جنگ رمضان، ترور دانشمندان ایرانی و تخریب دانش بومی
به گزارش «سدید»؛ استقلال یکی از اصول اساسی جمهوری اسلامی از ابتدای انقلاب اسلامی بوده است. در حوزه علمی نیز توجه به استقلال علمی و فناوری براساس دانش و فناوری بومی با اتکا به توان داخلی در آرای حضرات امام خمینی (ره) و امام خامنهای (ره) دیده می‌شود. حضرت آیت‌الله خامنهای که بر سیاست خودباوری علمی و اتقان فناوری داخلی تأکید ویژهای داشتند در آرای خود در مورد جنبش نرم افزاری (۱۳۸۱)، نهضت نوآوری علمی و فناوری (۱۳۸۵)، اقتصاد دانش‌بنیان مبتنی بر فناوری بومی (۱۳۹۱) به تبیین این امر پرداختند. در راستای اهمیت این امر دشمنان جمهوری اسلامی به‌ویژه اسرائیل تروریست نیز جهت مقابله با این سیاست بومی به سیاست ترور دانشمندان مرتبط با دانش و فناوری بومی روی آوردند. در این یادداشت با پاسداشت شهادت شهید سعید شمقدری، دانشیار گروه کنترل دانشکده مهندسی برق دانشگاه علم و صنعت به چرایی ترور دانشمندان ایرانی طی دو دهه اخیر میپردازم.
چرا پرداختن به موضوع ترور دانشمندانمان در کشور مهم است؟
بی‌شک رشد فناوری بومی در دو دهه اخیر در حوزه‌های نظامی، هسته‌ای، نانو و بایوتکنولوژیک و فناوری زیستی، خاری در چشم رژیم تروریستی اسرائیل بوده است. فناوریهایی که اثرات آنها را در دفاع مقدس ۲ و به ویژه دفاع مقدس ۳ در بخش فناوری نظامی - امنیتی می‌شود شاهد بود. این امر ترور را برای صهیونیست‌ها به عنوان یک ابزار توقف پیشرفت علمی به عنوان یک اصل قرار داد. اما چرا ترور دانشمند باید برای ما مهم باشد. نخستین اهمیت موضوع این است که دانشمندان سرمایه‌های فکری هر جامعه هستند. با ترور آنها سرمایه‌های فکری ایران عزیزمان دچار نقصان می‌شود. نکته دوم اینکه ترور دانشمندان باعث ایجاد ترس و خودسانسوری در جامعه علمی می‌شود. این امر باعث تخریب فضای گفت‌و‌گو و ترویج علمی در بین دانشمندان می‌شود.
نکته سوم باعث بیاعتمادی بین جامعه به نهاد‌های مستقر برای حفظ دانشمندان کشور می‌شود. این بیاعتمادی حتی به بین خود شهروندان نیز سرایت می‌کند. نکته چهارم پرداختن به این موضوع باعث گفتمانسازی شهادت دانشمندان در جامعه و حفظ آن در حافظه تاریخی جامعه و کشور می‌شود. نکته پنجم باعث حفاظت از فضای علمی و استقلال علمی در بین نهاد‌های مسئول و حتی مردم جامعه می‌شود و نکته آخر این که حق حیات یک دانشمند جزء حقوق بنیادین بشر است و حفظ آن الزامی است. توجه به این امر باعث می‌شود نهاد‌های حقوقی مسئول به جد به پیگیری حقوقی در این زمینه بپردازند.
