بازی و تقویت مهارت‌های ارتباطی کودکان

گروه تعلیم و تربیت فرهنگ سدید- محمدحسن فاطمی راد: بازی اساسی‌ترین، ارزان‌ترین، لذت بخش‌ترین و مطمئن‌ترین کلید ورود به دنیایی کودکان است. بازی مهم‌ترین فعالیت و تلاش کودک برای برقراری ارتباط با دیگران و محیط است. بازی دریچه درک دنیایی اطراف کودک است که به وسیله آن به بیان احساسات، برقرای ارتباط، توصیف تجربیات و بیان آرزو‌های خود می‌پردازد.

بازی کلید ورود به زندگی واقعی کودکان است. مهارت‌های ارتباطی کودکان از بازی شروع می‌شود معمولا کودکان ۳ تا ۴ سال، بیشتر به بازی‌های ارتباطی می‌پردازند. در این مقطع سنی آنان با کودکان دیگر بازی می‌کنند و می‌توانند وسایل خود را تا حد معینی به دیگران بدهند و با آنان بازی کنند و مشارکت آن‌ها در بازی برایشان لذت بخش است. با توجه به این که حس مالکیت در این کودکان پر رنگ می‌شود و کودک به دنبال اثبات مالکیت وسایلش هست بنابراین نمی‌تواند علایق فردی خود را فدای گروه کند.

همان گونه که گفته شد بازی کلید ورود به دنیایی واقعی زندگانی کودک است. مهم‌ترین عنصر سرگرمی کودکان بازی کردن است. ملاک و معیار در هر بازی کودکانه و محبوب این است که برای همه شرکت کنندگان آن جذاب، جالب و سرگرم کننده باشد و موجبات شادی، نشاط، سرور و لذت را برای آنان فراهم کند. کودکان هنگام بازی دنیای اطراف خود را فراموش می‌کنند و دنیای واقعی خود را صحنه بازی می‌دانند زمانی که کودکان جذب بازی می‌شوند بهترین لذت را از بازی می‌برند و هر گونه تجربه بد، ناکامی، حوادث و اتفاقاتی را که تجربه کرده اند را فراموش کرده و به وسیله بازی دنیای جدید برای خود می‌سازند.

بازی مهم‌ترین ابزار برای ورود به دنیای واقعی کودکان است که شادابی و نشاط را به آنان هدیه می‌دهد آرامش و آسایش را بر فضای زندگی کودک حاکم می‌سازد و موجبات لذت بردن از زندگی در کنار دیگران برای او فراهم می‌سازد. معمولا در طراحی اکثر بازی ها؛ هدف کسب مهارت، یادگیری، تقویت حواس چندگانه، لذت بردن، شاد شدن و خوشگذرانی است لذا خلاقیت در طراحی بازی‌ها می‌تواند لذت بخش بودن آن‌ها را چند برابر می کند والدین و مربیان خلاق به راحتی می‌توانند از طریق بازی وارد زندگی واقعی کودک شوند و مهارت‌های زندگی را که دغدغه دارند کودک یاد بگیرد و در زندگی خود به کار گیرد را به عنوان همبازی به کودک آموزش بدهند؛ بنابراین والدین به آسانی با کمک بازی می‌توانند به صورت غیر مستقیم سبک زندگی مورد تایید خود را در قالب بازی به عنوان همبازی به کودک خود بیاموزند. از همه مهمتر این است که بازی شادابی و نشاط که لازمه رشد صحیح کودک است را تامین می‌کند بازی شاه کلید ورود به زندگی کودک است هر کسی که بتواند اعتماد کودک را در بازی جلب کند به راحتی وارد زندگی او می‌شود. پر آشکار است که می‌تواند در زندگی کودک فردی موثر باشد و زندگی او را تحت تاثیر قرار دهد.

شایسته است که مربیان و والدین محترم توجه ویژه‌ای به بازی با کودکان داشته باشند. نوع بازی، شخصیت‌های بازی و اهداف بازی در فکر، اندیشه و حتی شخصیت کودک تاثیر گذار است. دقت والدین و مربیان در انتخاب بازی‌های فکری می‌تواند مانع تعارضات فکری کودکان در بزرگسالی گردد. دقت والدین در تهیه غذای فکری کودکان نباید کمتر از غذایی جسمانی آنان باشد چرا که اندیشه و فکر فاسد جسم سالم را هم فاسد می‌کند شایسته است والدین از بین تمام زحماتی که برای کودک انجام می‌دهند برای بازی کردن با کودکان خود اهمیت خاصی قائل شوند و سهم ویژه‌ای را در زندگی و برنامه‌های خود برای بازی با او در نظر بگیرند. در حقیقت از بین تمام فعالیت‌ها و کار‌های که برای کودکان انجام می‌دهند بازی کردن با آن‌ها را در اولویت اول خود قرار دهند، چون کلید ورود به زندگی کودک بازی است اگر والدین غفلت کنند دیگران وارد خواهند شد و با بازی‌های دلخواهشان مسمومیت فکری و موجبات گمراهی کودکان آنان را در بزرگسالی فراهم خواهند کرد.

به راحتی می‌توان اصول زندگی را از دریچه بازی به صورت غیرمستقیم به کودکان آموزش داد. با ارزش‌ترین، موثرترین، حیاتی‌ترین، مهم‌ترین و کارآمد‌ترین فعالیت والدین و مربیان در خصوص کودکان، بازی کردن و همبازی شدن با آنان است. فلذا رمز ورود به دنیایی بی آلایش و ساده کودکان بازی است. در عین سادگی و صداقتی که دنیای کودکان را منحصر به فرد کرده برای ورود به دنیایی واقعی زندگی آن‌ها باید از درب آن وارد شوید و شاه کلیدی که درب زندگی کودک را باز می‌کند بازی است.

کلید اصلی برای گشودن دریچه‌ها و درب‌های زندگی کودک بازی است بنابراین اگر والدین و مربیان درست بازی کردن و درست انتخاب کردن بازی متناسب باسن و علایق کودک را آموخته باشند به راحتی می‌توانند وارد زندگی آنان شده و در مسیر زندگی حامی آنان باشند و آنچه که برای آن‌ها مهم است را به کودکان از طریق بازی آموزش دهند.