جواد شریف
چرا باید دانشنامه بومی تولید شود؟
باید این را بدانیم که کشورما دارای تمدن و فرهنگ غنی است که نباید بگذاریم این تمدن تحریف و یا دزدیده شود پس از این رو ایران نیز مانند سایر کشور‌ها به یک دانش نامه ملی احتیاج دارد تا بتواند از تاریخ و تمدن خود دفاع کرده تا موجب تحریف نشود.
گروه رسانه و فضای مجازی فرهنگ سدید- جواد شریف: با توجه به گستردگی اطلاعات در دنیای کنونی، در بسیاری از موارد یک فرد نیاز پیدا می‌کند که حداقلی از اطلاعات را در مورد موضوع مشخصی به دست آورد. در چنین مواقعی، وجود صفحاتی که موضوع را به صورت خلاصه، اما کامل پوشش داده باشند، می‌تواند بسیار مفید فایده و راهگشا باشد. دانشنامه مجازی، که نمونه بسیار موفق آن وبسایت ویکی‌پدیاست، در همین راستا به وجود آمده است. اگرچه در حدود یک و نیم میلیون صفحه از صفحات موجود در وبسایت ویکی‌پدیا، صفحه معادل فارسی هم دارند، اما در مقابل دلایل متعددی وجود دارند که نیاز به وجود یک دانشنامه بومی در داخل کشور را نشان می‌دهند. از جمله این دلایل، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ممیزی ویکی‌پدیا لزوماً با آنچه که فرهنگ و بوم ما طلب می‌کند یکسان نبوده و در پار‌های موارد، حتی متناقض است که این موجب میشود، بخشی از اطلاعات موجود در این وبسایت، خصوصاً اطلاعات تاریخی، سیاسی و دینی، با مبانی تفکر اسلامی ایرانی در کشور ما سازگار نباشد،
استفاده از وبسایت ویکی‌پدیا، باعث افزایش ترافیک بین الملل و در نتیجه، افزایش هزینه‌های ملی میشود. این در حالی است که با داشتن یک دانشنامه مرجع فارسی، می‌توان در این هزینه‌ها صرفه جویی کرد.
باگسترش روز افزون استفاده از فضای مجازی مخصوصاً دانش نامه‌های مجازی به عنوان منبع دانستن و آگاهی سبب شده است که سایت‌هایی که به صورت یک سویه یا دوسویه در این موضوع فعال هستند مورد توجه مخاطب قرار گیرند از این میان دانش نامه‌هایی مانند ویکی پدیا که محتوای آن را خود مخاطب تولید می‌کند در عین جامع بودن در موضوعات مختلف، اما از عمق و محتوای تایید شده برخوردار نیستند بلکه این دانش نامه‌ها بر پایه مخاطبان و تایید و عدم تایید آن‌ها استوار است.
از سوی دیگر دانش نامه‌هایی از جمله بریتانیکا با حضور در فضای مجازی به صورت یکسویه اطلاعات را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند.
برای پاسخ به این سوال باید به تغییر نگاه جامعه توجه کرد، جامعه امروز بخش زیادی از اطلاعات خود را از فضای وب می‌گیرد.
حال با تولید دانش نامه و یا تاثیر در تولید آن در فضای مجازی می‌توان در شکل گیری دانش جامعه و شکل گیری افکار عمومی موثر بود.
حضور دایره المعارف‌های آزاد مانند ویکی‌پدیا‌ها در فضای مجازی هر چند به تولید علم کمک شایانی می‌کند، اما سوگیری خاص این دایره المعارف‌ها و نیز غیر مستند بودن بیشتر مطالب آن، استفاده محققین و دانش پژوهان از این منبع را سخت کرده است.
برخی از مسائل و معضلات ویکی پدیا:
ترویج انواع شبهات: نظیر شبهات قرآنی و اعتقادی
انحراف دانش: برای مثال نسبت دادن اولین کشفیات و اختراعات به غرب درصورتی که بسیاری از موارد توسط دانشمندان جهان اسلام بوده است.
ترویج انحرافات اخلاقی: مفید جلوه دادن موضوعاتی نظیر استمناء
تحریف شخصیت ها: برای مثال سرلشگر جعفری، سردار نقدی، سعید حجاریان، ندا آقاسلطان، اکبر گنجی و...