ایران بیشترین قربانی ترور دانشمندان علمی در قرن بیست‌ویکم
مطالعات جنا جردن و راشل وایتلارک (۲۰۲۵) در پژوهش «ترور برای ضدتکثیر علم» نشان می‌دهد در قرن بیست‌ویکم، ایران بیشترین خسارت ترور علمی را داشته که مسئول مستقیم آنها رژیم تروریستی اسرائیل بوده است. همین مطالعه نشان می‌دهد در منطقه ما در قرن بیستم مصر و در رتبه بعدی عراق بیشترین دانشمندان خود را توسط این رژیم تروریستی از دست دادهاند. مطالعات گوناگون نشان می‌دهد سیاست ترور فکری و علمی از دورهای به یک اصل در جهان تبدیل شده که آمریکا هژمونی سیاسی و نظامی را بر عهده گرفته است. مطالعه ترور دانشمندان نشان داد سیاست آپارتاید علمی غرب و دست نشانده آنها در منطقه در مقابله با دانش بومی ترور دانشمندان است. ترور دانشمندان ایرانی که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی توسط منافقان و مزدوران غربی آغاز شده بود با رشد فناوری هسته‌ای و نظامی ایران توسط حکومت تروریستی اسرائیل به اوج رسید. تاکنون در حدود ۳۰ دانشمند شهید، قربانی سیاست ترور دانش و فناوری بومی ما شدهاند که یادشان برای همه ما همیشه جاودان است.
چرا ترور دانشمندان ایرانی؛ یک چرای بزرگ؟
هدف اسرائیل از ترور دانشمندان ایرانی نخست حذف اندیشه، دانش و فناوری بومی در مقابل دانش استعماری و هژمونیک جریان سلطه علمی است. دوم تضعیف اندیشه پیشرفت درونزا و توقف یک جریان علمی بومی است که از اواخر دهه ۱۳۷۰ توسط رهبر شهید حضرت آیت‌الله خامنهای (ره) به عنوان یک اصل علمی طرح و تبیین شد. هدف سوم ایجاد ترس در بین جامعه و جامعه علمی در اجرای سیاست پیشرفت بومی است. این هدف هم در داخل برای برخی پیروان تبعیت محض از دانش غربی دارای اعتبار است هم برای کشور‌های مستقل دیگر که احیاناً قصد سیاست پیشرفت بومی در منطقه را دارند. ترس از ترور آنان را محافظه‌کار و وابستهتر ساخته است. هدف چهارم ایجاد موازنه قدرت علمی با حذف طرف مقابل است. به گواه شاخصهای علمی همین کشور‌های غربی، ایران در برخی حوزه‌های علمی جزء پنج کشور نخست جهان است. در برخی فناوریهای هسته‌ای، امنیتی و نظامی حتی جزء برترین‌های جهان است. از دید تروریستهای علمی این حذفها جلوی این برتریها را گرفته و مسیر پیشرفت ایران را کند می‌کند، اما آنها هنوز با منطق و ذهنیت غربی به ما نگاه میکنند و نمیدانند ایران عزیز طی سیاستهای راهبردی چهار دهه اخیر دارای یک نظام سیتماتیک وابسته به سیستم نه وابسته به عامل و نهاد است و مسیر پیشرفت ایرانی یک امر سیستمی است.
کرونولوژی ترور دانشمندان دانش و فناوری بومی ایران اسلامی
مطالعه ترور دانشمندان فناوری بومی ایران نشان می‌دهد با اعتلای فناوری هسته‌ای کشور در دهه ۱۳۸۰ ترور‌ها یک اصل تروریستی برای اسرائیل در نظر گرفته شده است. این ترور‌ها را میتوان به لحاظ تاریخی به سه دوره اواسط دهه ۱۳۸۰ تا ۲۳ خردادماه ۱۴۰۴، دوره دوم مربوط به دفاع مقدس دوم از ۲۳ خردادماه ۱۴۰۴ تا ۳ تیرماه و دوره سوم نیز به دفاع مقدس سوم که از ۹ اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز و تاکنون ادامه داشته است، تقسیم کرد.
