اسرائیل در غزه «قطعاً» مرتکب نسلکشی شده است
گروه جامعه و اقتصاد «سدید»؛ زینب اکبری: گزارش جدید کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل در ۷۲ صفحه بر پایه مستندات حقوقی نشان میدهد که اسرائیل در غزه بدون کوچکترین تردیدی مرتکب نسلکشی شده است. این کمیسیون در گزارش خود بر پایه کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسلکشی تأکید میکند که ۴ معیار تعریف شده برای نسلکشی در این کنوانسیون شامل کشتن اعضای یک گروه، واردکردن آسیبهای جدی جسمی و روحی به آنها، ایجاد عمدی شرایطی که برای نابودی برنامهریزی شده است و جلوگیری از زاد و ولد در غزه محقق شده است. این گزارش اظهارات سران رژیم اسرائیل و الگوی رفتاری نیروهای نظامی این رژیم را بهعنوان شواهدی از قصد و نیت نسلکشی ذکر میکند.
گفتنی است شورای حقوق بشر سازمان ملل، کمیسیون مستقل بینالمللی تحقیق در مورد سرزمینهای اشغالی فلسطینی را در سال ۲۰۲۱ برای بررسی تمام موارد «نقض» قوانین بینالمللی بشردوستانه و حقوق بشر تأسیس کرد. ریاست این هیئت کارشناسی سهنفره را «ناوی پیلای» از آفریقای جنوبی به عهده دارد. این کمیسیون اعلام کرده است که گزارش تازهاش، «قویترین و معتبرترین یافته سازمان ملل تا به امروز» در مورد جنگ غزه است. «ناوی پیلای» ریاست کمیسیون تحقیق گفته است ۲ سال طول کشیده است تا مدارک و مستندات مربوط به نسلکشی در غزه در این گزارش مستند شود. وی هشدار داده است در گزارش کمیسیون به همدستان اسرائیل در نسلکشی ملت فلسطین پرداخته نشده است؛ اما کار کمیسیون تحقیق سازمان ملل تمام نشده و به این مسئله مهم هم رسیدگی خواهد شد.
بخش اول: مقدمه
کمیسیون بینالمللی مستقل حقیقتیاب درباره سرزمین اشغالی فلسطین، از جمله قدس شرقی، و اسرائیل در تاریخ ۲۷ می ۲۰۲۱ توسط شورای حقوق بشر تأسیس شد تا از جمله وظایفش، تحقیق در خصوص تمام موارد ادعایی نقض حقوق بشردوستانه بینالمللی و تمام موارد ادعایی نقض و سوءاستفاده از حقوق بشر بینالمللی در سرزمین اشغالی فلسطین، چه پیش از ۱۳ آوریل ۲۰۲۱ و چه پس از آن باشد. هدف این کمیسیون همچنین روشن ساختن واقعیتها و شرایطی است که میتواند مصداق چنین نقضها، سوءاستفادهها و جنایات ارتکابی باشد.
کمیسیون دریافت که نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه مرتکب جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی شدهاند، از جمله: نابودی و کشتارجمعی، شکنجه، تجاوز، خشونت جنسی، انتقال اجباری، آزار و تعقیب بر پایه جنسیت و بهکارگیری گرسنگی بهعنوان روش جنگی.
کمیسیون به گردآوری و تحلیل شواهد مربوط به نقضهای ادعایی ارتکاب یافته از سوی تمامی طرفهای درگیر پرداخته است. این کمیسیون تاکنون سه گزارش مأموریتی و سه «گزارش اتاق کنفرانس» منتشر کرده که در آنها جزئیات نقضهای حقوق بشر، حقوق بشردوستانه بینالمللی و جنایات بینالمللی ارتکاب یافته توسط تمامی طرفها از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به بعد، ثبت شده است. یافتههای حقوقی کمیسیون در این گزارش عمدتاً بر مبنای یافتههای واقعی است که در گزارشهای منتشرشده از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون آمده است، و نیز یافتههای گزارش مأموریتی که قرار است در اکتبر ۲۰۲۵ به مجمععمومی ارائه شود.
در گزارشهای پیشین خود به شورای حقوق بشر و مجمععمومی، کمیسیون دریافت که نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه مرتکب جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی شدهاند، از جمله: نابودی و کشتارجمعی، شکنجه، تجاوز، خشونت جنسی، انتقال اجباری، آزار و تعقیب بر پایه جنسیت و بهکارگیری گرسنگی بهعنوان روش جنگی. افزون بر این، کمیسیون دریافت که مقامات اسرائیلی: (الف) بخشی از توان بازتولید جمعیتی فلسطینیان در غزه را بهعنوان یک گروه از میان بردهاند، از جمله از طریق تحمیل اقداماتی با هدف جلوگیری از تولد؛ و (ب) عمداً شرایطی از زندگی را بر آنان تحمیل کردهاند که هدف آن نابودی فیزیکی فلسطینیان بهعنوان یک گروه بوده است. هر دوی این موارد از اعمال زیربنایی نسلکشی در اساسنامه رم و کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسلکشی محسوب میشوند.
پس از آنکه کمیسیون به این نتیجه رسید که نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه مرتکب جنایت علیه بشریت، جنایات جنگی و رکن مادی دو عمل زیربنایی نسلکشی شدهاند، اکنون به موضوع نسلکشی میپردازد. کمیسیون رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ به بعد را بررسی میکند و دیگر ابعاد جغرافیایی و زمانی را کنار میگذارد، همچنین مسئولیت دولت تحت حقوق بینالملل و بر پایه کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسلکشی را تحلیل میکند. کمیسیون به یافتههای واقعی مرتبط با عملیات نظامی اسرائیل در غزه استناد میکند و بررسی مینماید که آیا این یافتهها شرایط لازم برای اثبات «رکن مادی» و «رکن معنوی» نسلکشی را برآورده میسازند یا نه و اگر چنین است، پیامدهای حقوقی آن برای اسرائیل و سایر دولتها بر اساس کنوانسیون نسلکشی چه خواهد بود.
کمیسیون به روند جاری در دیوان بینالمللی دادگستری اشاره دارد که از سوی آفریقای جنوبی علیه اسرائیل بر پایه کنوانسیون نسلکشی و در ارتباط با اقدامات اسرائیل در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شده است. کمیسیون از اهمیت و جدیت این روند آگاه است و میداند که دیوان بینالمللی دادگستری در آینده درباره مسئولیت اسرائیل طبق کنوانسیون نسلکشی حکم نهایی خود را صادر خواهد کرد. کمیسیون، بهعنوان یک نهاد تحقیقاتی مستقل سازمان ملل متحد با مأموریت بررسی جنایات بینالمللی، ضروری میداند که خود نیز ارزیابی مستقلی از مسئولیت اسرائیل ذیل کنوانسیون نسلکشی ارائه دهد و توصیههای خود را درباره اسرائیل و دولتهای ثالث، بر اساس مفاد این کنوانسیون، مطرح سازد. این گزارش به مسئولیت کیفری فردی طبق اساسنامه رم نمیپردازد. کمیسیون همان روششناسی و معیار اثباتی را به کار میگیرد که پیشتر در تحقیقات خود استفاده کرده است، یعنی «دلایل معقول برای نتیجهگیری»، تا یافتهها و نتایج واقعی را ارزیابی کند. این گزارش از نظر زمانی محدود به بازه ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵ و از نظر جغرافیایی محدود به نوار غزه است.
بخش ۲: اعمال زیربنایی نسلکشی
الف: کشتن اعضای گروه
در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل حمله نظامی خود به غزه را آغاز کرد که شامل بمبارانهای هوایی و عملیات زمینی بود. از آن زمان تاکنون، درگیریها به کشتهشدن دهها هزار نفر منجر شده است، از جمله نابودی کامل خانوادههای فلسطینی در غزه در چندین نسل. از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، در مجموع ۶۰,۱۹۹ فلسطینی کشته شدند که از این میان ۱۸,۴۳۰ کودک و ۹,۷۳۵ زن بودند. گزارشها حاکی از آن است که امید به زندگی (به طور میانگین برای هر دو جنس) در غزه از ۷۵.۵ سال در سال پیش از اکتبر ۲۰۲۳ به ۴۰.۵ سال در ۱۲ ماه جنگ نخست جنگ کاهشیافته است؛ کاهشی چشمگیر به میزان ۳۴.۹ سال (۴۶.۳ درصد) که تقریباً نیمی از سطح امید به زندگی پیش از جنگ را نشان میدهد. مهم است که این آمار تأثیرات غیرمستقیم جنگ بر مرگومیر، مانند مرگهای ناشی از ناتوانی در دسترسی به خدمات درمانی یا سوءتغذیه، را در بر نمیگیرد؛ در صورت در دسترس قرارگرفتن چنین اطلاعاتی، امید به زندگی کمتر از این خواهد بود.
بنا بر گزارش دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR)، تا ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵ دستکم ۴۶ درصد از فلسطینیان کشتهشده در غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون زنان (۹,۴۹۷ نفر) و کودکان (۱۷,۹۲۱ نفر) بودهاند. شایان توجه است که مرگ زنان و کودکان نزدیک به 60درصد از کل تلفات در فاصله ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل در ۱۸ مارس ۲۰۲۵ تا ۲۵ مارس ۲۰۲۵ را تشکیل داده است. به گفته دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، بین ۱۸ مارس و ۹ آوریل ۲۰۲۵ میلادی ۲۲۴ حمله اسرائیلی به ساختمانهای مسکونی و چادرهای آوارگان در نوار غزه انجام شد. «در حدود ۳۶ حمله که دفتر حقوق بشر سازمان ملل اطلاعات آنها را تأیید کرده است، تلفات ثبتشده تاکنون تنها زنان و کودکان بودهاند.» در ۲۵ مارس ۲۰۲۵، سازمان «نجات کودکان» گزارش داد که در نخستین هفته پس از ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل در غزه، شمار کودکان کشتهشده بیشتر از هر هفته دیگر از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به این سو بوده است. کمیسیون با نگرانی به گزارشی اشاره میکند که نشان میدهد تا می ۲۰۲۵، مقامهای اطلاعاتی اسرائیل ۸,۹۰۰ عضو حماس و جهاد اسلامی فلسطین را در غزه در فهرست کشتهشدگان یا احتمالاً کشتهشدگان قرار دادهاند. با توجه به اینکه در آن زمان ۵۳,۰۰۰ فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شده بودند، این بدان معناست که ۸۳ درصد از کشتهشدگان در غزه غیرنظامی بودهاند.
اسرائیل از مهمات سنگین غیرهدایتشونده با حاشیه خطای وسیع در مناطق پرجمعیت مسکونی استفاده کرده است. پیامد این حملات با استراتژی اعلامشده اسرائیل همخوان است. یکی از سخنگویان نیروهای امنیتی اسرائیل گفت: «ما روی چیزی متمرکزیم که بیشترین آسیب را وارد کند.»
