دیگر رسانه‌ها - رسانه و فضای مجازی

گسترش واکنش‌های هیجانی و غیرحرفه‌ای در فضای رسانه‌ای همزمان با رویدادهای جنگی، به بروز خطاهای اخلاقی نگران‌کننده‌ای چون نقض حریم خصوصی آسیب‌دیدگان و بهره‌برداری از رنج قربانیان برای دیده‌شدن در شبکه‌های اجتماعی منجر شده است.

پیوند فزاینده هوش مصنوعی، فناوری‌های رسانه‌ای و تاکتیک‌های جنگ ترکیبی، در تهاجم صهیونی-آمریکایی علیه ایران خود را در پمپاژ ویدئوهایی جعلی که میلیون‌ها بازدید پیدا می‌کنند نشان می‌دهد.

یکی از تکنیک‌های جنگ شناختی این است که با حرف راست، دروغ می‌گویید. می‌پرسید چگونه؟ در این تکنیک، شما اطلاعاتی را ارائه می‌دهید که درست و واقعی هستند؛ اما مخاطبان را به سمت نتیجه‌گیری خاصی هدایت می‌کنید

رشد شتابان شبکه‌های اجتماعی، بدون چارچوب‌های حمایتی و تربیتی، نسل جدید را در معرض الگوهای هویتی متناقض قرار داده است؛ تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد بی‌توجهی به این زیست بی‌قاعده، مستقیماً به بحران هویت در آینده اجتماعی منجر می‌شود.

هوش مصنوعی توازن قوا را در جنگ روایت‌ها به هم زده است. در جنگ روایت‌ها، هدف قانع کردن همه نیست؛ کافی است هر گروه، روایت دلخواه خودش را داشته باشد. هوش مصنوعی دقیقاً همین امکان را فراهم کرده است. در چنین شرایطی، تصویر جعلی حتی لازم نیست کاملاً باورپذیر باشد؛ کافی است با ذهن مخاطب جور دربیاید. وقتی مخاطب چیزی را می‌بیند که مطابق انتظار یا خشم درونی‌اش است، کمتر به صحت آن شک می‌کند. این همان مکانیسمی است که باعث می‌شود تصاویر ساختگی، به‌سرعت تبدیل به مرجع قضاوت و واکنش اجتماعی شوند.

سازندگان بازی آرک ریدرز مبتنی بر اخلاق فردگرایانه‌ مدرن مکانیک‌های بازی را چیده‌اند و نتایج اعمال در جهان موازی که مورد تأکید ادیان الهی است در بازی وجود ندارد. به همین دلیل طبیعی است که انسان‌ها در صورتی که توانایی داشته باشند، گرگی شوند که برای لذت و کسب مال بیشتر، یکدیگر را بدرند. روزانه صدها هزار گیمر در جهانی مبتنی بر اخلاق فردگرایانه‌ مدرن در جهانی پسا آخرالزمانی قدم می‌گذارند و آرک ریدرز به آن‌ها یاد می‌دهد که در جهان آینده بایستی چگونه خود را محور قرار داده و دیگران را قربانی خود کنند.

در جریان قطعی سراسری اینترنت و مهاجرت اجباری کاربران به پلتفرم‌های داخلی، روبیکا با ثبت ‌۷ میلیارد بازدید و رسیدن تولید محتوای روزانه آن به ۲۲۰ هزار پست، رکوردی بی‌سابقه را تجربه کرد، اما این اقبال با بازگشت تدریجی دسترسی به اینترنت جهانی و رقبا، تنها در عرض دو روز با افت ۷۸ درصدی مواجه شد.

در شرایط بحرانی که سرعت انتشار شایعات از صدای حقیقت پیشی می‌گیرد و هجمه اطلاعات غلط، فضای مجازی را پر می‌کند، می‌توان اخبار را واکاوی کرد و با شناسایی منابع بی‌اعتبار و تحلیل انگیزه‌های پنهان، به جای تعقیب شایعه، به استقبال حقیقت رفت.

در شرایط فعلی، جامعه از یک طرف به دلیل وضعیت بد مالی، معترض و خشمگین است و از طرفی به‌واسطه به خشونت کشیده شدن اعتراض‌ها و ایجاد فضای رادیکال در خیابان‌ها دچار ترس و اضطراب شده است. سؤال این است که وقتی شرایط آرام شد، چه ایده رسانه‌ای برای این جامعه وجود دارد؟ جامعه‌ای که معترض و خشمگین بوده و این خشم با ترس مهار شده، ممکن است در ادامه به انزجار، فاصله‌گذاری اجتماعی، گسست و دوقطبی تبدیل شود. 

تفاوت اصلی سلبریتیسم در ایران با کشور‌های پیشرفته در دو عامل است: نخست، نبود خودآگاهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی سلبریتی‌ها که ناشی از ضعف آموزش‌های فرهنگی و شهروندی بوده و دوم، ضعف نظارت مؤثر و ضمانت اجرایی قوانین است.