شبکه ملی اطلاعات؛ عامل کنترل و خدمات دهی بهتر یا محرومیت؟
گروه رسانه فرهنگ سدید-سیده زهرا میرطاهری: چندسالی است که دولت براساس سند چشم انداز بیست ساله تصمیم به بومی‌سازی اینترنت گرفته و در این راستا مسئولیت راه‌اندازی و نظارت و سیاست گذاری آن را به عهده مرکز ملی فضای مجازی گذاشته‌است. براین اساس این مرکز براساس ماده ۴۶ قانون برنامه پنجم توسعه شروع به راه‌اندازی بستر‌های لازم این امر کرده است. از سال ۱۳۸۴ مقرر شد که براساس تصمیم هیأت دولت، طراحی‌های کلی شبکه ملی طی سه سال انجام پذیرد و به بهره برداری برسد. ۱۳۸۵ پروژه‌ی اینترنت ملی در مرکز تحقیقات مخابرات ایران پیگیری شد. حتی سال‌های ۸۶ تا ۸۸ برنامه‌ی راه‌اندازی و بهره‌برداری اینترنت ملی (یا شبکه ملی اطلاعات) در هیات وزیران مورد تصویب قرار گرفت.
به علت اهمیت این مطلب مقام معظم رهبری در بیانات خویش چندین بار به اهمیت شبکه ملی اشاره‌کردند و از مسئولین خواستند این مسأله پیگیری شود، چراکه تنها ما نیستیم که به ضرورت این مطلب رسیده‌ایم بلکه کشور‌های زیادی به اهمیت شبکه ملی پی برده و آن را اجرا کرده‌اند که از میان آن‌ها می‌توان آلمان، روسیه، برزیل و چین و... را نام‌برد. ایشان به ضرورت اهمیت به کاربران ایرانی اشاره دارند و اینکه ملت ایران لازم دارد خوراک دریافتی اش از فضای مجازی آلوده نباشد پس با دقت در این فضا و البته بالا بردن خدماتی مثل سرعت و پهنای باند به حقوق مصرف کننده توجه شود.
ولی آیا شبکه‌ی ملی اطلاعات سبب محرومیت کاربران می‌شود و یا خیر؟
شبکه ملی اطلاعات در حقیقت بستری در فضای مجازی ایجاد می‌کند که در آن کاربران داخلی بتوانند با یکدیگر در ارتباط باشند و درصورت نیاز به کانال‌ها و ارتباط با شبکه‌های خارجی از کانال شبکه ملی متصل گردند. پس ارتباط با کاربر جهانی و خارجی هم امکان دارد وحذف کامل رخ نمیدهد؛ تنها چیزی که ایجاد می‌شود، تشکیل یک بستر درونی است که تمام شبکه‌ها اعم از بانک‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس، ادارات و سازمان‌ها، بیمارستارن‌ها، مراکز علمی و تحقیقاتی و بازرگانی و... را به هم مرتبط می‌سازد و با ایجاد یک بستر نرم‌افزاری مناسب عامل انتقال اطلاعات آن‌ها و ذخیره اطلاعات می‌باشد.
در واقعیت امر ۳ پیش نیاز اساسی اگر برای اینترنت داخلی فراهم باشد براحتی این بستر و محیط برای کاربران راه‌اندازی می‌گردد و عاملی مناسب برای کاهش هزینه‌ها، بالا بردن سرعت انتقال داده‌ها، بالا بردن ضریب امنیت اطلاعات و... که مورد توجه همه‌ی کاربران است؛ می‌شود. با برطرف شدن این سه شبکه ملی به راه خواهد افتاد که هدف اساسی آن استقلال و کم کردن وابستگی به شبکه جهانی اینترنت می‌باشد؛ یعنی سیاست اجرای این پروژه از آنجایی ناشی شد که ما برای انتقال اطلاعات و یا ارتباط با رایانههای داخلی نیازمند ارتباط با اپراتور‌ها و سرور‌های خارجی هستیم که در این میان لزوم خرید پهنای باند، کم بودن سرعت انتقال اطلاعات و خطر سرقت اطلاعات و... از مسایلیست که همواره با آن در تماس هستیم؛ بنابراین لازمست که زیرساخت ارتباطی مناسبی فراهم آید که از این اشکالات جلوگیری کنیم و بتوانیم در این دنیای انتقال سریع اطلاعات بتوانیم عقب نمانیم یا مورد هجوم قرار نگیریم.
ضرورت یک چنین بستری را لازم است مرکز ملی فضای مجازی، نظارت و پیگیری مداوم کند و حتی گسترش دهد، زیرا همانطور که گفته‌شد دراین پروسه ما استقلال و عدم تأثیرپذیری در عملیات مدیریتی و پشتیبانی و... خواهیم داشت بطوریکه براساس دانش و توانمندی بومی خودمان، زیرساخت‌های نرم‌افزاری و حتی امور ذخیره و پشتیبانی را طراحی و اجرا میکنیم. دراین قسمت حتی بخاطر توانمندی داخلی نیازی به مدیریت و پایش خارجی نیست، به همین خاطر کاملا امنیت از دستبرد اطلاعات خواهیم داشت و حتی از مشکلاتی مثل قطعی و عدم خدماترسانی و... که بخاطر تحریم‌های نا عادلانه بر کشور وارد می‌شود و موجب خسارت‌های فراوان برای کاربران است، در امان می‌مانیم.
این مدیریت اطلاعات شامل بررسی کارایی و ایجاد امنیت و بررسی آن، مراقبت از هرگونه تغییر، توسعه، بالا و پایین شدن ظرفیت‌ها، تداوم عملکرد می‌باشد. با وجود این مدیریت می‌توان محتوای مطالب غنی و جذاب‌تر برای کاربران داشت و حتی خدمات بومی بیشتر برای پاسخگویی به نیاز‌های داخلی استفاده کرد و از ورود اطلاعات غلط (یا به اصطلاح اطلاع نمایی) و یا اطلاعات غیر ارزشی جلوگیری نمود؛ حتی با سازماندهی اطلاعات از طریق مدیریت فوق می‌توان تبادل اطلاعات انجام داد؛ یا با این بستر بوجودآمده برای ارتباطات وسیع و حداکثری با ملت‌های دیگر و انتقال اطلاعات نیز می‌توان اقدام کرد، بطوریکه فرهنگ و اندیشه خود را با این فضای به‌وجودآمده بخاطر پیشرفت در زیرساخت‌های نرم‌افزاری، صادر نمود.
از فواید دیگر این فضا (همانطورکه قبلا اشاره‌ی کوتاهی شد) در اختیار گذاشتن پهنای باند لازم و کافی و مناسب خدمات داخلی برای کاربران داخلی است که با هزینه‌ی مناسب ارائه خواهدشد. شبکه ملی برای کاربران درحال حرکت و یا نیازمند اتصال به شبکه‌جهانی هم خدمات لازم ارائه می‌دهد و کسی را محروم از ارتباط نمی‌سازد. درعین حال هم از پدافند غیرعامل بهره می‌برد؛ یعنی درمقابل تهدیدات خارجی و حتی سیستم‌های داخلی قابلیت مقابله و دفاع دارد.