اسرائیل از مهمات سنگین غیرهدایتشونده با حاشیه خطای وسیع در مناطق پرجمعیت مسکونی استفاده کرده است. پیامد این حملات با استراتژی اعلامشده اسرائیل همخوان است. یکی از سخنگویان نیروهای امنیتی اسرائیل گفت: «ما روی چیزی متمرکزیم که بیشترین آسیب را وارد کند.» کمیسیون مشاهده کرد که نیروهای امنیتی اسرائیل بارها مناطق شهری نوار غزه را زیر بمباران شدید با سلاحهای انفجاری با اثر گسترده قرار دادهاند، نه با سلاحهای هدایتشونده دقیق (هوشمند)، و این امر به نابودی کامل محلهها انجامیده است. تعداد بمبهایی که اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به کار برده، حتی در مقایسه با دیگر منازعات جهانی نیز بیسابقه است. یک کارشناس نظامی گفت: «اسرائیل در کمتر از یک هفته همان اندازه بمب میریزد که ایالات متحده در افغانستان طی یک سال میریخت، آن هم در منطقهای بسیار کوچکتر و پرجمعیتتر.» کمیسیون یادآور شد که نیروی هوایی اسرائیل از طیف گستردهای از جنگندهها با مهماتی با قدرت تخریبی بالا استفاده میکند، بهویژه در مناطق پرجمعیت.
نوار غزه با حدود ۲.۳ میلیون نفر جمعیت در مساحتی برابر با ۳۶۰ کیلومترمربع، تراکم جمعیتی در حدود ۶,۳۰۰ نفر در هر کیلومترمربع دارد و از پرجمعیتترین نقاط جهان به شمار میرود. عملیات نظامی اسرائیل مکانهایی در مناطق پرجمعیت غیرنظامی غزه را هدف قرار داده است. آنها زیرساختهای غیرنظامی همچون برجهای بلند و مجتمعهای مسکونی در غزه را هدف گرفتهاند که به تخریب کامل بلوکهای شهری و محلههای مسکونی زیر بمباران سنگین منجر شده است. در بسیاری موارد، بمبارانهای اسرائیل مجتمعهای مسکونی را ویران کرده و تقریباً همه غیرنظامیان داخل آنها را به قتل رسانده است.
کمیسیون به بررسی رخدادهای گسترده بین اکتبر و دسامبر ۲۰۲۳ پرداخت که در آنها نیروهای امنیتی اسرائیل محلههای مسکونی را هدف قرار دادند و منجر به تلفات بالای غیرنظامیان شد. بهعنوان مثال، در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۳، خانه خانواده العیدی در اردوگاه پناهندگان النصیرات توسط یک حمله هوایی هدف قرار گرفت، در منطقهای که ارتش اسرائیل در ۸ اکتبر ۲۰۲۳ بهعنوان منطقه امن برای ساکنان شمال غزه تعیین کرده بود. به گزارش عفو بینالملل، این حمله ۲۸ غیرنظامی، از جمله ۱۲ کودک، را کشت. یکی از بازماندگان این حادثه سهمگین را چنین برای عفو بینالملل بازگو کرد: «ما در خانه نشسته بودیم، خانه پر از مردم، کودکان و خویشاوندان بود. ناگهان، بدون هیچ هشداری، همه چیز روی سرمان خراب شد. همه برادرانم مردند، برادرزادههایم، خواهرزادههایم… مادرم مرد، خواهرانم مردند».
به گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴، اسرائیل ۴۹۸ حمله به مراکز درمانی در نوار غزه انجام داد که در مجموع ۷۴۷ نفر در این حملات مستقیماً کشته شدند. کمیسیون دریافت که کودکان در نتیجه حملات مستقیم به بیمارستانها کشته شدهاند. در گزارش قبلی، کمیسیون نتیجهگیری کرد که حملات به مراکز درمانی مستقیماً باعث کشتهشدن غیرنظامیان، از جمله کودکان و زنان باردار که در حال درمان یا جستجوی پناه بودند، شده است. علاوه بر این، به دلیل نبود مراقبت پزشکی حیاتی، بسیاری از فلسطینیان زخمی که موفق به دسترسی به بیمارستان شدند، بر اثر جراحاتشان و نبود دارو و مراقبت پزشکی حیاتی جان باختند.
کمیسیون تأکید میکند که در هدف قرار دادن فلسطینیان در مسیرهای تخلیه و مناطق امن، زنان و کودکان فلسطینی مستقیماً هدف قرار گرفته و کشته شدهاند، حتی در غیاب درگیری در اطراف و زمانی که تنها بودند. در همه مواردی که کمیسیون درباره حملات در طول مسیرهای تخلیه و در مناطق امن تعیینشده بررسی کرده است، مشخص شد که نیروهای امنیتی اسرائیل از حضور غیرنظامیان فلسطینی در مسیرهای تخلیه و مناطق امن به طور واضح آگاه بودهاند، اما با این حال به سمت غیرنظامیان تیراندازی کرده و آنها را کشتهاند، برخی از آنها (از جمله کودکان) پرچمهای سفید در دست داشتهاند. برخی کودکان، از جمله خردسالان، توسط تکتیراندازها به سر هدف قرار گرفتهاند.
کمیسیون همچنین به مرگهایی که ناشی از محاصره کمکهای انسانی، بهویژه دارو و تجهیزات پزشکی، و عدم ورود آنها به غزه بوده است، اشاره میکند. کادر پزشکی به کمیسیون درباره افزایش بیماریهای مادران و مرگومیر نوزادان و زنان در حین زایمان گزارش دادند که احتمالاً ناشی از شرایط بسیار دشوار، از جمله کمبود فضا، دارو و تجهیزات بوده است. کمیسیون با یک متخصص زنان و زایمان مصاحبه کرد که درباره مرگ بیماران بارداری که درمان کرده بود صحبت کرد و آنها را «قربانیان غیرمستقیم جنگ» نامید. چند مورد از این مرگها به دلیل کمبود دارو و درمان کافی رخداده است. در یک مورد، یک زن باردار اوایل دهه سی زندگی خود در بیمارستان صحرایی الاماراتی در رفح به دلیل عفونت (سپتیسمی) پس از سزارین پیچیده جان باخت. این متخصص زنان همچنین درباره زن باردار دیگری که در بیمارستان اروپایی درمان کرده بود، گفت؛ زن که دیابتی بود، به دلیل کمبود دارو و درمان کافی جان باخت.
بنیاد بشردوستانه غزه (GHF)، سازمانی اسرائیلی و آمریکایی برای توزیع کمک در غزه، فعالیت خود را از مه ۲۰۲۵ آغاز کرد. کمیسیون با نگرانی یادآور میشود که تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، «حداقل ۱,۳۷۳ فلسطینی در حین تلاش برای دریافت غذا از این بنیاد کشته شدهاند؛ ۸۵۹ نفر در نزدیکی سایتهای بنیاد بشردوستانه غزه و ۵۱۴ نفر در مسیرهای کاروانهای غذایی»، از زمان آغاز توزیع کمک توسط این بنیاد کشته شدهاند. بر اساس اطلاعات موجود برای کمیسیون، برخی از این اقدامات توسط پیمانکاران آمریکایی انجام شده است. کمیساریای عالی حقوق بشر در سازمان ملل اعلام کرد که اکثر این قتلها توسط ارتش اسرائیل انجام شده است.
به گفته سخنگوی این نهاد، این قتلها بلافاصله پس از آغاز عملیات بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) در ۲۷ می ۲۰۲۵ آغاز شد. در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵، سازمان پزشکان بدون مرز (MSF) در وبسایت خود گزارش داد که تیمهای آن روزانه با بیماران کشتهشده یا زخمی مواجه میشوند که در تلاش برای دریافت غذا از یکی از مراکز توزیع این بنیاد هستند. چندین پزشک به کمیسیون گفتند که بسیاری از فلسطینیان، از جمله کودکان، هنگام حضور در سایتهای وابسته به بنیاد هدف تیراندازی قرار گرفتهاند. یک پزشک اورژانس در غزه به کمیسیون گفت که مجتمع پزشکی ناصر قربانیان انبوهی از یک مرکز توزیع بنیاد بشردوستانه غزه در رفح دریافت کرده است. به گفته او، قربانیان، از جمله کودکان، از سایت توزیع بنیاد دچار جراحات ناشی از گلوله و ترکش ناشی از حملات پهپادی شدهاند. وی افزود که در میان قربانیان کودک، دختری یک سال و نیمه بود که در آغوش مادرش به سینهاش شلیک شده بود و در روز دیگری دختری ۱۳ساله نیز به سینهاش شلیک شده بود. پزشک دیگری که در مجتمع پزشکی ناصر حضور داشت به کمیسیون گفت که او قربانیان کودک زیادی از دو مرکز بنیاد دریافت کرده که همگی دچار جراحات ناشی از گلوله شدهاند. در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، کمیسر کل آژانس امداد و کار سازمان ملل برای پناهندگان فلسطینی در خاور نزدیک (آنروا) درباره بنیاد بشردوستانه غزه اظهار داشت که این «بهاصطلاح مکانیزم کمک یک عمل شنیع است که مردم دردمند را تحقیر و خوار میکند. این یک تله مرگ است که جان بیشتری میگیرد تا نجات دهد. غذا به سلاح تبدیل شده و فلسطینیان بدون هیچ پیگردی انسانزدایی میشوند.»
کمیسیون تأکید میکند که در هدف قرار دادن فلسطینیان در مسیرهای تخلیه و مناطق امن، زنان و کودکان فلسطینی مستقیماً هدف قرار گرفته و کشته شدهاند، حتی در غیاب درگیری در اطراف و زمانی که تنها بودند.
فلسطینیان در غزه در خانههایشان، بیمارستانها، پناهگاهها (از جمله مدارس و اماکن مذهبی)، در جریان تخلیهها و در مناطق امن تعیینشده مورد حمله قرار گرفتند. گاهی غیرنظامیان، خبرنگاران، کادر درمان، کارکنان بشردوستانه و دیگر افراد محافظتشده مستقیماً هدف قرار گرفته و کشته شدهاند. بر اساس گزارش وزارت بهداشت غزه، تا ۱۵ آوریل ۲۰۲۵ میلادی، ۱,۴۰۰ نفر از کارکنان بهداشت و درمان کشته شدهاند. در ۳۱ مارس ۲۰۲۵، آنروا اعلام کرد که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، مجموعاً ۴۰۸ نفر از کارکنان کمکرسان در غزه کشته شدهاند. از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۵، بیش از ۳۳۰ عضو تیم آنروا کشته شدهاند. گزارشها حاکی است که تا ۳ مارس ۲۰۲۵ دستکم ۱۷۰ خبرنگار و فعال رسانهای به دلیل عملیات نظامی اسرائیل کشته شدهاند.
