سید امیر حسینی
توجه ویژه قرآن به تفریح و سرگرمی
با جستجو در آیات قرآن مجید این حقیقت بدست میآید که دین اسلام به تفریح و سرگرمی توجه ویژه داشته و بر آن تأکید میکند و در آن هدفی غیر از تأمین سلامت روحی و روانی فرد و تقویت فرهنگی جامعه برداشت نمیشود.
گروه اجتماعی فرهنگ سدید- سید امیر حسینی: کارهای یک نواخت و به دور از سرگرمی و تفریح سبب کمبود نشاط در فرد شده و راندمان کار او را کاهش میدهد. اما اگر فرد، بخشی از ساعات زندگی خود را به تفریح و سرگرمی اختصاص دهد، نشاط ایجاد شده در او باعث میشود کیفیت کار بالا رفته و بازده و کارایی او افزایش یابد. با جستجو در آیات قرآن مجید این حقیقت بدست میآید که دین اسلام به تفریح و سرگرمی توجه ویژه داشته و بر آن تأکید میکند و در آن هدفی غیر از تأمین سلامت روحی و روانی فرد و تقویت فرهنگی جامعه برداشت نمیشود. در این مجال به دو تذکر قرآنی بسنده میکنیم.
۱- هنگامی که قرآن در سوره یوسف (ع) از برادران آن حضرت سخن به میان میآورد که از یعقوب نبی (ع) میخواهند تا یوسف را برای گردش و بازی با آنان همراه کند «فردا او را با ما بفرست تا [در چمن]بگردد و بازى کند و ما به خوبى نگهبان او خواهیم بود» ۱ یعقوب نبی با آنها مخالفت نکرد و نفرمود که این کار، عمل ناشایستی است و از خاندان پیامبران به دور است بلکه فقط از جنبه امنیت یوسف نگران بود که مبادا برادرانش از باب دشمنی با او درآیند. پس به فرزندانش میفرماید: «اینکه او را ببرید سخت مرا اندوهگین مى کند و مى ترسم از او غافل شوید و گرگ او را بخورد» ۲ از این عبارت برمی آید که یعقوب نبی به امر تفریح و بازی یوسف نظر مثبت داشته است و آن را یک امر مسلم میدانسته است و با آن مخالفتی نداشته است، اما آنچه که او را نگران میکند، امنیت و غفلت از یوسف توسط برادرانش است که مبادا او را با حادثهای روبرو کنند.
۲- گاهی خدا در قرآن از انسانها خواسته است که هنگام تفریح و گردش، از تفکر غافل نشوند. در آیات متعددی به انسانها دستور داده شده تا در زمین گردش کنند و در کیفیت آفرینش موجودات دقت نمایند تا هم قدرت خالق را دریابند و هم سبب رشد اجتماعی و عقلانی آنها را فراهم کنند. خداوند متعال در سوره شعراء از انسانها خواسته است تا در آفرینش گیاهان دقت کنند. «آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چقدر از انواع گیاهان پر ارزش در آن رویاندیم؟» ۳ یا در سوره فاطر میفرماید: «آیا در زمین گردش نمیکنند تا بنگرند سرانجام کسانی که پیش از ایشان زندگی میکردند چگونه بود (با این که) آن گروه از ایشان قدرتمندتر بودند» ۴ و در سوره حج گردش و سیر در جهان خلفت را سبب بالا رفتن دانش و بینش و آگاهی و در نتیجه سبب بلا رفتن تعقل و اندیشه در انسان برمی شمارد. «آیا (این کافران) در روی زمین به سیر و تماشا نرفتند تا دل هاشان بینش و هوش یابد و گوششان به حقیقت شنوا گردد؟ که (این کافران را) چشمهای سر گرچه کور نیست لیکن چشم باطن و دیده دلها کور است» ۴ و همچنین از انسانها خواسته شده علاوه بر این که به تفریح و گردش در کنار دریا و درختان و... میپردازند و به آنها نگاه میکنند و از رنگهای چشم نوازشان لذت میبرند، روح خود را جلا می دهند و آرامش مییابند، تفکر و تأمل کنند که در آنها برای مردم عاقل نشانههایی وجود دارد.
با غور در آیات قرآنی که به گردش و تفریح و سفر پرداخته اند توجه به دو نکته حائز اهمیت میباشد.
۱) باید دانست که تفریح تنها گردش کردن نیست بلکه در کنار گردش باید تفکر کرد و اندیشید، عبرت گرفت و پند پذیرفت تا به عظمت خالق و صانع آنها پی برد و از سرانجام حاکمان و ظالمان درس گرفت.
