روحانیت شیعه
بررسی تأثیرات اقتصاد سیاسی نئولیبرال بر نهاد روحانیت در گفتوگو با احسان فرزانه؛
جهان شبکهای و منطق نئولیبرال، مرجعیتهای کلاسیک را در معرض فرسایش قرار داده و نظمهای دیرپای فکری و فرهنگی را با چالشی بنیادین روبهرو کرده است. با تمرکز بر «دنیای حاد واقعیت»، نشان میدهد که افول مرجعیت روحانیت را نمیتوان صرفاً به تغییرات رسانهای یا ضعف کنشگری فرهنگی فروکاست، بلکه باید آن را در پیوندی پیچیده با اقتصاد سیاسی، دولتزدایی، مرکزیتزدایی و دگرگونی عمیق در شیوه اعمال قدرت و تولید معنا در جهان معاصر فهم کرد.
کد خبر: ۱۱۸۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۳
بررسی نسبت هویت ملی و نهاد روحانیت در گفتوگو با محمدعلی فتحاللهی/ بخش اول؛
در اواخر دوره قاجار ما به سمتی میرویم که نهاد روحانیت کاملاً در شریانها و لایههای پایین اجتماع ریشه دوانده بود. در دورترین روستاها هم روحانیت وجود داشت. مردم، خودشان روحانیت را به وجود میآوردند؛ فرزندانشان را میفرستادند تا روحانی شوند و بازگردند. در مراکز شهرهای بزرگ و در شئون مختلف، روحانی داشتیم که در مسائل حکومتی نیز مداخله میکرد.
کد خبر: ۱۱۸۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۳
فرسایش تشیع فقاهتی و کاهش مرجعیت روحانیت شیعه؛
اگر عبور بخشهایی از جامعه از فقه را مفروض بگیریم، اکنون باید گفت حوزه علمیه به واسطه فقه گرایی گسترده، دچار نوعی ناهمسانی زبانی با جامعه شده و زبان گفتگوی حوزه با جامعه تضعیف شده است. امروزه جامعه پیرامون اصل خود دین، مباحث پیرامون سبک زندگی و مسائلی از این دست مسئلهمند بوده و فقه در این زمینه، ابزار مناسبی برای برقراری ارتباط ندارد.
کد خبر: ۱۱۸۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۷
بررسی علل ناکامی روحانیت شیعه در گفتوگو با محمد حامد دادسرشت/ بخش دوم؛
کمترین اثر این دوگانگی روحانیت - حاکمیت آن است که نهایتاً استعدادهای خوب، حوزه را رها کرده و به دانشگاه بروند. من تعدادی زیادی از طلاب خود را میشناسم که روزی تصور میکردم از مجتهدان آینده هستند. اما امروزه حوزه علمیه را رها کرده و به دنبال مدرک، راهی دانشگاه شدهاند تا بلکه شأن اجتماعی و اقتصادی خود را احیا کنند.
کد خبر: ۱۱۸۲۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۹
امکانهای روحانیت شیعه در مواجهه با جامعه شبکهای در گفتوگو با حسین مهدیزاده/ بخش اول؛
این مسئله که با قدرت و رسانه باید بر اوضاع مسلط شد را نخستینبار روشنفکران در ایران طرح کردند. این همان روشی است که غربگرایان ایران و جریان روشنفکری پس از مشروطه برای ترویج غربگرایی در ایران به کار بردند. آنها با انگلستان همکاری کردند و گزینه مناسب خود را آوردند و همگی در دولت رضاشاه مستقر شدند. این نشان میدهد که معتقد بودند باید از طریق قدرت وارد شد، نه از طریق مردم.
کد خبر: ۱۱۸۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۳
حوزههای علمیه، حاشیهنشین تحولات امروز جامعه ایران؛
اقبال خود طلاب نسبت به پوشش مرسوم حوزههای علمیه کمتر شده است. حتی کسانی که به لباس روحانیت درآمدهاند، ترجیح میدهند این لباس را در نقاط خاصی نظیر اماکن مقدسه، شهر قم، مساجد و مدارس علمیه به تن کنند. عموم طلاب قم هنگام رجوع به شهر تهران، از پوشیدن لباس روحانیت در این شهر پرهیز دارند. علت جدی این امر را شاید بتوان ناشی از روایتی دانست که امروزه جامعه از حوزه علمیه و روحانیت شیعه دارد.
کد خبر: ۱۱۸۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۳
تأملی در کاربست خوانشهای متفاوت از سیره معصومین (ع)؛
مصلحتسنجی بنیان انقلابیگری بوده و تمایز کنش انقلابی با یک کنش آنارشیستی تمسک به همین مصلحت است. بنابراین با این نگاه میتوان گفت که مذاکره و مقاومت هر دو بهمثابه تکنیکهایی هستند که برای تحقق هدفی متعالی به کار گرفته شده و هیچ یک موضوعیت ندارند، بلکه آن عقلانیت دینی مستتر در صحنه، تعیینکننده انتخاب یکی از این راهها برای تحقق اهداف است.