تحریف تاریخ: تحریف فتنه ۸۸
دانشنامه ویکی‌پدیا در مورد افراد و دانش‌ها، مطالب را با استفاده از روش‌های مختلف - نظیر حذف اندیشه‌های مذهبی به بهانه حذف جهت گیری ها، محدود سازی نویسندگان و از دسترس خارج کردن اصلاح متن و ... – به نحوی صورت می‌دهد که در راستای گفتمان غربی حاکم بر این سامانه باشد.
در کشور‌های دیگر هم – نظیر چین، روسیه، ترکیه، کوبا و... - برای جلوگیری از نفوذ ویکی‌پدیا خود به طراحی دانشنامه بومی پرداخته اند.
کتابخانه ریاست جمهوری روسیه اعلام کرده هدف از راه‌اندازی این ویکی‌پدیای جایگزین، دسترسی شهروندان به اطلاعات جزئی‌تر و معتبرتر در مورد کشورشان است.
همچنین یانگ موژی، ویراستار ارشد پروژه‌ی ویکی پدیای چینی، از دانشنامه بزرگ کشور چین به عنوان دیوار بزرگ فرهنگ یاد می‌کند و بای چونلی، رئیس آکادمی دانش چین می‌گوید: «این پروژه نمونه‌هایی از جدیدترین دستاورد‌های فناوری و دانش چینی‌ها را به نمایش خواهد گذاشت و سوابق تاریخی را در معرض دید قرار خواهد داد و همچنین قدرت نرم فرهنگ را افزایش داده و ارزش‌های اصلی جامعه‌گرایی را تقویت خواهد کرد. یانگ همچنین در یک سخنرانی گفت که هدف ما از تولید چنین محتوایی، هدایت و راهنمایی مردم و جامعه است. بیش از ۲۰.۰۰۰ نویسنده از دانشگاه و موسسات تحقیقاتی روی گردآوری اطلاعات این دایره‌المعارف کار می‌کنند؛ دایره‌المعارفی که سازندگان آن، به عنوان یک کتاب دیجیتالی همه‌جانبه می‌شناسند. یانگ همچنین اضافه کرده که هدف نهایی ما، رسیدن به دایره‌المعارف ویکی‌پدیا نیست، بلکه سبقت گرفتن از آن است.»
دانشنامه آنلاین کشور کوبا هم با عنوان (www.ecured.cu) برنده جایزه برتر جهانی (WSIS PRIZES ۲۰۱۸) از سوی ITU (اتحادیه بین‌المللی مخابرات سازمان ملل متحد) شده است.
درآخر باید این را بدانیم که کشورما دارای تمدن و فرهنگ غنی است که نباید بگذاریم این تمدن تحریف و یا دزدیده شود پس از این رو ایران نیز مانند سایر کشور‌های نام برده به یک دانش نامه ملی احتیاج دارد تا بتواند از تاریخ و تمدن خود دفاع کرده تا موجب تحریف نشود.
ممیزی ویکی‌پدیا لزوماً با آنچه که فرهنگ و بوم ما طلب می‌کند یکسان نبوده و در پار‌های موارد، حتی متناقض است که این موجب میشود، بخشی از اطلاعات موجود در این وبسایت، خصوصاً اطلاعات تاریخی، سیاسی و دینی، با مبانی تفکر اسلامی ایرانی در کشور ما سازگار نباشد،
استفاده از وبسایت ویکی‌پدیا، باعث افزایش ترافیک بین الملل و در نتیجه، افزایش هزینه‌های ملی میشود. این در حالی است که با داشتن یک دانشنامه مرجع فارسی، می‌توان در این هزینه‌ها صرفه جویی کرد.
باگسترش روز افزون استفاده از فضای مجازی مخصوصاً دانش نامه‌های مجازی به عنوان منبع دانستن و آگاهی سبب شده است که سایت‌هایی که به صورت یک سویه یا دوسویه در این موضوع فعال هستند مورد توجه مخاطب قرار گیرند از این میان دانش نامه‌هایی مانند ویکی پدیا که محتوای آن را خود مخاطب تولید می‌کند در عین جامع بودن در موضوعات مختلف، اما از عمق و محتوای تایید شده برخوردار نیستند بلکه این دانش نامه‌ها بر پایه مخاطبان و تایید و عدم تایید آن‌ها استوار است.
از سوی دیگر دانش نامه‌هایی از جمله بریتانیکا با حضور در فضای مجازی به صورت یکسویه اطلاعات را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند.
