سیاست اقتصادی

در جهانی که هر روز بیش از پیش به مرزهای بی‌ثباتی نزدیک می‌شود، فهمیدن آنچه واقعاً در پسِ تحولات ژئوپلیتیکی، جنگ‌های اقتصادی و آشوب‌های سیاسی جریان دارد دشوارتر شده است. بازگشت ترامپ به قدرت، سرکشی چین در برابر جنگ تعرفه‌ای، و تداوم جنگ اوکراین نظمی را لرزانده‌اند که از دوران میان دو جنگ جهانی تاکنون چنین شکننده نبوده است. اما پرسش اصلی اینجاست: این آشوب تا چه حد محصول شخصیتی غیرقابل‌پیش‌بینی مانند ترامپ است و تا چه حد ریشه در تغییرات ساختاری و توزیع تازه قدرت جهانی دارد؟ «مایکل رابرتز» اقتصاددان چپ، در گفت‌وگویی با جاکوبن تلاش می‌کند در دل این هرج‌ومرج، منطق پنهان تحولات را آشکار کند.

ایمان به خدا صفات دیگری‌ را در روح مؤمن نسبت به دانش، سیاست، هنر و از همه مشهودتر، اقتصاد و امور معیشتی به وجود می‌آورد که با بودن ایمان، آنها نیز خواهند بود و شدت و ضعف آنها که تعیین‌کننده رفتارهای انسان هستند، به‌ شدت‌ و ضعف خود ایمان‌ بستگی‌ دارد. این صفات را می‌توان از ارکان ایمان به حساب آورد و جهت اصلاح اقتصاد و آفت‌زدایی از آن لازم و ضروری است که از این گلوگاه اعتقادی لازم و ضروری اقدام گردد.

آمریکا در طول ۳۰ سال گذشته اشتهای سیری ناپذیری برای کشاندن شرایط به وضعیت جنگی و مداخله نظامی در مناطق مختلف جهان داشته است. رأی‌دهندگان در سی و دو کشور عضو ناتو در حال زیر سؤال بردن حکمت برون‌سپاری امنیت ملی و سلامت اقتصادی خود به آمریکا هستند.

در ایران بین الگوی «دولت دانش» و «کار دانش» رابطه نزدیک وجود دارد. ما می‌بایست از لحاظ راهبردی همزمان به دولت دانش و کار دانش متکی شویم. دولت دانش باید ساماندهی‌های لازم را با استفاده از سیاست‌های اجتماعی درست در قالب یک الگوی برنامه ریزی شده پیرامون اقتصاد دانش و جامعه دانش اتخاذ و اجرا نماید و کار دانش نیز که متشکل از سرمایه داران و نیرو‌های متخصص ایران است، با دولت همکاری نماید.

در تمام دنیا (چه چپ‌ها و چه راست‌ها) دارای سیاست اجتماعی هستند، هرچند که در تئوری و عمل باهم اختلاف‌نظر داشته باشند، اما فاقد سیاست اجتماعی نیستند. درصورتی‌که در کشور ما این‌طور نیست. اساس تحقق سرمایه و ارزش اضافی این است که کالای تولیدشده را بتوان بفروش رساند تا ارزش اضافی کسب شود. سیاست اجتماعی نه تنها نقش کرامت انسانی را دنبال می‌کند، بلکه در رشد پایدار اقتصادی هم نقش قابل‌توجهی دارد.

در سال ۱۹۹۹، او مقاله‌ای تحت عنوان «نقطه برابری چیست؟» را در ژورنال اخلاق منتشر کرد و در آن استدلالی را مطرح کرد که بیشتر به ‌واسطه آن شناخته می‌شود. او در سنگر خودی نارنجکی را باز و با این جمله شروع کرد «اگر بیشتر آثار پژوهشی اخیر مدافع برابری به‌صورت پنهانی توسط محافظه‌کاران نوشته شده بود، آیا نتایج این کار برای مساوات‌گرایان چیزی شرم‌آورتر از این آثار می‌توانست باشد؟»او نشان داد که مسئله این بود که متفکران مساوات‌گرای معاصر با تمرکز بر توزیع، بزرگ شده بودند.

چطور شما انتظار دارید که از دل چنین مناسباتی، دستاورد حاصل شود؟ روز میلاد علی بن ابی‌طالب، روزهای شهادت شهید بهشتی و شهید مطهری، روز جهانی عدالت اجتماعی، این‌ها ایامی است که به ما بهانه می‌دهد با محک عدالت با حکومت‌گران گرامی صحبت کنیم. فقط با ادعا که نمی‌شود عدالت‌خواه بود. عدالت‌خواهی، حساب‌وکتاب‌های روشنی دارد.

نابرابری‌های نژادی در نتایج آموزشی و اقتصادی نه تنها بر رفاه اقتصادی اقلیت‌های نژادی و قومی تأثیر می‌گذارد، بلکه نشان داده شده است که رشد اقتصادی کل اقتصاد ایالات متحده را نیز مهار می‌کند و امنیت اقتصادی هر آمریکایی را بدون در نظر گرفتن نژاد تحت تأثیر قرار می‌دهد.