فلسفه
آسیب شناسی رهبر شهید بر سنت فلسفی اسلام به قلم محسن مهاجرنیا؛
فلسفه سیاسی در سنت اسلامی، با وجود پیشینه‌ای غنی و حضور اندیشمندان برجسته، کمتر توانسته است در عرصه واقعی سیاست و حیات اجتماعی امتداد پیدا کند. از منظر آیت‌الله شهید خامنه‌ای، احیای فلسفه سیاسی اسلام زمانی ممکن است که این سنت فکری از سطح ذهنی و انتزاعی فراتر رفته و به‌طور فعال در میدان سیاست و جامعه نقش‌آفرینی کند
کد خبر: ۱۲۲۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۲
نسبت ادبیات و فلسفه در گفتوگو با اوله مارتین اسکیلاس؛
ادبیات و فلسفه دو مسیر متفاوت برای نزدیک شدن به پرسش‌های انسانی‌اند؛ یکی از طریق روایت و تخیل و دیگری از راه تحلیل و استدلال. در حالی‌که ادبیات با داستان، شخصیت‌ها و تجربه‌های زیسته، پیچیدگی‌های زندگی انسان را به تصویر می‌کشد، فلسفه می‌کوشد همان پرسش‌ها را با مفاهیم روشن و استدلال‌های منظم بررسی کند. با وجود این تفاوت در شیوه بیان، هر دو حوزه در نهایت به دنبال فهم عمیق‌تر انسان، جهان و معنای تجربه‌های انسانی هستند.
کد خبر: ۱۲۲۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۱۸
متافیزیکِ رنگ در اندیشه اسلامی/ بخش دوم؛
رنگ در نگارگری اسلامی نه بازنمایی طبیعت مادی، بلکه ترجمان حقیقتی باطنی است؛ حقیقتی که ریشه در قرآن و روایات، تأملات عرفانی و نظام معنایی فتوت‌نامه‌ها دارد. بررسی تبیین رنگ در متونی چون فتوت‌نامه سلطانی نشان می‌دهد واقع‌گریزی رنگ در این سنت هنری، حاصل پیوند آگاهانه متن، معنا و شهود است؛ پیوندی که به آفرینش جهانی مثالی و غیرواقع‌گرا در نگارگری اسلامی انجامیده است.
کد خبر: ۱۱۸۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۶
در نشستی با محوریت فلسفه مطرح شد؛
در فلسفه معاصر، تصویر دیگر تنها وسیله‌ای برای بازنمایی جهان نیست؛ بلکه خاستگاهی است که مسیر شکل‌گیری مفاهیم و اندیشه‌های تازه را می‌سازد. نشست «ترجمه‌ناپذیر در فلسفه» در دانشگاه تهران نشان داد که خیال، استعاره و تصویر ابزارهایی بنیادین برای مواجهه با محدودیت‌های زبان و گشودن افق‌های نو در فلسفه هستند.
کد خبر: ۱۱۸۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۵
متافیزیکِ رنگ در اندیشه اسلامی/ بخش اول؛
رنگ در فرهنگ و اندیشه اسلامی تنها پدیده‌ای بصری نیست، بلکه حامل معانی عمیق معنوی و نمادین است. از آیات قرآن و روایات پیامبر(ص) تا تفاسیر حکما و عرفا، رنگ‌ها به‌ویژه سبز، سرخ، سفید و زرد، نقش واسطه‌ای میان جهان مادی و سیر روحانی انسان‌ها دارند و در نگارگری ایرانی و سنت‌های بصری شرقی، جلوه‌ای از این پیوند متافیزیکی را نشان می‌دهند.
کد خبر: ۱۱۸۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۰
در نشست «ماجرای فکر فلسفی در اندیشه‌های غلامحسین ابراهیمی دینانی» مطرح شد؛
در روایت دینانی، خواجه نصیر با طمأنینه وارد گفتوگو با مخالفان می‌شود؛ ابتدا دیدگاه رقیب را به‌دقت شرح می‌دهد، سپس نقد بنیادین خود را مطرح می‌کند و در نهایت، اندیشه مقابل را بازسازی می‌کند تا با عقلانیت فلسفی سازگار شود. این الگوی سه‌مرحله‌ای، نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم سنت فلسفی داشته است و همین شیوه، تفکر فلسفی را از تکفیر، حذف و جمود فکری نجات داده و امکان استمرار و حیات آن را فراهم کرده است.
