نکات مهم در این زمینه است. ما می‌بینیم پویش‌های مختلفی انجام می‌شود، اما مردم نمی‌دانند سرانجام این پویش چه شد.

انسجام یک نوع وحدت، هماهنگی را می‌رساند. اما وحدت و هماهنگی می‌تواند دو حالت داشته باشد که چنین تفکیکی در جامعه شناسی هم مطرح می‌شود. حالت اول:کامیونیتی، یعنی اجتماع و شاید یکی از معانی امت. حالت دوم: سوسایتی، در این ساحت، فرض‌بر همراهی همه جانبه و حداکثری نیست؛ بلکه نوعی هماهنگی حداقلی، شاید وجود داشته باشد.

هسته اجتماعی ایران، مبتنی بر تعاون است. تقابل جزء لاینفک جامعه ایران نیست. تقابل، اولا در همه جای جهان هست. ولی تعاون است که هسته اجتماعی ایران را قوام می‌دهد. مادامیکه ما به این خودآگاهی نرسیده باشیم و در قدرت و ساحت قدرت، ما به داشته-یعنی تعاون- التفاتی نداشته باشیم، به تقابل‌هایی که ماهواره برای ما ایجاد کردند، دامن می‌زنیم و ما دائم مورد واکنش قرار می‌گیریم. جامعه‌ای می‌تواند مدیریت اذهان انجام دهد که در ساحت کنش قرار گیرد. کنشی که مبتنی بر واقعیات اجتماعی باشد. جامعه ایرانی، جامعه متنوعی است.

چون از یک طرف این تکثرگرایی به وجود آمده و جامعه نیز خواهان و مطالبه‌گر شده است و از طرف دیگر ما هنوز نتوانسته‌ایم متناسب با هر یک از این حوزه‌ها، یک طرح کلان و عمیق‌تر از آنچه امروز داریم، داشته باشیم، باید بدانیم که نمی‌توان تکثر را به رسمیت نشناخت، اما الگوی حکمرانی هم باید این پیچیدگی‌ها را بشناسد وگرنه هر حوزه یا طرفی که بدون اصول مورد قبول، به رسمیت شناخته شود، می‌تواند به اصل حکمرانی لطمه وارد کند.