این قتلها حتی در طول دورههای آتشبس و بدون هیچ هشداری رخداده است. بهعنوان مثال، حدود ساعت ۰۲:۳۰ بامداد ۱۸ مارس ۲۰۲۵، زمانی که توافق آتشبس هنوز برقرار بود، اسرائیل بدون هشدار قبلی موجی از حملات هوایی را در سراسر غزه (شمال غزه، شهر غزه، دیر البلح، خانیونس، المواصی و رفح) آغاز کرد که تا ظهر بیش از ۴۰۴ فلسطینی کشته و بیش از ۵۶۲ نفر زخمی شدند. بیش از نیمی از کشتهشدگان کودکان و زنان بودند: دستکم ۱۷۰ کودک و ۸۰ زن. سازمان دفاع از کودکان فلسطین گزارش داد که شمار کودکان کشتهشده در این حملات یکی از بالاترین میزانها در یک روز از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بوده است. پزشکان به کمیسیون اطلاع دادهاند که کودکان مجروحی را درمان کردهاند که جراحات آنها با تیراندازی تکتیرانداز و کوادکوپتر همخوانی داشته است. والدین به پزشکان گفتهاند که کودکان هنگام شلیک تنها بودهاند (مثلاً یک کودک بیرون برای جمعآوری هیزم رفته بود).
نیروهای امنیتی اسرائیل اعلام کردند که حملات گسترده انجامشده در یا پس از ۱۸ مارس ۲۰۲۵ علیه «اهداف تروریستی» متعلق به حماس انجام شده است، «مطابق با سطح سیاسی» که احتمالاً به معنای دستور دولت اسرائیل است. مناطق هدف شامل پناهگاههایی بودند که فلسطینیان آواره در آنها ساکن بودند. به گفته وزیر دارایی اسرائیل، «بزالل اسموتریچ»، این حملات بخشی از یکروند تدریجی بوده که از اوایل مارس ۲۰۲۵ برنامهریزی شده بود.
کمیسیون در گزارشهای قبلی خود در یافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً کادر پزشکی و کارکنان امدادی را هدف قرار داده و کشتهاند. بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵ میلادی ۴۸ نفر از کارکنان و داوطلبان جمعیت هلالاحمر فلسطین (PRCS) کشته شدند که از این تعداد ۲۸ نفر در حین انجام وظیفه بودهاند. کادر پزشکی اظهار داشتهاند که معتقد بودند عمداً هدف قرار گرفتهاند. بهعنوان مثال، در ارتباط با حمله ۲۹ ژانویه ۲۰۲۴ به یک خانواده شامل پنج کودک، در خودرو و یک آمبولانس هلالاحمر، کمیسیون نتیجه گرفت که بخش ۱۶۲ نیروهای امنیتی اسرائیل در آن منطقه فعال بوده و مسئول قتل هفت عضو خانواده و همچنین گلولهباران آمبولانس و کشتهشدن دو امدادگر داخل آن بوده است. یک قتلعام شدید و گسترده از کارکنان بهداشت و امدادرسان فلسطینی در تلالسُلطان در منطقه رفح در ۲۳ مارس ۲۰۲۵ رخ داد که نیروهای اسرائیلی پس از کشتار کارکنان بهداشت آنها را با بولدوز در یک گور دستهجمعی دفن کرده بودند. گفته شده یک مشاور پزشکی قانونی که پنج جسد را بررسی کرده، اظهار داشته که همه قربانیان بر اثر جراحات ناشی از گلوله جان باختهاند و به طور خاص درباره سه نفر از آنها، «یک مورد مشاهده شده این است که گلولهها به سر یک نفر، قلب نفر دیگر و شش یا هفت گلوله به تنه نفر سوم شلیک شده است». در ۴ آوریل ۲۰۲۵، دکتر یونس الخطیب، رئیس هلالاحمر فلسطین، در یک کنفرانس خبری اعلام کرد که امدادگران «از فاصله بسیار نزدیک هدف قرار گرفتهاند».
تحلیل و نتیجهگیری
کمیسیون مجدداً یافتههای خود را تکرار میکند که نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً غیرنظامیان فلسطینی در غزه را با استفاده از مهمات با اثر گسترده که باعث مرگ تعداد زیادی شد، کشتهاند و این اقدامات با علم به اینکه منجر به مرگ غیرنظامیان فلسطینی خواهد شد، انجام شده است. در گزارش قبلی، کمیسیون دریافت که رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل مصداق جنایت جنگی «قتل عمد» است، جایی که حملات منجر به مرگ غیرنظامیان فلسطینی شد. با توجه به نتیجهگیری در گزارشهای پیشین که جنایت علیه بشریت شامل قتل و جنایت جنگی قتل عمد انجام شده است، کمیسیون میزان این قتلها را تحلیل کرده و نتیجه گرفت که کشتار غیرنظامیان فلسطینی بهصورت گسترده و در طول مدتزمان قابلتوجه و در مناطق جغرافیایی وسیع انجام شده است. قربانیان بمباران بهصورت فردی انتخاب نشده یا هدف قرار نگرفتهاند؛ بلکه بر اساس هویت فلسطینی خود، بهصورت جمعی هدف قرار گرفتهاند. بنابراین کمیسیون نتیجه گرفت که مقامات اسرائیل در نوار غزه با کشتن غیرنظامیان فلسطینی، جنایت علیه بشریت از نوع «نابودی» را مرتکب شدهاند.
در گزارش قبلی، کمیسیون دریافت که نیروهای امنیتی اسرائیل قصد داشتند غیرنظامیان فلسطینی، از جمله کودکان، زنان، افراد دارای معلولیت و سالمندان را در طول تخلیه، در مناطق امن مشخصشده و در پناهگاهها هدف قرار دهند و به آنها حمله کنند. به طور خاص در رابطه با کودکان، کمیسیون دریافت که در بسیاری از موارد پیشبینی میشد که غیرنظامیان، از جمله کودکان، در مناطق هدفگیری شده توسط نیروهای امنیتی اسرائیل حضور داشته باشند (مثلاً در ساختمانهای مسکونی، مدارس آنروا، مراکز درمانی و مناطق امن مشخصشده) و نیروهای امنیتی اسرائیل قصد داشتند غیرنظامیان فلسطینی، از جمله کودکان، را در غزه هدف قرار دهند.
کمیسیون در گزارشهای قبلی در یافت که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی پرسنل پزشکی و امدادگران فلسطینی در غزه را هدف قرار داده و کشتهاند. علاوه بر این، کمیسیون متوجه شده است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی در ۲۳ مارس ۲۰۲۵ به امدادگران اولیه شلیک کردهاند و با توجه به مدتزمان طولانی تیراندازی، میتوان به طور معقول نتیجه گرفت که نیروهای اسرائیل قصد کشتن قربانیان را داشته و میدانستند که قربانیان فلسطینی هستند.
کمیسیون در گزارشهای قبلی در یافت که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی پرسنل پزشکی و امدادگران فلسطینی در غزه را هدف قرار داده و کشتهاند. علاوه بر این، کمیسیون متوجه شده است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی در ۲۳ مارس ۲۰۲۵ به امدادگران اولیه شلیک کردهاند.
بر اساس موارد فوق، کمیسیون نتیجه میگیرد که نیروهای امنیتی اسرائیل آگاه بودند که عملیات نظامی آنها از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ باعث مرگ فلسطینیان در غزه خواهد شد. علاوه بر این، با توجه به مدتزمان عملیات نظامی و گزارشهای مربوط به تعداد بالای قربانیان، منطقی است که نتیجه گرفت مقامات اسرائیل از میزان بالای تلفات در غزه از همان تاریخ مطلع بودهاند. با این حال، مقامات اسرائیل هیچ اقدامی برای تغییر شیوهها و روشهای به کار رفته در جنگ انجام ندادند؛ برعکس، عملیات نظامی ادامه یافت و باعث مرگهای بیشتری از فلسطینیان شد. کمیسیون بنابراین نتیجه میگیرد که مقامات اسرائیل قصد داشتند تا بیشترین تعداد ممکن فلسطینیان را از طریق عملیات نظامی خود در غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بکشند و میدانستند که شیوهها و روشهای جنگ منجر به مرگهای گسترده فلسطینیان، از جمله کودکان، خواهد شد. کمیسیون همچنین یادآور میشود که مرگها نتیجه تحمیل عمدی شرایط زندگی در غزه بوده است که هدف آن نابودی فلسطینیان است، بهویژه مسدودکردن ورود دارو، تجهیزات پزشکی، غذا و آب به غزه. کمیسیون نتیجه میگیرد که مقامات اسرائیل میدانستند مسدودکردن ورود کمکهای انسانی به غزه منجر به مرگ فلسطینیان خواهد شد. بر اساس دلایل فوق، کمیسیون نتیجه میگیرد که مقامات اسرائیل قصد داشتهاند فلسطینیان در غزه را از طریق عملیات نظامی و استراتژیهای جنگی به قتل رسانده و باعث مرگ آنها شوند.
کمیسیون نتیجه میگیرد که کشتار فلسطینیان از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ عمدتاً از سه طریق رخداده است: اول کشتار از طریق حمله به اهداف محافظتشده (مانند منازل مسکونی و مراکز درمانی) که غیرنظامیان در آن حضور داشتند؛ دوم هدف قرار دادن غیرنظامیان و سایر افراد محافظتشده، مثلاً در طول تخلیهها، در مناطق امن یا پناهگاهها؛ و سوم مرگها به دلیل تحمیل عمدی شرایط زندگی (مانند مسدودکردن ورود دارو، تجهیزات پزشکی و کمکهای انسانی به غزه). بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که عنصر «مادی» و «عنصر روانی» کشتن اعضای گروه تحت ماده II(a) کنوانسیون نسلکشی محقق شده است.
ب: واردکردن آسیب جسمی یا روانی شدید به اعضای گروه
کمیسیون گزارش داد که در می ۲۰۲۴، تعداد فلسطینیهایی که در غزه به طور جسمی آسیبدیده بودند، حدود ۷۷٬۹۰۸ نفر برآورد شده بود. تا ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵، تعداد آسیبدیدگان طبق گزارش دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) به ۱۴۶٬۲۶۹ نفر رسیده است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) در ژوئیه ۲۰۲۴، برآورد معقولی بین ۳٬۱۰۵ تا ۴٬۰۵۰ مورد قطع عضو اندامها بین ژانویه تا می ۲۰۲۴ ارائه شده بود. طبق گزارش یونیسف، حداقل ۶۰۹ کودک طی دو هفته پس از شکست آتشبس، بین ۱۸ تا ۳۱ مارس ۲۰۲۵، زخمی شدند و تعداد کل کودکان آسیبدیده از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ مارس ۲۰۲۵ به ۳۴٬۰۰۰ نفر رسید. در ژوئن ۲۰۲۴، آنروا اعلام کرد که هر روز ۱۰ کودک یکی یا هر دو پای خود را در جنگ از دست میدهند و در اکتبر ۲۰۲۴، نماینده دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل گزارش داد که «غزه میزبان بزرگترین جمعیت کودکان قطع عضو در تاریخ معاصر است».