کد خبر: ۱۱۸۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۶
درنگی در ریشههای استواری روحانیت در دوران معاصر در گفتگو با قاسم ابراهیمیپور/ بخش دوم؛
روحانیت اکنون به تبلیغ چند صد طلبه در ایام خاص اکتفا کرده است. البته برنامههای رسانهای نیز وجود دارد، اما تولید متونی که بتواند با آنها فرهنگ را با خود همدل و همراه کند - مانند متونی که قبلاً نام بردم - کمرنگ شده است. رقیب جدی دیگری که ادعای اداره و سامان جامعه را دارد، به نام علومانسانی غربی در برابر او قرار دارد.
کد خبر: ۱۰۹۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۲۷
وضعیتسنجی نهاد روحانیت به عنوان گروه مرجع اجتماعی در گفتگو با سیدمحمود نجاتیحسینی/ بخش سوم؛
باید مردم حساسیت بیشتری نسبت به دین پیدا کنند. درعینحال نباید از این نکته غافل شد که ذائقه دینیشان هم تغییر کرده است. این همان دین مردمپسند، فقه مردمپسند، دینگرایی مردمپسند و روحانیت خواهی مردمپسند است. باید این سلایق تازه را به خوبی مدیریت کرد تا هم حقیقت دین آسیب نبیند و هم دینداری مردم حفظ، تأمین و تضمین شود.
کد خبر: ۷۵۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۸
تحول کارکرد نهاد روحانیت در دهههای اخیر با حضور حسن محدثی و مهراب صادقنیا/ بخش دوم؛
بر این باورم که نهاد دین به شدت منعطف است. او توانسته در طی این هزار و اندی سال خودش را بکشاند و همراه جامعه بیاورد، هرچند ممکن است که تحولات مهمی پیرامون دین اتفاق بیفتد، اما به هرحال از این جریان بیرون میآید و همین آمدن امیدوارکننده است. نهاد دین سرانجام جوانه میزند و به اصل خودش بازمیگردد. من هم مثل شما در برخی مواجهات اجتماعی شاهد ناراحتی و... هستم، اما در نهایت هنوز نهاد روحانیت برای مردم مرجع به حساب میآید.
کد خبر: ۷۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۰۸
وضعیتسنجی نهاد روحانیت به عنوان گروه مرجع اجتماعی در گفتگو با سیدمحمود نجاتیحسینی/ بخش دوم؛
بروکراسی و تکنوکراسی باید کارامدی و بهره وری داشته باشد. وقتی از منظر روان شناسی اجتماعی و سیاسی کار و شغل و نیز جامعه شناسی مدیریت و سازمان نگاه میکنید میزان مقبولیت و مطلوبیت نهاد روحانیت که قدرت را در دست گرفته، برمیگردد به اینکه تا چه اندازه این نهاد – سازمان کارامدی و بهره وری دارد و تا چه اندازه میتواند زندگی سیاسی و اجتماعی را به نحو احسن وفق یک عقلانیت مطلوب و مقبول و معقول اداری اجرایی مدیریت کند.
کد خبر: ۷۴۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۰۲
تحول کارکرد نهاد روحانیت در دهههای اخیر با حضور حسن محدثی و مهراب صادقنیا/ بخش اول؛
چیزی که شیعیان را از باقی گروههای مسلمان جدا میکند، تمایزات فقهی، کلامی، علمی و اخلاقی نیست بلکه به چگونگی نسبت آنها با حکومت سبب تمایز آنها با دیگر گروههاست. لذا قدیمیترین مؤلفه نهاد دین در میان شیعیان، مؤلفه سیاسی است؛ یعنی موضعگیری در برابر حکومت یا همان نسبت شیعیان با حکومت است. هر زمان این نسبت و موضعگیری نسبت به حکومت (قدرت) تغییر کرده، کارکرد نهاد روحانیت نیز تغییر کرده است.
کد خبر: ۷۴۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۲۶
وضعیتسنجی نهاد روحانیت به عنوان گروه مرجع اجتماعی در گفتگو با سیدمحمود نجاتیحسینی/ بخش اول؛
به نظرم میرسد که روحانیت پس از انقلاب که قدرت را به دست گرفته و حکومت تشکیل داده و قانون اساسی خاص خودش را منطبق با ادعاهای اسلامی و شیعی نوشته است و از محتواهای دینی برخوردارست، با مدرنیته به منظور نو شدن فکر، نتوانست ارتباط برقرار کند.
کد خبر: ۷۴۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۲۱
وضعیتسنجی مرجعیت اجتماعی روحانیون در جامعه ایرانی در گفتگو با کمال رضوی؛
اگر این تجارب و شواهد را گواه بگیریم، روحانیت در قدرت در تعامل و همسازی با نهادها، نیروها و ساحتهای متکثر و چندگانۀ جامعه احتمالا کارنامۀ موفقتری نسبت به آلترناتیو خود ـ روحانیت جریان اصلی ـ پیش روی نهاده است. این کارنامه را نمیتوان با وصف «به رسمیت شناختن دیگری» (آنگونه که فیالمثل اکسل هونت اندیشهورز متاخر مکتب فرانکفورت صورتبندی کرده) قرین ساخت.