برای پاسخ به این سوال باید به تغییر نگاه جامعه توجه کرد، جامعه امروز بخش زیادی از اطلاعات خود را از فضای وب می‌گیرد.
حال با تولید دانش نامه و یا تاثیر در تولید آن در فضای مجازی می‌توان در شکل گیری دانش جامعه و شکل گیری افکار عمومی موثر بود.
حضور دایره المعارف‌های آزاد مانند ویکی‌پدیا‌ها در فضای مجازی هر چند به تولید علم کمک شایانی می‌کند، اما سوگیری خاص این دایره المعارف‌ها و نیز غیر مستند بودن بیشتر مطالب آن، استفاده محققین و دانش پژوهان از این منبع را سخت کرده است.
برخی از مسائل و معضلات ویکی پدیا:
ترویج انواع شبهات: نظیر شبهات قرآنی و اعتقادی
انحراف دانش: برای مثال نسبت دادن اولین کشفیات و اختراعات به غرب درصورتی که بسیاری از موارد توسط دانشمندان جهان اسلام بوده است.
ترویج انحرافات اخلاقی: مفید جلوه دادن موضوعاتی نظیر استمناء
تحریف شخصیت ها: برای مثال سرلشگر جعفری، سردار نقدی، سعید حجاریان، ندا آقاسلطان، اکبر گنجی و...
تحریف تاریخ: تحریف فتنه ۸۸
دانشنامه ویکی‌پدیا در مورد افراد و دانش‌ها، مطالب را با استفاده از روش‌های مختلف - نظیر حذف اندیشه‌های مذهبی به بهانه حذف جهت گیری ها، محدود سازی نویسندگان و از دسترس خارج کردن اصلاح متن و ... – به نحوی صورت می‌دهد که در راستای گفتمان غربی حاکم بر این سامانه باشد.
در کشور‌های دیگر هم – نظیر چین، روسیه، ترکیه، کوبا و... - برای جلوگیری از نفوذ ویکی‌پدیا خود به طراحی دانشنامه بومی پرداخته اند.
کتابخانه ریاست جمهوری روسیه اعلام کرده هدف از راه‌اندازی این ویکی‌پدیای جایگزین، دسترسی شهروندان به اطلاعات جزئی‌تر و معتبرتر در مورد کشورشان است.
همچنین یانگ موژی، ویراستار ارشد پروژه‌ی ویکی پدیای چینی، از دانشنامه بزرگ کشور چین به عنوان دیوار بزرگ فرهنگ یاد می‌کند و بای چونلی، رئیس آکادمی دانش چین می‌گوید: «این پروژه نمونه‌هایی از جدیدترین دستاورد‌های فناوری و دانش چینی‌ها را به نمایش خواهد گذاشت و سوابق تاریخی را در معرض دید قرار خواهد داد و همچنین قدرت نرم فرهنگ را افزایش داده و ارزش‌های اصلی جامعه‌گرایی را تقویت خواهد کرد. یانگ همچنین در یک سخنرانی گفت که هدف ما از تولید چنین محتوایی، هدایت و راهنمایی مردم و جامعه است. بیش از ۲۰.۰۰۰ نویسنده از دانشگاه و موسسات تحقیقاتی روی گردآوری اطلاعات این دایره‌المعارف کار می‌کنند؛ دایره‌المعارفی که سازندگان آن، به عنوان یک کتاب دیجیتالی همه‌جانبه می‌شناسند. یانگ همچنین اضافه کرده که هدف نهایی ما، رسیدن به دایره‌المعارف ویکی‌پدیا نیست، بلکه سبقت گرفتن از آن است.»
دانشنامه آنلاین کشور کوبا هم با عنوان (www.ecured.cu) برنده جایزه برتر جهانی (WSIS PRIZES ۲۰۱۸) از سوی ITU (اتحادیه بین‌المللی مخابرات سازمان ملل متحد) شده است.
درآخر باید این را بدانیم که کشورما دارای تمدن و فرهنگ غنی است که نباید بگذاریم این تمدن تحریف و یا دزدیده شود پس از این رو ایران نیز مانند سایر کشور‌های نام برده به یک دانش نامه ملی احتیاج دارد تا بتواند از تاریخ و تمدن خود دفاع کرده تا موجب تحریف نشود.
اشتراک گذاری