در بیانیهای که در ژانویه ۲۰۲۵ رئیس واحد اطلاعات سلامت وزارت بهداشت غزه اعلام کرد که تا پایان ۲۰۲۴ میلادی ۴٬۵۰۰ مورد قطع عضو، ناشی از حملات هوایی و زمینی مداوم اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳، ثبت شده است که از این تعداد حدود ۸۰۰ کودک و ۵۴۰ زن بودند.
کمیسیون به تخریب محیطزیست در غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اشاره میکند. در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۴، مرکز ماهوارهای سازمان ملل متحد (UNOSAT) گزارش داد که «۶۰٬۳۶۸ سازه تخریبشده، ۲۰٬۰۵۰ سازه بهشدت آسیبدیده، ۵۶٬۲۹۲ سازه با آسیب متوسط و ۳۴٬۱۰۲ سازه ممکن است آسیبدیده باشند» شناسایی شده است. برنامه محیطزیست سازمان ملل (UNEP) مجموع ۵۰٬۷۷۳٬۴۹۴ تن آوار در غزه تا ۱ دسامبر ۲۰۲۴ برآورد کرد که آواربرداری کامل آن تقریباً ۲۱ سال با استفاده از ۱۰۵ کامیون طول خواهد کشید. باقیماندههای سمی انفجارهای مرگبار که در محیط منتشر شدهاند، از جمله گرما و واکنشهای شیمیایی خطرناک، تهدیدات بلندمدتی برای نسلها ایجاد میکنند.
برنامه محیطزیست سازمان نیز اعلام کرده است «آوارها خطراتی برای سلامت انسان و محیطزیست ایجاد میکنند». کمیته ویژه تحقیق در مورد اقدامات اسرائیل که بر حقوق بشر مردم فلسطین و سایر عربهای سرزمینهای اشغالی تأثیر میگذارد، در سپتامبر ۲۰۲۴ نگرانی خود را درباره تأثیرات فوری و همچنین بلندمدت و گسترده آلودگی ناشی از آوارهای ساختمانها و سازهها در غزه ابراز کرد.
کمیسیون پیشتر یادآور شد که نیروهای امنیتی اسرائیل سامانههای هدفگیری خود را گسترش دادهاند تا خسارت گستردهتری به قیمت غیرنظامیان وارد کنند. حملات به ساختمانهای مسکونی باعث بروز آسیبهای جسمی، روانی و شناختی جدی و زندگیساز برای کودکان آسیبدیده شده است، بسیاری از آنان با درجات مختلف جراحات از زیر آوار بیرون کشیده شدند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل ۷۳۵ حمله انجام داده است که به خدمات، پرسنل و تأسیسات بهداشتی آسیبزده، ۹۱۷ نفر را کشته و ۱٬۴۱۱ نفر را زخمی کرده است. علاوه بر کشتار گسترده، استفاده نیروهای امنیتی اسرائیل از سلاحها و مهمات کشنده باعث آسیبهای جسمی طولانیمدت و ناتوانکننده، از جمله از دست دادن اندام، صدمات مغزی ناشی از ضربه و آسیب به اندامهای داخلی شده است. پیامدهای چنین صدمات شدیدی با نبود زیرساختهای بهداشتی کارآمد تشدید شده است.
متخصصان پزشکی به کمیسیون اطلاع دادند که کودکانی با جراحات مستقیم ناشی از گلوله و تیراندازی تکتیراندازها را درمان کردهاند که نشان میدهد نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی کودکان را هدف قرار دادهاند. طبق گزارش یونیسف، تا پایان نوامبر ۲۰۲۳ حدود ۱٬۰۰۰ کودک یک یا چند اندام خود را از دست دادهاند که برخی از این قطع عضوها بدون بیحسی انجام شده است. برای مثال، کمیسیون گزارشهایی دریافت کرد از یک دختر ۱۴ساله که خانهاش بمباران شده و منجر به قطع دست او شد. کمیسیون همچنین مورد پسری سهساله را مستند کرد که هر دو پای خود را در نتیجه حمله به یک مدرسه آنروا در نوامبر ۲۰۲۳ از دست داد. سازمان «نجات کودکان فلسطینی» گزارش داد که استفاده از سلاحهای انفجاری در غزه باعث شده است در سال ۲۰۲۴ به طور متوسط ۴۷۵ کودک هر ماه دچار ناتوانیهای مادامالعمر شوند، از جمله آسیب شدید به اندامها و اختلالات دیگر. پزشکی در نوار غزه به کمیسیون گفت که از ابتدای درگیریها، پنجاهدرصد بیماران روی فهرست عمل او کودکان بودهاند. او درباره پیامدهای بلندمدت آسیبهای کودکان توضیح داد که یک کودک قطع عضو نیاز به هشت تا دوازده عمل جراحی تا رسیدن به بزرگسالی خواهد داشت تا امکان رشد طبیعی برای او فراهم شود.
متخصصان پزشکی به کمیسیون اطلاع دادند که کودکانی با جراحات مستقیم ناشی از گلوله و تیراندازی تکتیراندازها را درمان کردهاند که نشان میدهد نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی کودکان را هدف قرار دادهاند. طبق گزارش یونیسف، تا پایان نوامبر ۲۰۲۳ حدود ۱٬۰۰۰ کودک یک یا چند اندام خود را از دست دادهاند که برخی از این قطع عضوها بدون بیحسی انجام شده است.
کمیسیون درباره تخریب کلینیک باروری آزمایشگاهی «البسما» در دسامبر ۲۰۲۳ تحقیق و گزارش داده است؛ در این مرکز حدود ۴٬۰۰۰ جنین و ۱٬۰۰۰ نمونه اسپرم و تخمک غیر بارور نگهداری میشد. یک پزشک متخصص در زمینه باروری به کمیسیون شهادت داد که این حادثه چه تأثیری بر زنان و مردانی داشته که مواد باروری خود مانند تخمک، اسپرم یا جنین را در این حمله از دست دادهاند.
در گزارش قبلی، کمیسیون یافتههای خود درباره تخلیه و انتقال جمعیت در غزه و حملات نیروهای امنیتی اسرائیل به مردم فلسطین در طول فرایند تخلیه را تشریح کرده است. همچنین، کمیسیون به فراخوان مقامات اسرائیلی برای «مهاجرت» یا «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینیها از نوار غزه اشاره کرده است که برخی به طور صریح خواستار جابهجایی اجباری آنان بودهاند. بر اساس گزارشها، عملیات نظامی اسرائیل باعث جابهجایی بیش از ۱٫۹ میلیون نفر از اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵ در غزه شده است. فلسطینیها به طور متوسط حداقل شش بار و برخی تا ۱۹ بار بین اکتبر ۲۰۲۳ و اکتبر ۲۰۲۴ جابهجا شدهاند. در نتیجه عملیات نظامی نیروهای امنیتی اسرائیل، مردم غزه در شرایط ازدحام شدید زندگی کرده و با کمبود شدید غذا و آب و دسترسی محدود به بهداشت و امکانات درمانی مواجه شدهاند. کمیسیون در گزارش قبلی خود دریافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل بهوضوح از حضور غیرنظامیان در مناطق یا ساختمانهای تعیینشده بهعنوان مناطق امن آگاه بودهاند، اما با این حال به حملات خود ادامه دادهاند.
کمیسیون دریافته است که تخریب اماکن غیرنظامی بهمنظور گسترش منطقه حائل بخشی از یک حمله گسترده و سیستماتیک علیه جمعیت غیرنظامی غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بوده است که همچنین باعث جابهجایی اجباری فلسطینیها از خانههایشان شده است. کمیسیون به گزارشی از سازمان «شکستن سکوت» توجه کرده است؛ این سازمان شامل سربازان پیشین ارتش اسرائیل است که با نیروهای امنیتی اسرائیل در عملیات نظامی طول منطقه حائل همکاری داشتهاند. یک مقام نظامی مستقر در جنوب غزه گفت که از قدرت آتش سنگین مانند تانکها برای ایجاد اثر روانی بر فلسطینیهای نزدیک منطقه حائل استفاده شده است. او به سازمان «شکستن سکوت» گفت: «ما یک خط تعیین کردیم که خط مرزی است، فراتر از آن هر کسی مظنون است.» هیچ علامتی برای مشخصکردن مرز وجود نداشت و طبق گفته وی «تعداد کافی از مردم هنگام عبور از آن خط کشته یا زخمی شدند، بنابراین دیگر نزدیک آن نمیرفتند.» یک افسر درجهدار مستقر در شمال غزه به «شکستن سکوت» گفت: «افراد به دلیل داشتن کیسه در دستشان متهم میشدند. هر کسی با یک کیسه در دست تروریست بود و باید بهسوی او شلیک میشد.»
در ارتباط با رفتار با فلسطینیان بازداشتشده، کمیسیون موارد متعددی را مستندسازی کرده است که در آن بازداشتشدگان فلسطینی در طول بازداشت خود مورد بدرفتاری شدید قرار گرفتهاند. بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و ژوئیه ۲۰۲۴، طبق اعلام مقامات اسرائیلی، بیش از ۴۵۰۰ فلسطینی در غزه بازداشت شدند که بسیاری از آنها برای بازجویی به مراکز داخل اسرائیل منتقل شدند. کمیسیون گزارشهای متعددی درباره برهنه کردن، حملونقل بدون لباس، بستن چشمها، لگدزدن، ضرب و شتم، تجاوز جنسی و تهدید به قتل دریافت کرده است.
کمیسیون اطلاعاتی درباره بدرفتاریهای گسترده و سازمانیافته با بازداشتشدگان از غزه، از جمله پسران، در مرکز بازداشت نظامی «سدی تیمان» دریافت و موارد آن را تأیید کرده است. بازداشتشدگان همواره توسط نیروهای امنیتی اسرائیل با چشمبند و دستبند نگه داشته میشدند، در سلولهای بزرگ و شلوغ نگهداری میشدند، برای روزها برهنه یا نیمهبرهنه بودند و مجبور به زانوزدن در موقعیتهای استرسزا برای ساعتها میشدند و از صحبتکردن محروم بودند. آنها دسترسی کافی به توالت و دوش نداشتند و بسیاری مجبور به پوشیدن پوشک شده بودند. همچنین مورد ضرب و شتم، از جمله با باتوم و چوب، تهدید و حمله توسط سگها قرار گرفتند. بسیاری از بازداشتشدگان به یک پیچ نصبشده در ارتفاع روی دیوار بسته میشدند و ساعتها آویزان بودند در حالی که چشمبند داشتند و پاهایشان فقط به زمین میرسید یا نزدیک زمین بود. کمیسیون همچنین گزارشهایی درباره استفاده از دستگاههای شوک الکتریکی علیه بازداشتشدگان دریافت کرده است. قابلتوجه است که در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳، وزیر امنیت ملی اسرائیل، بنگویر، محدودیتهای قابلتوجهی در امکانات سرویس زندانهای اسرائیل علیه بازداشتشدگان فلسطینی، از جمله میزان غذای آنها، اعمال کرد.