۲) توجه به این نکته بسیار مهم است که دشمنان با صراحت و خالی از پوشش وارد نمیشوند بلکه جهت غافلگیری و جلوگیری از هر گونه دفاع مناسب، اعمال خود را به صورت فریبنده انجام میدهند. برادران یوسف نقشه قتل او را کشیده بودند، اما خوی وحشی خود را در پشت عواطف برادرانه پنهان کردند تا هم یوسف را اغوا کنند و به دنبال خود بکشند و هم پدر خود را راضی کنند تا اجازه همراهی یوسف را به آنها بدهد.
تذکر این نکته خالی از لطف نیست که باید توجه نمود انسان به واسطه تفریح به گناه دیگری آلوده نشود چه بسا افرادی که به نام گردش و تفریح مرتکب عملی شدند که هر گز تصور انجام آن عمل را نمی کردند متأسفانه امروزه بیشترین بی حرمتیها نسبت به مسائل دینی و مذهبی در تفرجگاه ها، پارک ها، در سواحل دریا و ... انجام میگیرد. در این رابطه پروردگار عالمیان توجه بشر را این گونه جلب میکند که «به بهانه تفریح و گردش شما را نبرند، چنان که برادران یوسف به بهانه تفریح او را بردند و داخل چاه افکندند.»
در پایان توجه خوانندگان را به مطلبی از آیت الله مکارم شیرازی در جلد ۹ تفسیر نمونه جلب مینمایم. ایشان میفرمایند:
«همان گونه که برادران یوسف از علاقه انسان مخصوصا نوجوان به گردش و تفریح برای رسیدن به هدف شان سوء استفاده کردند در دنیای امروز نیز دستهای مرموز دشمنان حق و عدالت از مسئله ورزش و تفریح برای مسموم ساختن افکار نسل جوان سوء استفاده فراوان می کند، باید به هوش بود که ابرقدرتهای گرگ صفت در لباس ورزش و تفریح، نقشههای شوم خود را میان جوانان بنام ورزش و مسابقات منطقهای یا جهانی پیاده نکنند.
فراموش نمی کنیم در عصر (طاغوت) هنگامی که می خواستند نقشههای خاصی را پیاده کنند و سرمایهها و منابع مهم کشور را به بهای ناچیز به بیگانگان بفروشند، یک سلسله مسابقات ورزشی طویل و عریض ترتیب می دادند و مردم را آن چنان به این بازیها سرگرم می ساختند که نتوانند به مسائل اساسی که در جامعه آنها جریان دارد بپردازند.» ۶
منابع
۱- سوره یوسف، آیه ۱۲،
۲- سوره یوسف، آیه ۱۳،
۳- سوره شعرا، آیه ۷،
۴- سوره فاطر، آیه ۴۴،
۵-سوره حج، آیه ۴۶،
۶- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جلد ۹، ص. ۳۳۷
۱- هنگامی که قرآن در سوره یوسف (ع) از برادران آن حضرت سخن به میان میآورد که از یعقوب نبی (ع) میخواهند تا یوسف را برای گردش و بازی با آنان همراه کند «فردا او را با ما بفرست تا [در چمن]بگردد و بازى کند و ما به خوبى نگهبان او خواهیم بود» ۱ یعقوب نبی با آنها مخالفت نکرد و نفرمود که این کار، عمل ناشایستی است و از خاندان پیامبران به دور است بلکه فقط از جنبه امنیت یوسف نگران بود که مبادا برادرانش از باب دشمنی با او درآیند. پس به فرزندانش میفرماید: «اینکه او را ببرید سخت مرا اندوهگین مى کند و مى ترسم از او غافل شوید و گرگ او را بخورد» ۲ از این عبارت برمی آید که یعقوب نبی به امر تفریح و بازی یوسف نظر مثبت داشته است و آن را یک امر مسلم میدانسته است و با آن مخالفتی نداشته است، اما آنچه که او را نگران میکند، امنیت و غفلت از یوسف توسط برادرانش است که مبادا او را با حادثهای روبرو کنند.
