علیرضا شجاعی زند

حرف اصلاحگری رادیکال چیست؟ اصلاحگری رادیکال می‌گوید دین را در دو عرصه خصوصی و مدنی می‌پذیرم. علاوه بر آن در جامعه سیاسی هم دین را می‌پذیرد. اما به آن توصیه می‌کند که در جامعه سیاسی، مثل بقیه انسان‌ها و شهروندان حق داری که اظهارنظر سیاسی کنی و حزب سیاسی تشکیل دهی؛ اما توصیه می‌کنم هیچگاه به مسند قدرت نزدیک نشو!

حرکتِ منتهی به انقلاب اسلامی و برپایی نظامِ دینی در خلأ رخ نداده، بلکه علیه دو جریان غالبِ جهانی بوده است. برخاسته از نگرانی‌هایی بوده که درباره وضع و آینده انسان‌ها داشته‌اند. البته درک و شناختِ ۵۰، ۶۰ سالِ پیش از مدرنیته که بسیار بسیط بود و با درکِ امروزی از آن و از سوبژه مدرن خیلی فرق دارد. اما وجود داشت و ردِّ آن را می‌شد در تأملات فکری علامه طباطبایی و مطهری و جلال و شریعتی دید.

شکاف ادعاشده چیست؟ آیا با شکاف‌های به‌هم‌آمیخته طبقاتی، نسلی، جنسی، قومی و از این قبیل مواجهیم؟ با شکاف‌های ناشی از منافع و قدرت‌طلبی طرفیم یا ماجرا ناشی از اختلاف نظر‌های تفسیری از دین و حکمرانی و توسعه است و نبود زبان مشترک؟ شکاف‌ها آیا ریشه‌های شخصی و شخصیتی دارد؟ شاید هم از جنس سوءتفاهماتی است که با کمی تسامح و گذشت، حل‌وفصل خواهد شد؟ آن شکاف خاصی که دیگر شکاف‌ها را نیز در جمهوری اسلامی فعال می‌کند و فعال نگه می‌دارد، شکاف ناشی از غیریت‌های مبنایی و رویکردی و گفتمانی است.

موضوع فروپاشی که آقای آزاد به آن تأکیددارند هنوز متوجه نشدم یعنی گاهی فروپاشی به جامعه منتسب می‌شود و گاهی هم به‌نظام، گاهی نظام متهم می‌شود که خودش فروپاشی می‌کند گاهی متهم که چرا آن‌قدر نگران فروپاشی جامعه است؟ من نمی‌فهمم تغییرات چگونه باید به رسمیت شناخت؟ آقای آزاد می‌گویند هر دولتی که بر مسند نشسته گویی انقلاب شده در کشور و به‌تبع آن تغییرات اساسی ایجاد می‌شود، سیاست‌ها و راهبردهای جدید می‌آید. بعضی آن‌قدر دنبال تغییر هستند که گفتند ما گفتمان جدیدی داریم. این کجا مفهوم این را دارد که نظام تغییرات را به رسمیت نمی‌شناسد؟ تمام درب‌های جامعه ایران به سمت جهان باز است آن‌هم بیش‌ازحد.