کمیسیون در گزارش قبلی خود نتیجهگیری کرده است که نیروهای امنیتی اسرائیل کودکان بازداشتشده را بهشدت مورد بدرفتاری قرار داده و صدمات جسمی شدید و رنج روانی جدی به آنها وارد کردهاند. کودکان بازداشتشده در طول دستگیری، بازداشت، بازجویی و آزادسازی با خشونتهای شدید مواجه شدهاند. در مرکز «سدی تیمان»، کودکان همراه با بزرگسالان نگهداری شده و مورد بدرفتاریهای مشابه قرار گرفتهاند. قابلتوجه است که کودکان آزادشده علائم صدمات جسمی شدید، اضطراب روانی شدید و آسیبهای روانی را نشان دادهاند.
کمیسیون در گزارشهای قبلی خود به استفاده سیستماتیک اسرائیل از خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت پرداخته است. بیش از ۲۰ مورد خشونت جنسی علیه بازداشتشدگان مرد و زن در بیش از ۱۰ مرکز نظامی و تأسیسات اداره زندانهای اسرائیل مستند شده است. خشونت جنسی از لحظه دستگیری و در طول بازداشت، از جمله در بازجوییها و بازرسیها، بهعنوان ابزار تنبیه و ارعاب به کار گرفته شده است. چندین بازداشتشده مرد گزارش دادهاند که نیروهای امنیتی اسرائیل اندام تناسلی آنان را کتک زده، لگد زده یا فشار دادهاند، اغلب در حالی که بازداشتشدگان عریان بودهاند. یک بازداشتشده گفته که مجبور شده عریان شود و به پرچم اسرائیل بوسه بزند؛ وقتی مقاومت کرده، مورد ضرب و شتم قرار گرفته و اندام تناسلیاش به حدی مورد ضربه قرار گرفته که استفراغ کرده و بیهوش شده است. همچنین اطلاعات معتبر درباره موارد متعدد تجاوز جنسی و آزار جنسی، از جمله استفاده از پراب برقی برای ایجاد سوختگی در ناحیه مقعد و واردکردن اجسامی مانند چوب، جارو و سبزیجات به مقعد بازداشتشدگان دریافت شده است.
زنان بازداشتشده نیز در تأسیسات نظامی و زندانها مورد تجاوز، آزار و تهدید به مرگ و تجاوز قرار گرفتهاند. این شامل تلاش برای بوسیدن و لمس سینهها، بازرسیهای مکرر و تحقیرآمیز و کتکزدن آنان بوده است. زنان بدون رضایتشان در شرایط تحقیرآمیز، حتی در لباس زیر، عکسبرداری شدهاند و این تصاویر غالباً در شبکههای اجتماعی منتشر شدهاند.
کمیسیون در گزارشهای پیشین خود یافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی و سیستماتیک تأسیسات بهداشت باروری و مادری در سراسر غزه، از جمله بیمارستانها و بخشهای زایمان را هدف قرار داده و نابود کردهاند. این حملات مستقیم باعث کشتهشدن و واردشدن آسیب جسمی و روانی شدید به زنان و دختران فلسطینی شده است.
در ۱۱ مارس ۲۰۲۵، کمیسیون شهادت شاهدی را شنید که با قربانیان خشونت جنسی در غزه مصاحبه کرده بود. طبق گفته شاهد، قربانیان زن در شرایط زندگی بسیار دشوار، از جمله گرسنگی، خانههای ویران و از دست دادن اعضای خانواده، قرار داشتند که باعث شد تا آسیب روانی ناشی از خشونت جنسی بهصورت آسیب ثانویه و پایدار ادامه یابد.
کمیسیون در گزارشهای پیشین خود یافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی و سیستماتیک تأسیسات بهداشت باروری و مادری در سراسر غزه، از جمله بیمارستانها و بخشهای زایمان را هدف قرار داده و نابود کردهاند. این حملات مستقیم باعث کشتهشدن و واردشدن آسیب جسمی و روانی شدید به زنان و دختران فلسطینی شده است.
همچنین، نیروهای امنیتی اسرائیل زنان فلسطینی را مورد آزار جنسی و تحقیر عمومی قرار دادهاند. برخی زنان مجبور شدهاند در انظار عمومی و در مقابل جامعه، لباسهای خود را درآورده و حجاب خود را بردارند. شواهد نشان میدهد که این تحقیر و تمسخر عمدتاً بر اساس جنسیت و قومیت زنان فلسطینی انجام شده است و جنبههای فرهنگی فلسطینی باعث میشود که چنین اقدامات تحقیرآمیز، آسیب روانی شدیدی ایجاد کند. علاوه بر این، زنان بازداشتشده نیز در طول بازداشت بهشدت مورد تحقیر و بدرفتاری قرار گرفتهاند؛ آنها تحت بازرسیهای مکرر و تحقیرآمیز، حتی در شرایط قاعدگی، مجبور به درآوردن کامل لباسهای خود شده و مورد توهینهای جنسی و کتک قرار گرفتهاند.
به طور کلی، این درگیریها تأثیر روانی مخربی بر زنان باردار، زنان پس از زایمان، زنان شیرده و زنان در سنین باروری داشته است که ناشی از قرارگرفتن مستقیم در معرض خشونت، آوارگی، قحطی و مراقبتهای بهداشتی ناکافی بوده است. اورژانسهای مامایی و تولدهای زودرس افزایشیافته و نرخ سقطجنین تا ۳۰۰ درصد از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گزارش شده است. گزارش نهاد «UN Women» وابسته به سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۴ نشان میدهد که ۷۵ درصد از ۳۰۵ زن موردبررسی به طور منظم احساس افسردگی دارند، ۶۲ درصد اغلب قادر به خوابیدن نیستند و ۶۵ درصد مکرراً عصبی بوده و کابوس میبینند.
تحلیل و نتیجهگیری
کمیسیون بر آسیبهای جسمی و روانی شدید واردشده به فلسطینیان در غزه در نتیجه عملیات نظامی نیروهای امنیتی اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تأکید میکند: تا ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵، تعداد افراد آسیبدیده گزارششده به ۱۴۶,۲۶۹ نفر رسیده است. بسیاری از قربانیان دچار آسیبهای جسمی بلندمدت، از جمله از دست دادن اندامها شدهاند. این آسیبهای جسمی با کمبود و گاهی عدم دسترسی کامل به مراقبتهای پزشکی تشدید شده است، زیرا مراکز درمانی یا غیرعملیاتی بودند یا تنها بهصورت جزئی کار میکردند که این امر هم ناشی از سیاست متمرکز اسرائیل برای تخریب سیستم بهداشت و درمان غزه و هم به دلیل محاصره کامل غزه و انسداد کمکهای انسانی بوده است. علاوه بر این، کمیسیون در گزارشی پیشین نتیجه گرفته بود که بدرفتاری شدید با بازداشتشدگان، مصداق جنایت جنگی «رفتار غیرانسانی» و «اهانت شدید به کرامت انسانی»، و نیز مصداق جنایت علیه بشریت از نوع «سایر اعمال غیرانسانی» است. در برخی موارد، این اقدامات تا حدی شدید بودهاند که میتوان آنها را جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت از نوع «شکنجه» دانست.
کمیسیون تأکید میکند که آسیبهای یافتهشده، طبق حقوق بینالملل، مصداق «آسیب جدی» است. کمیسیون تأکید دارد که نیروهای امنیتی اسرائیل مرتکب شکنجه، تجاوز و دیگر اشکال خشونت جنسی و رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز علیه بازداشتشدگان فلسطینی شدهاند که منجر به آسیبهای شدید جسمی و روانی برای قربانیان گردیده است.
کمیسیون همچنین خاطرنشان میکند که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، فلسطینیان، بهویژه کودکان که یا اعضای خانواده خود را در حملات نیروهای امنیتی اسرائیل از دست دادهاند یا از خانوادههای خود جدا شدهاند، دچار آسیب روانی شدید شدهاند که این وضعیت با عدم قطعیت درباره سرنوشت خودشان تشدید شده است، به دلیل ادامه عملیات نظامی نیروهای امنیتی اسرائیل. علاوه بر این، کمیسیون مییابد که به دلیل عدم قطعیت درباره آینده، فلسطینیان غزه، بهویژه کسانی که بهاجبار جابهجا شدهاند و قادر به بازگشت به خانه خود نیستند، آسیب بلندمدت دیده و نمیتوانند زندگی «عادی و سازنده» داشته باشند.
علاوه بر آسیب جسمی شدید، کمیسیون دریافته است که بسیاری از فلسطینیان دچار آسیب روانی جدی شدهاند. برخی بهصراحت این آسیب روانی را به کمیسیون گزارش کردهاند. برای مثال، بسیاری از فلسطینیان مجبور شدند بارها جابهجا شوند، از شمال غزه به مرکز و سپس هر بار به جنوب منتقل شوند. هر جابهجایی، ناامنی افراد جابهجا شده را افزایش داده و به ترومای آنها میافزود. افراد جابهجا شده با جستجوهای مکرر برای یافتن مکان سکونت، غذا و آب، مراقبت پزشکی در صورت بیماری یا آسیبدیدگی مواجه بودند و همواره نگران امنیت خود بودند. پزشکان به کمیسیون گزارش دادند که اکثر کودکانی که جابهجا شده بودند، علائم افزایشیافته استرس پس از سانحه، از جمله کابوسها، خاطرات ناگهانی و جیغهای ناگهانی از ترس، نشان دادهاند.
کمیسیون دریافته است که تاکتیکهای نظامی اعمال شده، از جمله بدرفتاری شدید با بازداشتشدگان فلسطینی و فضای ایجادشده در طول فرایند جابهجایی و ایجاد منطقه حائل و مسیرها، با هدف واردکردن تروما روانی فوری و بلندمدت به فلسطینیان بوده است. در حالی که انتقال اجباری بهخودیخود بهعنوان یک عمل نسلکشی در نظر گرفته نمیشود، اما باعث آسیب جسمی و روانی شدید و جبرانناپذیر به فلسطینیان غزه شده است که خانههای خود را از دست داده و مجبور به زندگی در شرایط غیرانسانی شدهاند. مشابه آن، کمیسیون به تخریب عمدی محیطزیست در غزه توسط نیروهای امنیتی اسرائیل از طریق عملیات نظامی اشاره میکند که سلامت تنفسی فلسطینیان را دچار آسیب کرده و خطر مشکلات بلندمدت سلامتی مانند سرطان ریه را به دلیل آلودگی ناشی از آوارهای ناشی از تخریب گسترده ساختمانها و سایر سازهها در غزه افزایش داده است.
کمیسیون دریافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی فضایی از وحشت و ترس ایجاد کرده و ترس شدید را در فلسطینیان غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ القا کردهاند. فلسطینیان مجبور به تخلیه خانههای خود شده و در هنگام تلاش برای تخلیه مورد حمله قرار گرفتهاند و بسیاری اعضای خانواده خود را از دست دادهاند. کمیسیون بهویژه اشاره میکند که بسیاری از فلسطینیان، بهویژه زنان که مراقبان اصلی هستند، آسیب روانی شدید دیدهاند هنگامی که همسر یا فرزندانشان کشته یا مفقود شدهاند. «ماهیت ویژه» این نوع رنج باعث ایجاد فشار روانی شده است که با ناتوانی آنها در بازگشت به خانه و ادامه حملات در طول تخلیه، تشدید شده است.