۲- گاهی خدا در قرآن از انسانها خواسته است که هنگام تفریح و گردش، از تفکر غافل نشوند. در آیات متعددی به انسانها دستور داده شده تا در زمین گردش کنند و در کیفیت آفرینش موجودات دقت نمایند تا هم قدرت خالق را دریابند و هم سبب رشد اجتماعی و عقلانی آنها را فراهم کنند. خداوند متعال در سوره شعراء از انسانها خواسته است تا در آفرینش گیاهان دقت کنند. «آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چقدر از انواع گیاهان پر ارزش در آن رویاندیم؟» ۳ یا در سوره فاطر میفرماید: «آیا در زمین گردش نمیکنند تا بنگرند سرانجام کسانی که پیش از ایشان زندگی میکردند چگونه بود (با این که) آن گروه از ایشان قدرتمندتر بودند» ۴ و در سوره حج گردش و سیر در جهان خلفت را سبب بالا رفتن دانش و بینش و آگاهی و در نتیجه سبب بلا رفتن تعقل و اندیشه در انسان برمی شمارد. «آیا (این کافران) در روی زمین به سیر و تماشا نرفتند تا دل هاشان بینش و هوش یابد و گوششان به حقیقت شنوا گردد؟ که (این کافران را) چشمهای سر گرچه کور نیست لیکن چشم باطن و دیده دلها کور است» ۴ و همچنین از انسانها خواسته شده علاوه بر این که به تفریح و گردش در کنار دریا و درختان و... میپردازند و به آنها نگاه میکنند و از رنگهای چشم نوازشان لذت میبرند، روح خود را جلا می دهند و آرامش مییابند، تفکر و تأمل کنند که در آنها برای مردم عاقل نشانههایی وجود دارد.
با غور در آیات قرآنی که به گردش و تفریح و سفر پرداخته اند توجه به دو نکته حائز اهمیت میباشد.
۱) باید دانست که تفریح تنها گردش کردن نیست بلکه در کنار گردش باید تفکر کرد و اندیشید، عبرت گرفت و پند پذیرفت تا به عظمت خالق و صانع آنها پی برد و از سرانجام حاکمان و ظالمان درس گرفت.
۲) توجه به این نکته بسیار مهم است که دشمنان با صراحت و خالی از پوشش وارد نمیشوند بلکه جهت غافلگیری و جلوگیری از هر گونه دفاع مناسب، اعمال خود را به صورت فریبنده انجام میدهند. برادران یوسف نقشه قتل او را کشیده بودند، اما خوی وحشی خود را در پشت عواطف برادرانه پنهان کردند تا هم یوسف را اغوا کنند و به دنبال خود بکشند و هم پدر خود را راضی کنند تا اجازه همراهی یوسف را به آنها بدهد.
تذکر این نکته خالی از لطف نیست که باید توجه نمود انسان به واسطه تفریح به گناه دیگری آلوده نشود چه بسا افرادی که به نام گردش و تفریح مرتکب عملی شدند که هر گز تصور انجام آن عمل را نمی کردند متأسفانه امروزه بیشترین بی حرمتیها نسبت به مسائل دینی و مذهبی در تفرجگاه ها، پارک ها، در سواحل دریا و ... انجام میگیرد. در این رابطه پروردگار عالمیان توجه بشر را این گونه جلب میکند که «به بهانه تفریح و گردش شما را نبرند، چنان که برادران یوسف به بهانه تفریح او را بردند و داخل چاه افکندند.»
در پایان توجه خوانندگان را به مطلبی از آیت الله مکارم شیرازی در جلد ۹ تفسیر نمونه جلب مینمایم. ایشان میفرمایند:
«همان گونه که برادران یوسف از علاقه انسان مخصوصا نوجوان به گردش و تفریح برای رسیدن به هدف شان سوء استفاده کردند در دنیای امروز نیز دستهای مرموز دشمنان حق و عدالت از مسئله ورزش و تفریح برای مسموم ساختن افکار نسل جوان سوء استفاده فراوان می کند، باید به هوش بود که ابرقدرتهای گرگ صفت در لباس ورزش و تفریح، نقشههای شوم خود را میان جوانان بنام ورزش و مسابقات منطقهای یا جهانی پیاده نکنند.
فراموش نمی کنیم در عصر (طاغوت) هنگامی که می خواستند نقشههای خاصی را پیاده کنند و سرمایهها و منابع مهم کشور را به بهای ناچیز به بیگانگان بفروشند، یک سلسله مسابقات ورزشی طویل و عریض ترتیب می دادند و مردم را آن چنان به این بازیها سرگرم می ساختند که نتوانند به مسائل اساسی که در جامعه آنها جریان دارد بپردازند.» ۶
منابع
۱- سوره یوسف، آیه ۱۲،
۲- سوره یوسف، آیه ۱۳،
۳- سوره شعرا، آیه ۷،
۴- سوره فاطر، آیه ۴۴،
۵-سوره حج، آیه ۴۶،
۶- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جلد ۹، ص. ۳۳۷
اشتراک گذاری
