انسجام - صفحه 2

رسانه به‌سبب فراگیری و پیوندی که با همۀ سطوح زندگی اجتماعی و حکمرانی دارد، از بیشترین ظرفیت برای تجلی همبستگی ملی و امر عمومی برخوردار است. رسانۀ ملی، همان‌طور که از نامش پیداست، باید از این عمومیت دفاع کرده و آن را بازتاب دهد تا بیشترین تأثیر را در تقویت انسجام و همبستگی ملی داشته باشد.

گفت‌وگوی فراگیر، وفاق بر منافع بنیادین، پایان‌دادن به حذف و تقابل و بازگشت به اصول واقع‌گرایانه در سیاست و اقتصاد، نه‌تنها ممکن بلکه ضروری است و باید بدون فوت وقت در دستور کار کشور قرار گیرد.

پیش از این تصور می‌شد جامعه‌ ما فردمحور شده و انسجام لازم را از دست داده است. اما با این حملات متجاوزان دیدیم که مردم ایران به تنظیمات فرهنگی-تاریخی خود بازگشتند؛ همدیگر را در آغوش گرفتند، خانه‌هایشان را به روی هم گشودند و از جان یکدیگر مراقبت کردند. این چیزی است که از دل فرهنگ و تاریخ ما می‌آید؛ از روح جمعی ایرانی‌ها.

«لوفت‌وافه»، نیروی هوایی آلمان نازی، حمله هوایی به شهر «کاونتری» بریتانیا در ۱۴ نوامبر ۱۹۴۰ را یک دستاورد فناورانه شگفت‌انگیز می‌دانست. تبلیغات رسمی آلمان این حمله را «شدیدترین حمله در تمام تاریخ جنگ» توصیف کردند. «گوبلز»، وزیر تبلیغات نازی‌ها، آن‌چنان از این عملیات خوشحال بود که واژه‌ای تازه برای آن ساخت: «کاونتری‌کردن»، اما این طعم شیرینِ پیروزی کامل، خیلی زود به تلخی گرایید.

پرسش اینجاست که چه نیرویی می‌تواند خواست محوری و انسجام‌بخش در جامعه ما باشد؟ آیا خود مدرنیته امروزه این پتانسیل را دارد؟ آیا خود جهان مدرن امروزه جز ابزارهای تکنیکال که در اختیار گرفته است، مگر مردمی دارد؟ آیا مگر نیرویی برای اداره خود به جز تکنیک دارد؟ شما با تکنولوژی جهان را مدیریت می‌کنید، اما نمی‌توانید نیروی تازه‌ای در این صحنه بیاورید. اینها باید ثابت کنند که اگر خواست دینی را کنار بگذاریم، خواست جایگزینی در سطح مردم وجود دارد.

عزا و مقتل‌خوانی در کشورهای سنی و شیعه پررنگ است و این تعزیت‌ها باعث ایجاد معنا، معنویت و وحدت اجتماعی، حماسه و مقاومت در این کشورها شده است.

کشور ایران در مقوله تنوع زبانی و قومی در جهان با ۲۴ درصد همانندی در رتبه شانزدهم قرار دارد. تانزانیا با هفت درصد همانندی در رتبه نخست و کره جنوبی و شمالی با صددرصد همانندی در انتهای لیست تنوع قومی و زبانی قرار دارند. (۳) بنابراین چنین به نظر می‌رسد که قومیت برای ما یک مسئله مهم بوده و تأمل پیرامون ریشه‌های شکل‌دهنده و تشدیدکننده شکاف‌های قومی و راه‌حل‌های درمان آن امری ضروری و لایق تأمل است.

انسجام یک نوع وحدت، هماهنگی را می‌رساند. اما وحدت و هماهنگی می‌تواند دو حالت داشته باشد که چنین تفکیکی در جامعه شناسی هم مطرح می‌شود. حالت اول:کامیونیتی، یعنی اجتماع و شاید یکی از معانی امت. حالت دوم: سوسایتی، در این ساحت، فرض‌بر همراهی همه جانبه و حداکثری نیست؛ بلکه نوعی هماهنگی حداقلی، شاید وجود داشته باشد.