فقر در کلام امام علی علیه السلام؛
فقر؛ بیماری خطرناکی که جامعه را تهدید می کند
فقر قدرت و توان برخورد‌های اجتماعی را از انسان می‌گیرد و فقیر جراءت دادوستد را از دست می‌دهد و به انسان بی اراده‌ای تبدیل می‌شود که قدرت انجام هیچ کاری راندارد، حتی اگر از سلامت جسمانی برخوردار باشد و از نظر روحی و روانی این همانصوت اکبر (مرگ بزرگتر) است که امام امیرالمومنین علیه السلام از فقر تعبیر می‌کنند.
به گزارش فرهنگ سدید؛ فقر در سخنان امام علی علیه السلام پدیده زشت اجتماعی است که امام آن را به پست‌ترین صفت‌ها توصیف می‌کند صفت‌هایی واقعی که ماهیت و ابعاد زشت آن را بر بشریت منعکس می‌کند حال در این سخنان امام تامل می‌کنیم:
۱- الفقر الموت الاکبر، [۱] تنگدستی مرگ بزرگتر است این کلام از باب تشبیه نیست بلکه حقیقتی تلخ است فقر خود مرگ است، زیرا زندگی برای انسان فقیر معنی ندارد چه خداوند انسان را آفریده است تا در این دنیا سعادتمند شود نه یک عمر را به بدبختی بگذراند و در همین مفهوم امام می‌فرماید:
والفقیر خیر من الفقر [۲] قبر (مردن) بهتر از فقر و نداری است.
۲- یخرس الفطن عن حاجته [۳] فقر زیرک را از بیان نیازش ناتوان سازد.
فقر قدرت و توان برخورد‌های اجتماعی را از انسان می‌گیرد و فقیر جراءت دادوستد رااز دست می‌دهد و به انسان بی اراده‌ای تبدیل می‌شود که قدرت انجام هیچ کاری راندارد، حتی اگر از سلامت جسمانی برخوردار باشد و از نظر روحی و روانی این همانصوت اکبر (مرگ بزرگتر) است که امام امیرالمومنین علیه السلام از فقر تعبیر می‌کنند.
به صورت دیگری نیز روایت شده است: الفقر یخرس الفطن عن حجته، تنگدستی زبان زیرک را از حجتش بر کند.
فقر انسان را از توان علمی اش تهی سازد حتی اگر شخص از دانش‌های مختلف بهره‌مند باشد بطوریکه او را به شخصی منزوی و درون گرا بدل می‌کند که قدرت اظهار نظر و استدلال ندارد همچنین انسان را از شجاعت که در زندگی روزمره علمی و اجتماعی بدان نیازمند است تهی می‌سازد.
۳- یا بنی انی اءخاف علیک الفقر فاستعذ بالله منه فان الفقر منقصة للدین مدهشة للعقل داعیة للمقت [۴] ای فرزند بیم دارم که تو فقیر شوی پس به خدا پناه ببر از فقر، زیرا فقر سبب نقص در دین و سرگردانی عقل و ایجاد کننده دشمنی است.
فقر نه تنها بر رفتار اجتماعی انسان فقیر اثر می‌گذارد بلکه آثار بدی بر دین و عقل انسان بر جای می‌نهد پس اگر این دو سرمایه مهم از او گرفته شود از نظر اجتماعی فرو می‌پاشد و به عنصری نا مطلوب و بیهوده در جامعه بدل می‌شود.
فقر گامی بلند به سوی مرگ است، چون فقیر تعادل خود را به سبب نیاز از دست می‌دهد پس دین و عقلش دچار نقصان می‌گردد تا آنجا که در معرض سقوط در پرتگاه گمراهی قرار می‌گیرد و هر چه فقر و نیاز آنان زیادتر شود او به سرنوشت مصیبت بارش - یعنی کفر- نزدیکتر می‌شود این فقر است از دیدگاه امام علیه السلام یعنی خطرناکترین بیماری که جامعه را تهدید می‌کند فقر رذیلت اجتماعی است و موجب کفر و نقصان در انسان است همه چیز در مقابلش کوچک است امام امیر المومنین علی علیه السلام این پدیده اجتماعی را با سخنانی ناپسند توصیف کرده است به همین سبب از آغاز پذیرش زمامداری حکومت اسلامی با جدیت تمام برای ریشه کن کردن فقر آستین بالا می‌زند و درست بر خلاف تصور دانشمندان غربی و مقلدان شرقی آن‌ها که می‌گویند دین انسان را به فقر و ناداری تشویق می‌کند.
دانشمند غربی توویکو در کتابش به نام اکاذیب می‌گوید: [۵] هر چه روحانیون مردم فقیر را به درجات آخرت بشارت دهند فقر را در نظر مردم محبوب می‌کنند.[۶] چه کسی گفته است که دین فقر را در دیده مردم محبوب می‌کند؟
پس اگر این واقعیت دین مسیحیت است اسلام از چنین تهمت‌هایی بدور است و این گفتار‌های امام گواه صادق است آری احادیث و گفتار‌های است که فقیر را به شکیبایی می‌خواند تا تعادل خود را از دست ندهد، ولی از او نمی‌خواهد که فقیر باقی بماند بلکه به عکس با اصرار از او می‌خواهد که به سوی ثروت و بی نیازی قدم بردارد.