کد خبر: ۱۱۸۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۸
در همایش «مبانی علمی و فلسفی هوش مصنوعی» تبیین شد؛
هوش مصنوعی می‌تواند تفکر کند؛ یعنی از داده‌ها نتیجه بگیرد. اما تعقل یعنی درک کلیات و استخراج قواعد فلسفی، امری که ماشین هنوز از آن ناتوان است.
کد خبر: ۱۱۷۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۶
در گفتوگو با سید محمد الهی طباطبایی مطرح شد؛
علامه طباطبایی تفسیر المیزان را نه برای شهرت و نه برای ثواب، بلکه از سر احساس تکلیف نوشت. ایشان می‌گفتند: سال‌ها در نجف و قم درس خواندم، وظیفه‌ام این است دانسته‌هایم را در اختیار مردم بگذارم. در تبریز نیز مرحوم آقای الهی چنان گمنام بود که حتی بسیاری از علما او را نمی‌شناختند. انسانی منزوی، اهل خلوت و خودسازی بودند. این تواضع و بی‌ادعایی، ویژگی مشترک خاندان الهی و طباطبایی است که باید آن را در جامعه امروز زنده کرد.
کد خبر: ۱۱۶۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴
بررسی جایگاه جهانی علامه طباطبایی در گفتوگو با انشاءالله رحمتی؛
کار علامه طباطبایی فقط به فلسفه و تفسیر محدود نمی‌شود. او برای ما ایرانیان الهام‌بخش بوده و هست. پس از او، هم فلسفه اسلامی و هم مطالعات تفسیری قرآن جایگاه تازه‌ای یافتند. می‌توان گفت علامه پلی میان سنت و تجدد ساخت؛ پلی که هنوز راه عبور ما به آینده‌ای عقلانی و معنوی است
کد خبر: ۱۱۶۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۴
بررسی ویژگی‌های اندیشه ایرانشهری در گفتوگو با نصرالله پورجوادی؛
برخی‌ها می‌گویند فلانی بعد از یک عمر سراغ اندیشه‌های زرتشتی رفته است، مگر در آیین زرتشتی هم چیزی پیدا می‌شود؟ جدی گرفتن این موضوع برای ما هنوز جا نیفتاده است. ما هنوز ایران را جدی نمی‌گیریم. به‌همین دلیل، می‌بینم که چه انتقاداتی به من می‌شود. از من می‌پرسید چرا زودتر سراغ این مباحث نرفتم. چرا شما نرفتید؟ چرا دیگران دنبالش نرفتند؟ چیزی نیست که فقط به من بگویید، باید به همه بگوییم.
کد خبر: ۱۱۶۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۱
کد خبر: ۱۱۶۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۹
در نشست «هنر و معماری، زبان معنا در تمدن اسلامی ایرانی» مطرح شد؛
حاصل معماری امروز ما ساختمان‌های مسکونی چند صد واحدی است که هیچ تفاوتی باهم ندارند در حالی که در معماری گذشته با محصول بومی بنا می‌ساختیم و این کار در دنیا هم این پذیرفته شده است. در معماری امروز نه به اقلیم نه به باورها و نه هویت انسان‌ها توجه می‌کنیم. معیار ما در معماری گذشته تجمل نبود بلکه انسان‌ها، کیفیت زندگی و اندیشه و باورهای آنان بود. این ها از دست رفته است.
کد خبر: ۱۱۳۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۸
بررسی جریان فکری شرق در گفتوگو با مثنی عبدالله؛
شرق امروز در حال تجربه یک «بیداری فلسفی» جدید است. چیزی شبیه به رنسانس، اما با ویژگی‌های بومی و درون‌زا. البته این بیداری بیشتر در لایه‌های عمیق فکری و کمتر در سطح رسانه‌ای دیده می‌شود، اما در حال شکل‌دادن به یک تحول بلندمدت است.