کد خبر: ۷۳۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۱۸
بررسی محبوبترین گروههای مرجع در ایران در گفتگو با شیرین ولیپوری/ بخش دوم؛
من نگران این هستم مخاطب هر واژه فقهی که میآید تصور کند یک روحانی با لباس معمم مدنظر ماست، اصلاً اینطور نیست. با همه توضیحاتی که عرض کردم اگر این فقه در جامعه شکل بگیرد و به وجود بیاید واقعاً توان پاسخگویی را دارد. ولی سؤال مهمتر این است آیا ما متولی برای اجرای این فقه داریم؟ مشکل ما این نیست که آیا فقه پویا، توان پاسخگویی به جامعه جهانی امروز و ایران را دارد یا نه. دغدغه ما این است که آیا ما متولی اجرای این فقه پویا را داریم؟ آیا کسی را داریم که این فقه پویا را در قامتش بنشانیم؟
کد خبر: ۷۲۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۰۸
روحانیت تشیع چگونه مناسبات خود با جمهوری اسلامی را سامان میدهد؛
پیچیدگی مضاعف این نظام نخست در آن است که داعیه اسلام سیاسی را در شرایطی مطرح میکند که سیره عملی فقهای اسلام در گذشته بر آن ابتنا نداشته است و از طرف دیگر این داعیه در زمانهای مطرح میشود که به اصطلاح تمدن غرب در حال ایجاد نظمی جدید مبتنی بر بسط نظام اقتصادی، فرهنگی و... خویش است. همه این موارد بر ظرافتهای کار این نظام افزوده و همچنین درصد خطاهای آن را بیشتر کرده است. در نتیجه چنین صحنهای انقلاب اسلامی در میان روحانیت چند دسته از برخورد را ایجاد کرده است.
کد خبر: ۷۲۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۶
جامعهشناسی تاریخی کنش جمعی روحانیت در گفتگو با سید روح الله سیدی؛
عامل دیگری که مانع حضور تاریخی تمامی جریانهای فکری حوزههای علمیه در دوران امام_امت است، این است که حوزههای علمیه نسبت به امور متغیر قدری حساس هستند، یعنی، چون آمدن و رفتن حکومتها امری تاریخی، زمانمند و متغیر است و حوزههای علمیه در تاریخ خود این موضوع را بارها مشاهده کردهاند، معتقدند اگر ما تمام هستی دین را به امری گذرا و تاریخی پیوند بزنیم، در صورت نبود آن حکومت دین و فرهنگ دینی بهطور کلی از بین خواهد رفت؛ و این دغدغه جدی برخی جریانهای فکری حوزههای علمیه در قبال اتصال به بدنه حاکمیت است.
کد خبر: ۷۱۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۴
بررسی محبوبترین گروههای مرجع در ایران در گفتگو با شیرین ولیپوری/ بخش نخست؛
خیلیها سعی میکنند با دیدن این اعتراضات (که امروزه نام اعتراض مدنی (نه سیاسی) به خود گرفته) گروه مرجع روحانیت را از نظر مقبولیت زیر سؤال ببرند، اما من بر این باورم که اگر الآن رفراندوم انجام شود هنوز هم ملت، همین گروه مرجع را به هر گروه دیگر مدعی که لندن نشین و پاریس نشین و واشنگتن نشین است، ترجیح میدهد. اما متأسفانه این گروه نمیخواهد باور کند که اگر داخل صدایی بلند میشود، اعتراض دوستانه و دلسوزانه است.
کد خبر: ۷۱۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۲
بررسی تاریخچه حضور روحانیت به عنوان گروه مرجع اجتماعی در ایران در گفتگو با عباس نعیمی جورشری/ بخش دوم؛
فقه پویا تلاش میکند مسائل جهان جدید را درک کند. فقط نکتهای وجود دارد. در خوشبینانهترین حالت، سرعت تحول فقه پویا از سرعت تحول اجتماع ایرانی عقب است. یعنی فرض کنیم محتوای آن صحیح است درصورتیکه خودش میگوید نیاز به بازنگری دارد و خود انتقادی در فقه پویا رکن است، ولی نکته اصلی این است که جامعه ایران دواندوان طی مسیر داشته و آن فقه آهسته رهسپار بوده است. این عقبافتادگی از جامعه و نسل جدید، فقط هم مختص فقه پویا نیست. این را اشتباه نگیریم، همه جامعه درگیر این سرعت است. میخواهم بگویم در خوشبینانهترین حالت، فقه پویا تحولش کند بوده است یا به تعبیر دیگر، تحولات جامعه ایرانی سرعتش بسیار تند و شدید بوده است.
کد خبر: ۷۱۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۸
تبیین برآورد اسلام تمدنی از میدان در گفتگو با علیرضا پیروزمند/ بخش اول؛
اسلام تنها به دنبال آن نیست که شاکله قدرت را به دست بگیرد و بگوید چه کسی و چگونه حکمرانی کند، اسلام علاوه بر سرپرستی سیاست، میخواهد سرپرستی جامعه و حتی جوامع بشری را انجام دهد، این یعنی اسلام داعیههای تمدنی دارد.
کد خبر: ۷۱۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۵