جامعه و اقتصاد - آموزش و تربیت

آترینا فرحمند به‌مثابه یک وضع انسانی است که متأثر از زمینه‌های اجتماعی کلان‌تر یعنی «کالایی شدن نهاد علم»، به نحو طبیعی  بازتولید شده است. وی به واسطه موفقیت چشم گیر خود در کنکور توانست به سرعت این امکان را به دست بیاورد که این جایگاه علمی را نقد کرده و به‌مثابه یک کالا در معرض فروش قرار دهد، اما کاری که وی انجام داد امروزه به نوعی در حال تبدیل شدن به قاعده نهاد علم بوده و هر کس چنین امکانی را به دست آورد، به نظر از نقد کردن آن چشم‌پوشی نخواهد کرد.

 هوش مصنوعی آموزشی، ابزاری بی‌نقص برای کنترل گسترده افکار دانش‌آموزان است و اگر با این امکان روبه‌رو نشویم، ممکن است ناآگاهانه دوران رژیم‌های اطلاعاتی تمامیت‌خواهی را رقم بزنیم که مشابه آن را هرگز تجربه نکرده‌ایم.

مناقشه و مواجهه فکری دو استاد در دهه سی قرن گذشته اتفاق افتاده است. در دهه‌های سی و چهل خورشیدی، جامعه ایران درگیر پرسش‌های بنیادینی درباره هویت و جهت‌گیری آینده خود بود. در دهه سی، پرسش غالب «ما کیستیم؟» بود که نشان‌دهنده دغدغه‌ای عمیق برای فهم ریشه‌ها و هویت جمعی ایرانیان در مواجهه با تحولات مدرنیته و تأثیرات فرهنگ غربی بود.

دو ماه قبل از راه‌اندازی کلاس ناامید بودم و احساس شکست می‌کردم؛ برای اینکه به یکباره همه چیز را پشت سرم گذاشتم؛ آرزوهایم، خانه‌ام و هر چیز زیبایی که در زندگی‌ام بود و درحالی‌که زندگی‌ام در مسیری پر از امید و دستاوردها قرار داشت، جنگ آمد و همه چیز را متوقف کرد. اما هنگامی که شروع به مرتب‌کردن افکارم به‌عنوان یک معلم کردم، متوجه این اشتباه شدم که بیش از ۶ ماه دانش‌آموزان بدون تدریس مانده‌اند.

معلمان داوطلب تلاش بی‌حدومرز خود را تقدیم می‌کنند. ضمن اینکه بسیاری از گزارش‌ها به اهمیت چادرهای آموزشی در احیای امید در آموزش بین کودکان آوارگان فلسطینی اشاره دارد؛ چرا که برخی از این چادرها موفق به جذب تعداد زیادی از دانش‌آموزان شده‌اند که این موضوع، التزام جامعه و والدین کودکان را نسبت به تحصیل آن‌ها در این شرایط سخت، نشان می‌دهد. هر چادر آموزشی نیز دارای داستان‌های تأثیربرانگیز زیادی است.

تخریب سیستماتیک زیرساخت‌های آموزشی، علاوه بر شهادت معلمان و اساتید، مجروح شدن سایر کارکنان واجد شرایط و متخصص و کوچ تعدادی از آنها به خارج از نوار غزه، تلاش‌ها برای فعال‌کردن بخش آموزش را با چالش مواجه خواهد کرد. بااین‌حال، وزارت آموزش عالی غزه و برخی از دانشگاه‌ها و اساتید برای اینکه روند آموزشی در غزه به تعطیلی کامل نینجامد، اقداماتی را اجرا می‌کنند.

امروز در ایران، علی‌رغم تأکید دانشمندان بر اهمیت علوم پایه، همچنان گرایش اصلی به سمت رشته‌های کاربردی مانند پزشکی و مهندسی است؛ تا جایی که ایران رتبه دوم جهان را در تعداد مهندس داراست. این در حالی است که رهبر انقلاب بار‌ها بر اهمیت علوم پایه تأکید کرده و آن را همچون پشتوانه اصلی توسعه علمی دانسته‌اند. به تعبیر ایشان، علوم پایه مانند ذخیره پولی در بانک است که بدون آن، علوم کاربردی - همچون پول توی جیب - به جایی نخواهد رسید.

زن، خانمی است که درس‌خوانده، کار می‌کند، بچه دارد، به همسرش می‌رسد، کارهای منزل را انجام می‌دهد، ارتباط اجتماعی دارد، کتاب می‌خواند، پادکست گوش می‌دهد، به زیبایی‌اش می‌رسد، ورزش می‌کند، به همه غذای خانگی می‌دهد، خانه‌اش همیشه تمیز است و... خب این انسان نیست، این یک ربات است! فرسودگی این آدم کجاست؟

در خیلی از مدارس غیرانتفاعی، خانواده‌هایی از طبقه متوسط هستند که بضاعت مالی آن‌چنان زیادی ندارند، ولی سبد هزینه‌هایشان را طوری تقسیم کردند که قسمت مهم درآمدشان صرف آموزش بچه‌ها شود! گویا اوضاع طوری است که این فرد باید خجالت بکشد از این که بچه‌اش را در مدرسه غیرانتفاعی ثبت‌نام کرده است.

امروزه تقاضا برای مدارس خصوصی نزدیک به ۱۰۰ درصد است. به این معنی که عده قلیلی امکان دسترسی به این امکان را دارند و عده زیادی حسرت می‌خورند که فرزندانشان امکان تحصیل در مدارس خصوصی را ندارند. مشکل اصلی مدارس خصوصی نیستند؛ بلکه مشکل اصلی حسرتی است که در قاطبه والدین به دلیل تفاوت بین مدارس خصوصی و دولتی وجود دارد.