کد خبر: ۱۱۳۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۸
نگاهی به کتاب تاملاتی بر فلسفه تاریخ در گفتوگو با فیاض زاهد؛
ما برای رسالتی برانگیخته شده بودیم. دنیای من با فیلسوفان گره خورده بود، بحث‌های خیابانی و نیاز به فراگرفتن ماتریالیسم تاریخی و دیالکتیک هگلی برای جوانی که حالا سودای دینداری هم داشت ضرورت‌های جدیدی پیش پایم نهاده بود. ماتریالیسم تاریخی روح زمانه بود.
کد خبر: ۱۱۳۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
بررسی رابطه اسلام و ایران به قلم حمید یزدان‌پرست/ بخش سوم؛
علوم عقلی نیز در اسلام پدید نیامد، مگر پس از عصری که دانشمندان و مؤلفان آنها متمیز شدند و کلیه این دانش‌ها به‌منزله صناعتی مستقر گردید و بالنتیجه به ایرانیان اختصاص یافت و تازیان آنها را فرو گذاشتند و از ممارست در آنها منصرف شدند و به جز ایرانیان عربیدان، کسی آنها را نمیدانست... از ملت‌های پیش از اسلام، بیش از همه دو قوم بزرگ به علوم عقلی (فلسفه) توجه داشتهاند و آنها ایرانیان و رومیان بودهاند
کد خبر: ۱۱۳۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۲۱
فلسفه زندگی به قلم غلامحسین ابراهیمی دینانی/ بخش سوم؛
آزادی انسان از هر چیز دیگری در جهان ارزشمندتر است. موجودی که دارای اختیار نیست، هراندازه بزرگ باشد، نمی‌تواند هموزن اختیار شناخته شود، زیرا اختیار از این توانایی برخوردار است که آن موجود بزرگ را نادیده انگارد و از آن روی بگرداند. تنها چیزی که از اختیار بزرگ‌تر است و بر آن برتری دارد، همان چیزی است که آگاهی خوانده می‌شود.
کد خبر: ۱۱۲۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۶
بررسی دوگانه عقل و خیال در گفتوگو با شروین وکیلی؛
در ایران همیشه «خیال» و «حقیقت» مکمل هم قلمداد می‌شده‌اند. ابن‌سینا و دیگران تأکید دارند که قوه متخیله (که خیال را می‌سازد) و قوه ناطقه (که عقلانیت باشد) دو نیروی نفسانی انسانی هستند و هر دو همیشه فعال‌اند. عارفان ایرانی هم از چگونگی اتصال «شهود» و «عقل» توصیف‌های دقیق و درخشانی به دست داده‌اند که میوه این دو جریان پردازشی است. در خرد ایرانی خیال و حقیقت درهم تنیده‌اند.
کد خبر: ۱۱۲۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۶
فلسفه زندگی به قلم غلامحسین ابراهیمی دینانی/ بخش دوم؛
انسان موجودی است که همواره خود را آزاد می‌یابد، ولی آزادی واقعی و نفس‌الأمری در مطلق تحقق می‌پذیرد؛ بنابراین انسان به حکم اینکه می‌تواند از ادراک معنی مطلق برخوردار گردد، خود را آزاد می‌یابد. انسان نه تنها به واسطه گستردگی ادراکش در عالم معنی می‌تواند به درک معنی مطلق دست یابد و این امر از ویژگی‌های او شناخته می‌شود، بلکه حتی از جهت صورت ظاهری نیز تنها موجودی است که راست قامت است و راست قامت بودن او در حالت بیداری تحقق می‌پذیرد.
کد خبر: ۱۱۲۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۵
فلسفه زندگی به قلم غلامحسین ابراهیمی دینانی/ بخش اول؛
انسان به حکم اینکه می‌تواند از خودش فاصله بگیرد، از توانایی پرسش کردن برخوردار است و پرسیدن، در جستجوی معنی بودن است. انسان نه تنها از معنی زندگی کردن می‌پرسد، بلکه از معنی همه اموری که با آنها رو‌به‌رو می‌شود نیز می‌پرسد.
کد خبر: ۱۱۲۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۴
نقد و بررسی نظریه اعتباریات علامه طباطبایی به قلم قاسم پورحسن؛
اعتباریات، طرحی‌نو در تبیین نسبت انسان با جهان و اجتماع است، ازاین‌رو هم نظریه‌ای فلسفی و معرفت‌شناختی است و هم طرحی انسان‌شناسی- جامعه‌شناختی است.
کد خبر: ۱۱۱۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۱۶