پاورقی:
[۱]کلمات قصار:۱۵۴.
[۲]ابن شعبه حرانى:تحف العقول ۶۳.
[۳]ابن ابى الحدید ۱۸/۳۸۶.
[۴]کلمات قصار:۳۱۱.
[۵]اکاذیب ص. ۳۱۱.
[۶]اکاذیب ص. ۲۱۱.
۱- الفقر الموت الاکبر، [۱] تنگدستی مرگ بزرگتر است این کلام از باب تشبیه نیست بلکه حقیقتی تلخ است فقر خود مرگ است، زیرا زندگی برای انسان فقیر معنی ندارد چه خداوند انسان را آفریده است تا در این دنیا سعادتمند شود نه یک عمر را به بدبختی بگذراند و در همین مفهوم امام می‌فرماید:
والفقیر خیر من الفقر [۲] قبر (مردن) بهتر از فقر و نداری است.
۲- یخرس الفطن عن حاجته [۳] فقر زیرک را از بیان نیازش ناتوان سازد.
فقر قدرت و توان برخورد‌های اجتماعی را از انسان می‌گیرد و فقیر جراءت دادوستد رااز دست می‌دهد و به انسان بی اراده‌ای تبدیل می‌شود که قدرت انجام هیچ کاری راندارد، حتی اگر از سلامت جسمانی برخوردار باشد و از نظر روحی و روانی این همانصوت اکبر (مرگ بزرگتر) است که امام امیرالمومنین علیه السلام از فقر تعبیر می‌کنند.
به صورت دیگری نیز روایت شده است: الفقر یخرس الفطن عن حجته، تنگدستی زبان زیرک را از حجتش بر کند.
فقر انسان را از توان علمی اش تهی سازد حتی اگر شخص از دانش‌های مختلف بهره‌مند باشد بطوریکه او را به شخصی منزوی و درون گرا بدل می‌کند که قدرت اظهار نظر و استدلال ندارد همچنین انسان را از شجاعت که در زندگی روزمره علمی و اجتماعی بدان نیازمند است تهی می‌سازد.
۳- یا بنی انی اءخاف علیک الفقر فاستعذ بالله منه فان الفقر منقصة للدین مدهشة للعقل داعیة للمقت [۴] ای فرزند بیم دارم که تو فقیر شوی پس به خدا پناه ببر از فقر، زیرا فقر سبب نقص در دین و سرگردانی عقل و ایجاد کننده دشمنی است.
فقر نه تنها بر رفتار اجتماعی انسان فقیر اثر می‌گذارد بلکه آثار بدی بر دین و عقل انسان بر جای می‌نهد پس اگر این دو سرمایه مهم از او گرفته شود از نظر اجتماعی فرو می‌پاشد و به عنصری نا مطلوب و بیهوده در جامعه بدل می‌شود.
فقر گامی بلند به سوی مرگ است، چون فقیر تعادل خود را به سبب نیاز از دست می‌دهد پس دین و عقلش دچار نقصان می‌گردد تا آنجا که در معرض سقوط در پرتگاه گمراهی قرار می‌گیرد و هر چه فقر و نیاز آنان زیادتر شود او به سرنوشت مصیبت بارش - یعنی کفر- نزدیکتر می‌شود این فقر است از دیدگاه امام علیه السلام یعنی خطرناکترین بیماری که جامعه را تهدید می‌کند فقر رذیلت اجتماعی است و موجب کفر و نقصان در انسان است همه چیز در مقابلش کوچک است امام امیر المومنین علی علیه السلام این پدیده اجتماعی را با سخنانی ناپسند توصیف کرده است به همین سبب از آغاز پذیرش زمامداری حکومت اسلامی با جدیت تمام برای ریشه کن کردن فقر آستین بالا می‌زند و درست بر خلاف تصور دانشمندان غربی و مقلدان شرقی آن‌ها که می‌گویند دین انسان را به فقر و ناداری تشویق می‌کند.
دانشمند غربی توویکو در کتابش به نام اکاذیب می‌گوید: [۵] هر چه روحانیون مردم فقیر را به درجات آخرت بشارت دهند فقر را در نظر مردم محبوب می‌کنند.[۶] چه کسی گفته است که دین فقر را در دیده مردم محبوب می‌کند؟
پس اگر این واقعیت دین مسیحیت است اسلام از چنین تهمت‌هایی بدور است و این گفتار‌های امام گواه صادق است آری احادیث و گفتار‌های است که فقیر را به شکیبایی می‌خواند تا تعادل خود را از دست ندهد، ولی از او نمی‌خواهد که فقیر باقی بماند بلکه به عکس با اصرار از او می‌خواهد که به سوی ثروت و بی نیازی قدم بردارد.
پاورقی:
[۱]کلمات قصار:۱۵۴.
[۲]ابن شعبه حرانى:تحف العقول ۶۳.
[۳]ابن ابى الحدید ۱۸/۳۸۶.
[۴]کلمات قصار:۳۱۱.
[۵]اکاذیب ص. ۳۱۱.
[۶]اکاذیب ص. ۲۱۱.
اشتراک گذاری