در دوره نخست که با شهادت دکتر اردشیر حسین‌پور، استاد فیزیک هسته‌ای دانشگاه شیراز و دانشگاه صنعتی مالک اشتر در دی ماه ۱۳۸۵ آغاز شد با شهادت دکتر محسن فخری‌زاده، استاد فیزیک هسته‌ای در ۷ آذرماه ۱۳۹۷ به اوج خود رسید. در این بازه ما شاهد شهادت دانشمندانی، چون مسعود علی‌محمدی (۱۳۸۸)، مجید شهریاری (۱۳۸۹)، داریوش رضایی‌نژاد و مصطفی احمدی روشن (۱۳۹۰) بودیم. دوره دوم که طی جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد رژیم ترور چهره خود را در سفاکی عیان‌تر ساخت و بی‌محابا ضمن شهادت دانشمندان، باعث شهادت خانواده‌ها، همسایگان و همراهان این عزیزان شد. در این دوره ۱۵ تن از برترین دانشمندان ایران طی شش روز به شهادت رسیدند. دکتر محمدمهدی طهرانچی، عبدالحمید مینوچهر، احمدرضا ذوالفقاری، سیدامیرحسین فقهی، اکبر مطلبی‌زاده و فریدون عباسی در روز ۲۳ خرداد، علی بکایی‌کریمی، منصور عسگری و سعید برجی در ۲۴ خردادماه، علی باکویی در ۲۵ خردادماه، سلیمان سلیمانی، سیدایثار طباطبایی‌قمشه، سیدمصطفی ساداتی‌ارمکی، سیداصغر هاشمی‌تبار، ۲۷ خردادماه و سیدمحمدرضا صدیقی‌صابر به همراه ۱۲ عضو خانواده در ۳ تیرماه به شهادت رسیدند. دوره سوم با شهادت دکتر سعید شمقدری در ۳ فروردین ۱۴۰۵ به همراه دو فرزندشان آغاز شده است. سعید شمقدری، دانشیار گروه کنترل دانشکده مهندسی برق دانشگاه علم و صنعت بود که تا زمان نوشتن این یادداشت، نخستین شهید دانشمند در این دوره بوده است. دشمن که از شهادت وی آرام نگرفت به تخریب مراکز پژوهشی دانشگاه علم صنعت نیز پرداخت.
وظیفه رسانه‌های داخلی در مقابل ترور دانشمندانمان
همه ما ایرانیان در قبال این شهیدان مسئولیم و ما اهالی رسانه بیشتر. وظیفه رسانه‌ها در این زمینه را میتوان در هفت قسمت به اختصار بیان کرد؛ نخستین رسالت آگاهی‌بخشی، بزرگ‌نمایی و بازتاب خبری تهدید‌های واقعی نسبت به دانشمندان علمی کشورمان است. دوم افشاگری و مستندسازی از طریق گزارش دقیق و مستند این رویداد‌ها به افکار عمومی داخلی و جهانی است. سوم ایجاد گفتمان ضدترور از طریق ایجاد فضایی برای گفت‌و‌گو در مورد اهمیت نقش دانشمندان علمی در پیشرفت جامعه است. چهارم ایجاد حساسیت بین‌المللی با پوشش رسانه‌ای مناسب جهت طرح موضوع در نهاد‌های بین‌المللی است. پنجم بسیج اجتماعی و ایجاد تحرک روانی در خصوص اهمیت جایگاه اندیشمندان در جامعه و بین مردم و ایجاد وحدت و همبستگی در بین مردم در خصوص الگوی پیشرفت بومی است. ششم پوشش مثبت و حمایت از دانشمندان با تمرکز بر دستاوردها، موفقیت‌ها و ابداعات دانشمندان و هویتسازی دانش بومی است. در نهایت رسانه‌ها باید بر جنبه انسانی رویداد تأکید کنند. آنها با تمرکز بر زندگی، دستاوردها و تأثیر فقدان این دانشمندان بر پیشرفت علمی میتوانند به انگارهسازی درست در خصوص آنان و راهشان بپردازند که در مسیر پیشرفت بومی است.
/ انتهای پیام /