کمیسیون نتیجه میگیرد که فلسطینیانی که توسط عملیات نظامی نیروهای امنیتی اسرائیل دچار آسیب جسمی و روانی شدهاند، همچنان از آسیبهای بلندمدت و جدی رنج خواهند برد، بهگونهای که دیگر قادر به زندگی طبیعی و سازنده نخواهند بود.
کمیسیون نتیجه میگیرد که فلسطینیانی که توسط عملیات نظامی نیروهای امنیتی اسرائیل دچار آسیب جسمی و روانی شدهاند، همچنان از آسیبهای بلندمدت و جدی رنج خواهند برد، بهگونهای که دیگر قادر به زندگی طبیعی و سازنده نخواهند بود. برای مثال، در خصوص کودکان فلسطینی، سازمان یونیسف در ژوئن ۲۰۲۴ اعلام کرد که «تقریباً تمام ۱.۲ میلیون کودک غزه به حمایت روانی و اجتماعی نیاز دارند»، بهویژه کودکانی که در معرض رویدادهای ترومای مکرر قرار گرفتهاند، دچار نقصعضو شدهاند، والدین یا نزدیکان خود را از دست دادهاند و کودکانی که دارای معلولیت هستند. طبق گزارشی که در نوامبر ۲۰۲۴ توسط سازمان «War Child» منتشر شد، تقریباً نیمی از ۵۰۴ مراقب موردبررسی اظهار داشتند که کودکانشان فکر میکنند در طول جنگ کنونی خواهند مرد و برخی دیگر از کودکان نیز تمایل خود به مرگ را بیان کردهاند. بسیاری از فلسطینیان غزه به کمیسیون گفتهاند که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در ترس شدید و مداوم از امنیت خود زندگی میکنند. برخی از آنها گفتند که کودکانشان تنها به فکر زندهماندن از حملات روزانه هستند. کمیسیون نتیجه میگیرد که ترس مداوم و احساس درماندگی به آسیب روانی شدید فلسطینیان غزه، از جمله زنان و کودکان، دامن زده و توانایی آنها در زندگی طبیعی و سازنده را تحتتأثیر قرار داده است.
کمیسیون دریافته است که هدفگیری و تخریب زیرساختهای بهداشت جنسی و باروری توسط اسرائیل نوعی خشونت باروری است که منجر به آسیب جسمی و روانی شدید به زنان باردار، پس از زایمان و شیرده شده است که همچنان در معرض خطر مرگ و جراحت هستند. حملات اسرائیل بهسلامت باروری و مادری در غزه آسیبهای جسمی و روانی جدی به زنان و دختران فلسطینی وارد کرده که در مقیاسی بیسابقه است و زنان و دختران همچنان با آسیبهای خاص جنسیتی مرتبط با بارداری و شیردهی، حفظ بهداشت و کرامت قاعدگی و مسئولیت اصلی مراقبت از کودکان خردسال در شرایط غیر قابل تصور مواجهاند. کمیسیون همچنین نتیجه میگیرد که تخریب عمدی نمونههای باروری فلسطینیان ناشی از حمله اسرائیل به کلینیک البسما منجر به آسیب روانی شدید کوتاهمدت و بلندمدت، از جمله اندوه و اختلال استرس پس از سانحه، شده است که با تروما گسترده اجتماعی در غزه تشدید شده است.
کمیسیون دریافته است که خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت گسترده و سیستماتیک بوده و از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه اعضای زن و مرد گروه فلسطینی انجام شده است؛ این اعمال منجر به آسیبهای خاص جنسیتی شدهاند. کمیسیون بهویژه به اقدام مجبور کردن زنان به درآوردن پوشش و روسری در ملأعام و در حضور جامعه اشاره میکند که تأثیر روانی منفی شدید و ویژهای بر زنان فلسطینی در جامعهای با قوانین سختگیرانه پوشش دینی و فرهنگی دارد. زنان فلسطینی همچنین بهویژه از نظر آزار جنسی آنلاین و خشونت روانی مورد هدف قرار گرفتهاند. مردان و پسران نیز در شرایط تحقیرآمیز و غیرانسانی عکسبرداری و فیلمبرداری شدهاند، در حالی که در معرض اعمال جنسی از جمله تجاوز و آزار جنسی قرار داشتهاند. چه زنان، مردان، پسران یا دختران هدف قرار گرفته باشند، خشونت جنسی نهتنها برای تحقیر و کاهش شأن قربانیان مستقیم بلکه برای تنبیه گروه فلسطینی بهعنوان یک کل انجام شده است. اعمال جنسی با زور، تهدید یا اجبار صورتگرفته و باعث آسیب روانی شدید و گسترده به قربانیان شده، حتی در مواردی که تماس فیزیکی وجود نداشته است. علاوه بر این، کمیسیون نتیجه میگیرد که قربانیان خشونت جنسی از آسیب روانی مستقیم ناشی از خشونت جنسی رنج بردهاند و این آسیب توسط شرایط زندگی سخت، گرسنگی، تخریب خانهها و از دست دادن اعضای خانواده تشدید شده است و شدت آسیب روانی وارد شده را افزایش داده است.
با توجه به مجموع شواهد، کمیسیون دریافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل به طور عمدی آسیبهای جدی جسمی و روانی به فلسطینیان غزه وارد کردهاند. با توجه به گستردگی و طول مدت عملیاتهای نظامی، آسیب پیشبینیشده برای قربانیان، شیوهها و روشهای به کار رفته در جنگ، خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت گسترده و سیستماتیک، و همچنین امتناع مقامات اسرائیلی از تغییر ماهیت عملیاتهای نظامی خود با وجود هشدارهای جدی دادگاهها و نهادهای بینالمللی و کارشناسان حقوق بشر و با توجه به یافتههای کمیسیون درباره ارتکاب مداوم جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت و نقض و سوءاستفاده از حقوق بشر، نتیجهگیری منطقی این است که آسیبها به طور عمدی وارد شده است. کمیسیون نتیجه میگیرد که «عنصر مادی» و «عنصر روانی» واردکردن آسیب جدی جسمی یا روانی به اعضای گروه طبق ماده II(b) کنوانسیون نسلکشی احراز شده است.
پ: تحمیل عمدی شرایط زندگی بر گروه
کمیسیون یادآوری میکند که تحمیل عمدی شرایط زندگی بهگونهای که منجر به نابودی فیزیکی یک گروه شود، به این معنا نیست که چنین اقدامی باید فوراً یا واقعاً به مرگ اعضای گروه منجر شود، بلکه هدف نهایی آن باید نابودی گروه، به طور کامل یا جزئی، باشد.
کمیسیون یادآور میشود که تقریباً بلافاصله پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، مقامات اسرائیل محاصره کامل نوار غزه را اعلام کردند. کمیسیون در گزارش قبلی خود بیان کرده بود که مقامات اسرائیل، از همان ۹ اکتبر ۲۰۲۳، قصد خود را برای استفاده ابزاری از تأمین نیازهای اساسی از جمله غذا، دارو، آب، سوخت و برق بهمنظور گروگان گرفتن کل جمعیت نوار غزه نشان دادهاند.
در دسامبر ۲۰۲۳، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) وضعیت انسانی در غزه را «آخرالزمانی» توصیف کرد. در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۳، مجمععمومی سازمان ملل قطعنامهای را تصویب کرد که خواستار «آتشبس انسانی فوری» و الزام تمامی طرفهای درگیر به رعایت تعهداتشان طبق قوانین بینالمللی بشردوستانه بود. در ۲۵ مارس ۲۰۲۴، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامهای الزامآور برای آتشبس فوری در ماه رمضان تصویب کرد. دادگاه بینالمللی دادگستری نخستین دستور خود در مورد اقدامات موقت را در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۴ در پرونده آفریقای جنوبی علیه اسرائیل صادر کرد؛ در ۲۸ مارس ۲۰۲۴، دومین دستور اقدامات موقت را صادر و هشدار داد که «شرایط فاجعهآمیز زندگی» در نوار غزه بهویژه به دلیل محرومیت طولانیمدت و گسترده از غذا و نیازهای اساسی، وخیمتر شده است؛ و در ۲۴ می ۲۰۲۴، سومین دستور اقدامات موقت را صادر کرد و اسرائیل را موظف ساخت فوراً عملیات نظامی در استان رفح را متوقف، کمکهای بشردوستانه را تضمین و دسترسی کمیسیونهای تحقیق مأمور سازمان ملل به غزه را فراهم کند. این دستورات دادگاه بینالمللی دادگستری برای اسرائیل الزامآور است.
کمیسیون یادآور میشود که کمپین بمباران بیسابقه نیروهای امنیتی اسرائیل، بخش شمالی نوار غزه و خانیونس در جنوب را عملاً غیرقابل سکونت کرده است. بین اکتبر ۲۰۲۳ تا آوریل ۲۰۲۵، تقریباً هفتاد درصد از کل آسیبهای ساختاری در نوار غزه در استانهای غزه، خانیونس و شمال غزه رخداده است.
کمیسیون عکسها و ویدئوهایی را بررسی کرد که نشاندهنده تخریب گسترده مجتمعهای مسکونی و محلههای کامل در نوار غزه، از جمله زمینهای کشاورزی، تأسیسات عمومی، اماکن مذهبی و فرهنگی، مدارس، دانشگاهها و بیمارستانهاست. بسیاری از این مکانها بر اثر حملات هوایی و همچنین گلولهباران با تانک و توپخانه آسیبدیده یا تخریب شدهاند. برخی از آنها با بولدوزر یا تخریبهای کنترلشده نابود شدهاند و این مناطق غیرقابل سکونت شدهاند. شایانذکر است که سربازان اسرائیلی در پستهای رسانههای اجتماعی خود به آتش زدن خانهها اعتراف کردهاند.
کمیسیون یادآور میشود که کمپین بمباران بیسابقه نیروهای امنیتی اسرائیل، بخش شمالی نوار غزه و خانیونس در جنوب را عملاً غیرقابل سکونت کرده است. بین اکتبر ۲۰۲۳ تا آوریل ۲۰۲۵، تقریباً هفتاد درصد از کل آسیبهای ساختاری در نوار غزه در استانهای غزه، خانیونس و شمال غزه رخداده است.
اشیای غیرنظامی که برای فلسطینیان ضروری بودند، مانند نانواییها، نیز تخریب شدهاند. در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۳، برنامه جهانی غذا گزارش داد که ۲۴ نانوایی از ۲۵ نانوایی قراردادی آن که برای ۲۰۰،۰۰۰ نفر نان تهیه میکردند، در جریان خصومتها آسیبدیدهاند. در نوامبر ۲۰۲۳ گزارش شد که همه نانواییها در شمال نوار غزه به دلیل کمبود سوخت، آب و آرد گندم و همچنین آسیبهای وارده به آسیابها و نانواییها در طول حملات غیرفعال بودند.
پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، بیشتر محصولات کشاورزی از داخل نوار غزه تأمین میشد. این وضعیت از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به دلیل تخریب گسترده زمینهای کشاورزی و محدودیتهای دسترسی به مزارع برای برداشت، تحویل و حملونقل، ناشی از کمبود سوخت و فروپاشی زیرساختها، از جمله جادهها، و همچنین ادامه درگیریها، دیگر ممکن نیست. علاوه بر این، قابلیت کشاورزی بیشتر این مناطق به دلیل وجود مواد منفجره منفجرنشده آسیبدیده است. آسیب به زمینهای کشاورزی در سراسر نوار غزه، بهویژه در شمال غزه، تهدیدی بلندمدت برای تولید غذا و کل زنجیره تأمین غذایی ایجاد میکند. این امر تولید محصولات ضروری را مختل، کشاورزان را از معیشت خود محروم و بحران شدید غذایی و قحطی را تسریع کرده است. علاوه بر این، ماهیگیری نیز بهشدت تحتتأثیر قرار گرفته است و تولید غذا اکنون غیرممکن شده و بسیاری از خانوادهها معیشت خود را بر اثر تخریب قایقهای ماهیگیری و محدودیتهای حرکتی که توسط نیروهای امنیتی اسرائیل اعمال شده، از دست دادهاند و از خروج قایقها از ساحل غزه جلوگیری شده است. کمیسیون در گزارش قبلی خود اشاره کرده است که فلسطینیان در نوار غزه حتی اگر خصومتها پایان یابد، برای بازیابی هر گونه خودکفایی قابلتوجه در تولید غذا با مشکل مواجه خواهند شد.
شایانذکر است که تا ۲۷ می ۲۰۲۵، یونسکو آسیب به ۱۱۰ مکان فرهنگی و مذهبی در غزه را از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تأیید کرده است: ۱۳ مکان مذهبی، ۷۷ ساختمان با اهمیت تاریخی و یا هنری، سه مخزن دارایی فرهنگی قابلحمل، ۹ بنای یادبود، یک موزه و هفت مرکز باستانشناسی. بانک جهانی در فوریه ۲۰۲۵ ارزیابی کرد که 53 درصد از مراکز میراث بشری در غزه آسیبدیده یا تخریب شدهاند. این موارد شامل برخی از مهمترین آثار فرهنگی و مذهبی غزه، مانند «بندر آنتدون»، قبرستان رومی در شهر غزه، موزه کاخ آل پاشا، حمام باستانی سامری و مسجد بزرگ عمری است. بر اساس تحقیق انجامشده توسط «Bellingcat» و «Scripps News» تا مارس ۲۰۲۴ بیش از ۱۵۰ مکان میراثفرهنگی و مذهبی، از جمله ۱۰۰ مسجد و ۲۱ قبرستان، آسیبدیده یا تخریب شدهاند که برخی از سایتها به نظر میرسد هدف حمله قرار گرفته باشند.
در ارتباط با تأسیسات آموزشی در غزه، بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و دسامبر ۲۰۲۴، از مجموع ۵۶۴ ساختمان مدرسه، ۳۹۶ ساختمان به طور مستقیم مورد حمله قرار گرفت و آسیب دید. از این تعداد، ۸۰ مدرسه کاملاً تخریب و ۶۶ مدرسه حداقل نیمی از سازههای خود را از دست دادند. کمیسیون در گزارش قبلی خود یافته است که بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۵ فوریه ۲۰۲۵، از ۵۶۴ ساختمان مدرسه، ۴۰۳ ساختمان به طور مستقیم مورد حمله قرار گرفته و آسیبدیدهاند. از میان ساختمانهای آسیبدیده، ۸۵ مدرسه کاملاً تخریب و ۷۳ مدرسه حداقل نیمی از سازههای خود را از دست دادهاند. از آنجا که ۶۱ درصد مدارس غزه بهصورت دو یا سه شیفت فعالیت میکردند، هر ساختمان مدرسه تخریبشده صدها و گاهی هزاران دانشآموز را تحتتأثیر قرار داده است. ۴۰۳ ساختمان مدرسه که به طور مستقیم آسیبدیدهاند، حدود ۴۳۵،۲۹۰ دانشآموز و ۱۶،۲۷۵ معلم را تحت پوشش قرار میدادند. بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۵ فوریه ۲۰۲۵ میلادی ۶۲ درصد ساختمانهای مدارسی که بهعنوان پناهگاه استفاده میشدند، به طور مستقیم مورد حمله قرار گرفتند و منجر به تعداد زیادی تلفات شدند.
علاوه بر این، کمیسیون دریافت که تأسیسات آموزش عالی نیز هدف حمله قرار گرفته و تخریب یا آسیبدیدهاند و حدود ۸۷، ۰۰۰ دانشجوی دانشگاهی تحتتأثیر قرار گرفتهاند. این موارد شامل یک پردیس دانشگاه الأزهر بود که در دسامبر ۲۰۲۳ تخریب شد و یک پردیس دانشگاه اسراء که در ژانویه ۲۰۲۴ تخریب شد. تا ۲۵ مارس ۲۰۲۵ بیش از ۵۷ ساختمان دانشگاه کاملاً تخریب شدهاند. بر اثر تخریب تأسیسات آموزشی، بیش از ۶۵۸، ۰۰۰ کودک در سن مدرسه در غزه از دسترسی به آموزش رسمی و حمایت محافظتی ناشی از سیستم آموزشی کارآمد محروم شدهاند. شایانذکر است که کمیسیون همچنین چندین مورد از سوزاندن یا تخریب مدارس توسط نیروهای امنیتی اسرائیل را مستند کرده است، بسیاری از این مدارس در زمان حمله خالی بودهاند و کمیسیون چنین رفتاری را عمدی دانسته است.
کمیسیون در گزارش قبلی خود یافتههای خود را درباره تخریب و محرومیت از دسترسی به مراکز درمانی در غزه توسط نیروهای امنیتی اسرائیل ارائه کرده است. کمیسیون دریافت که حملات به مراکز درمانی جزئی از حمله گستردهتر نیروهای امنیتی اسرائیل به فلسطینیان و زیرساختهای فیزیکی و جمعیتی غزه بوده است. همچنین مشخص شد که نیروهای اسرائیلی بهعمد پرسنل پزشکی را کشته، زخمی، بازداشت، تحت آزار و شکنجه قرار داده و خودروهای پزشکی را هدف قرار دادهاند. دسترسی به مراقبتهای پزشکی در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ بهشدت محدود شده است.
کمیسیون یادآور شد که نبود دسترسی به مراقبتهای پزشکی از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ شرایط زندگی فلسطینیان در غزه را شدیداً تشدید کرده است. تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ تنها ۳۶ درصد از مراکز درمانی قابلاستفاده باقیماندهاند (تمامی آنها جز یک بیمارستان صحرایی بهصورت جزئی عملیاتی هستند). تا ۷ می ۲۰۲۵ میلادی ۱۸۰ آمبولانس هدف حمله قرار گرفتهاند. دسترسی به مراقبتهای پزشکی همچنین به دلیل بستهشدن مناطق توسط نیروهای امنیتی اسرائیل، تأخیر در هماهنگی مسیرهای امن، ایست بازرسیها، بازرسیها و یا تخریب جادهها محدود شده است. بیمارستانها به دلیل کمبود سوخت، برق و تجهیزات پزشکی مجبور به توقف فعالیت شدهاند که بهویژه برای بیماران زایمان در شمال غزه پیامدهای وخیمی داشته است. مهم است که حملات به بیمارستانها حتی پس از شروع دوباره عملیات نظامی در ۱۸ مارس ۲۰۲۵ نیز ادامه یافته است.
سازمان جهانی بهداشت گزارش داد که به دلیل حملات، بیمارستان اروپایی غزه در ۱۵ مه ۲۰۲۵ از خدمت خارج شد. این تنها مرکز ارائه خدمات انکولوژی در غزه بود. به دلیل تعطیلی اجباری، بیمارستان مجبور شد خدماتی از جمله جراحی مغز و اعصاب، مراقبت قلب و درمان سرطان که جایگزین دیگری نداشتند را متوقف کند. نیروهای امنیتی اسرائیل مدعی شدند که یک مجموعه فرماندهی و کنترل حماس را زیر بیمارستان هدف قرار دادهاند و ویدئوی هوایی منتشر کردند که ظاهراً یک تونل زیر بیمارستان را نشان میدهد؛ با این حال، تحلیل جغرافیایی کمیسیون نشان میدهد که بیمارستان اروپایی غزه در ویدئو اشتباه شناسایی شده است. تصاویر نیروهای اسرائیل نه بیمارستان اروپایی غزه بلکه مدرسه متوسطه پسران جنین را که حدود ۱۰۰ متر از بیمارستان فاصله دارد نشان میدهد.
حملات به بیمارستانها و تخریب آنها و میزان گسترده آسیبهای تروماتیک در سراسر غزه باعث شده است که مراکز درمانی باقیمانده تحتفشار شدید قرار گیرند و نظام سلامت فروبپاشد. محاصره غزه که بهویژه باعث کمبود سوخت و برق شده است، عملکرد مراکز درمانی را شدیداً مختل کرده و دسترسی به تجهیزات حیاتی، ملزومات پزشکی و داروها را محدود کرده است. این شرایط باعث شده تا بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن در اولویت پایین قرار گیرند که به عوارض و مرگهای قابلپیشگیری منجر شده است.
کارشناسان پزشکی به کمیسیون اطلاع دادند که تخریب زیرساختهای پزشکی، کمبود ملزومات و هدف قرارگرفتن کارکنان پزشکی، دسترسی به مراقبتهای اساسی و درمان را مختل کرده و در نتیجه تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت در غزه داشته است.
کارشناسان پزشکی به کمیسیون اطلاع دادند که تخریب زیرساختهای پزشکی، کمبود ملزومات و هدف قرارگرفتن کارکنان پزشکی، دسترسی به مراقبتهای اساسی و درمان را مختل کرده و در نتیجه تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت در غزه داشته است. این وضعیت بهویژه کودکان را تحتتأثیر قرار داده است. حملات به بیمارستانهای کودکان غزه، از جمله بیمارستانهای رانتسی و النصر در غزه، و همچنین حملات به بیمارستانهای بزرگتر، کودکان دارای بیماریهای زمینهای را مجبور کرده است که به مراکز کوچکتری مراجعه کنند که فاقد کارکنان و تجهیزات تخصصی اطفال هستند.
کمیسیون حملات به چهار بیمارستان در مناطق مختلف غزه را بررسی کرد: مجتمع پزشکی ناصر در خانیونس، بیمارستان الشفا، العوده و بیمارستان دوستی ترکیه- فلسطین. این مراکز شامل دو بیمارستان بزرگ و بیمارستانهایی بودند که مراقبت تخصصی مانند زایمان، کودکان و انکولوژی ارائه میدادند. کمیسیون دریافت که نیروهای امنیتی اسرائیل این مراکز را به شیوهای مشابه هدف قرار دادهاند که نشاندهنده وجود برنامهها و رویههای عملیاتی برای حمله به مراکز درمانی است. شایانذکر است که از ۶ نوامبر ۲۰۲۳، حملات مکرر به بیمارستان الشفا و مجتمع پزشکی ناصر در خانیونس، از جمله حملاتی که به طور خاص علیه بخش زایمان و بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان الشفا صورت گرفت، منجر به تعطیلی کامل یا نزدیک به کامل این مراکز شد. بیمارستان دوستی ترکیه- فلسطین تنها بیمارستان اختصاصی انکولوژی در غزه بود. پس از تعطیلی آن، حدود ۱۰,۰۰۰ بیمار سرطانی دسترسی به درمان خود را از دست دادند و در نتیجه برخی بیماران به دلیل عدم دسترسی به درمان کافی جان خود را از دست دادند. بیمارستان العوده، اصلیترین مرکز ارائهدهنده خدمات بهداشت باروری در شمال غزه، در دسامبر ۲۰۲۳ تحت محاصره قرار داشت و حدود ۲۵۰ نفر داخل آن گرفتار شده و با کمبود شدید غذا، آب و دارو مواجه بودند. طی محاصره، چند نفر از جمله کارکنان پزشکی و یک زن باردار توسط تکتیرانداز کشته شدند.
کمیسیون پیشتر نیز درباره حملات علیه کارکنان پزشکی و واحدهای درمانی در غزه گزارش داده بود. طبق گزارش وزارت بهداشت غزه، حداقل ۱,۵۸۱ نفر از کارکنان بهداشتی بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۵ کشته شدند. تا ۱۲ می ۲۰۲۵ میلادی ۴۸ نفر از کارکنان یا داوطلبان جمعیت هلالاحمر فلسطین کشته شده و بسیاری دیگر مورد حمله یا بازداشت قرار گرفتند. کارکنان پزشکی اظهار کردند که فکر میکنند هدفمند مورد حمله قرار گرفتهاند. کمیسیون حملات مستقیم به کاروانهای پزشکی سازمان صلیب سرخ بینالمللی، سازمان ملل، جمعیت هلالاحمر فلسطین و سازمانهای غیردولتی را مستندسازی کرده است.
درباره تأثیر ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل در ۱۸ مارس ۲۰۲۵ بر فلسطینیان غزه، مدیر بیمارستان الشفا، «محمد ابو سلمیه»، به الجزیره گفت که بیمارستان برای مدیریت حجم بالای قربانیان حملات ۱۸ مارس آماده نبود و «هر دقیقه، یک مجروح به دلیل کمبود منابع جان میباخت».
کمیسیون مستندسازی کرد که زنان باردار بیشتر به زایمانهای ناایمن در خانه یا پناهگاهها روی میآورند، با کمترین یا بدون پشتیبانی پزشکی که خطر عوارض منجر به آسیبهای مادامالعمر و مرگ را افزایش میدهد. گزارشها نشان میدهد که زنان مجبور به زایمان در خانه با کمک پزشکی ناکافی شدهاند؛ زیرا قادر به رسیدن به بیمارستان یا کلینیک پزشکی نبودهاند. همچنین گزارشهایی از کارکنان پزشکی دریافت شد که زنان باردار در شرایط بسیار دشوار در پناهگاهها زایمان کردهاند، با کمترین تجهیزات و بدون دسترسی به بیمارستانها. مهم است که بیان شود اسرائیل بهشدت و گاهی به طور کامل، صدور مجوز خروج از غزه برای درمان پزشکی را کاهش داده یا مانع آن شده است، عمدتاً بیماران را از دریافت درمان در بیمارستانهای کرانه باختری، از جمله بیتالمقدس شرقی، بازداشته است.
طبق گزارش دفتر سازمان ملل برای هماهنگی بشردوستانه، بین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، «بیش از ۷,۵۰۰ فلسطینی، از جمله حدود ۵,۲۰۰ کودک، به خارج از کشور برای درمان پزشکی منتقل شدهاند که حدود ۲,۱۰۰ بیمار از ۱ فوریه منتقل شدهاند، در حالی که بیش از ۱۴,۸۰۰ نفر تخمین زده میشوند که نیاز فوری به درمان پزشکی خارج از غزه دارند.» در ۱۸ مارس ۲۰۲۵، با ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل در غزه، وزیر دفاع اسرائیل دستور داد که گذرگاه رفح به روی بیماران جهت خروج برای درمان پزشکی بسته بماند. همزمان، مقامات اسرائیل دسترسی تیمهای پزشکی اضطراری که قصد ارائه حمایت پزشکی به پزشکان و بیمارستانهای غزه داشتند، مسدود کردند. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی از ۱۸ مارس ۲۰۲۵، نرخهای رد درخواست تقریباً ۵۰ درصد افزایشیافته و ۱۰۲ متخصص پزشکی بینالمللی بحرانی، از جمله جراحان و پرسنل تخصصی، از ورود بازداشته شدهاند.
عملیات نظامی اسرائیل منجر به آوارگی بیش از ۱.۹ میلیون نفر (حدود ۹۰ درصد جمعیت) در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵ شده است. طبق گزارش دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه، تا ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۵، «بیش از 2 میلیون نفر در نوار غزه در کمتر از ۴۵ کیلومترمربع، معادل مساحت شهر غزه، محصور شدهاند، در حالی که ۸۸ درصد از قلمرو اکنون در مناطق نظامیشده اسرائیل قرار دارد یا تحت دستورهای آوارگی است.»
افراد آواره از غزه به کمیسیون گفتهاند که شرایط زندگیشان غیرانسانی بوده است. یک مادر از ماندن با چهار پسر کوچک خود در یک قفس سگ با پوششی برای محافظت از باران و سرما گفت. دیگران تا ۱۰ نفر روی یک تشک میخوابند یا بهنوبت استراحت میکنند. در نتیجه، بسیاری از فلسطینیها، بهویژه کودکان، از بیماریهای پوستی، عفونتها و اسهال مزمن رنج میبرند. تا اواخر دسامبر ۲۰۲۳، بیش از ۳۶۰,۰۰۰ مورد بیماریهای عفونی، شامل عفونتهای حاد تنفسی، مننژیت، یرقان، ایمپتیگو و آبله در پناهگاههای آنروا ثبت شده بود. در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، یونیسف اعلام کرد که به دلیل خصومتها و آوارگی گسترده، به طور متوسط یک توالت برای ۷۰۰ کودک وجود داشت. به دلیل نبود بهداشت مناسب، ۱۰۰,۰۰۰ کودک دچار اسهال شده بودند که با افزایش سوءتغذیه، به طور فزایندهای کشنده شد. این موضوع بهویژه نگرانکننده بود؛ چون دسترسی به خدمات درمانی عملاً وجود نداشت و بیمارستانهای بسیار محدود تنها قادر به درمان آسیبهای ناشی از جنگ بودند و قادر به پاسخ مناسب به شیوع بیماریها نبودند. علاوه بر این، بیش از ۱۳۰,۰۰۰ کودک زیر دو سال، تغذیه حیاتی شیر مادر و تغذیه تکمیلی متناسب با سن، از جمله مکملهای میکرونوترینت، دریافت نکرده بودند. در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، آکسفام گزارش داد که نوزادان تا سهماهه از هیپوترمی، کمآبی و عفونت میمردند، زیرا مادران پشتیبانی پزشکی اندکی یا هیچ نداشتند و در شرایط وحشتناک بدون آب، بهداشت، گرما یا غذا زندگی میکردند.
کمیسیون در گزارش قبلی نتیجه گرفت که به دلیل رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل در جابهجایی غیرنظامیان از شمال به جنوب، جمعیت غیرنظامی مجبور به فرار از خانههای خود به دلیل ترس از جان شدهاند؛ در طول تخلیه تحقیر و مورد آزار قرار گرفتهاند؛ مجبور به زندگی در شرایط غیرانسانی در پناهگاههای شلوغ و فاقد مراقبتهای بهداشتی و امکانات اولیه مانند غذای پاک و آب شدهاند؛ در مسیرهای تخلیه و مناطق تعیینشده بهعنوان مناطق امن مورد حمله قرار گرفتهاند و به دلیل محدودیتهای حرکت و تخریب گسترده شمال نوار غزه، از بازگشت به خانههایشان در شمال منع شدهاند. علاوه بر این، به طور منطقی میتوان نتیجه گرفت که قربانیان آواره از آسیب روانی جدی رنجبرده و همچنان میبرند. بنابراین، کمیسیون نتیجه گرفت که جابهجایی اجباری جمعیت غیرنظامی در نوار غزه همچنین مصداق رفتار ظالمانه یا غیرانسانی است که هر دو از مصادیق جنایات جنگی هستند.
در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، «اسرائیل کاتز»، وزیر پیشین زیرساختهای ملی، انرژی و آب، دستور قطع برق غزه را صادر کرد و گفت: «آنچه بود دیگر نخواهد بود.» پس از دریافت دستور از یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت، کاتز دستور داد شرکت برق اسرائیل فروش برق به دولت فلسطین در نوار غزه را متوقف کند. چند روز بعد، در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۳، کاتز تصاویر ماهوارهای منتشر کرد که نشان میداد نوار غزه در ۶ اکتبر روشن بوده؛ اما در ۱۲ اکتبر تقریباً بدون نور بوده است. او اظهار کرد: «برق در غزه قطع شده که ویرانی وارد شده بر غیرنظامیان این نوار توسط حماس را نشان میدهد.» در ۹ اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل محاصره کامل غزه را اعمال کرد و منابع اساسی و حرکت کالاها را مسدود نمود و دسترسی جمعیت به آب، سوخت، برق و غذا را شدیداً محدود کرد. تمامی گذرگاهها بین اسرائیل و غزه بسته شد، کمکهای بشردوستانه متوقف شد و بین ۷ تا ۲۰ اکتبر ۲۰۲۳ هیچ کامیون کمکی وارد غزه نشد که بر دو سوم جمعیت که شدیداً به کمکهای بشردوستانه وابسته بودند، تأثیر بسزایی گذاشت.
گالانت محاصره را اقدامی انتقامجویانه قلمداد کرد و اعلام کرد: «محاصره کامل… هیچ برق، هیچ آب، هیچ غذا، هیچ سوخت. ما علیه حیوانات انسانی میجنگیم و مطابق آن عمل میکنیم.» کاتز نیز در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ همین دیدگاه را تکرار کرد و گفت: «در گذشته، غزه روزانه ۵۴,۰۰۰ مترمکعب آب و ۲,۷۰۰ مگاوات برق دریافت میکرد. اکنون این پایانیافته است. آنها چند روز دیگر سوخت برای ژنراتورها خواهند داشت و در یک هفته بدون برق، سیستم فاضلاب به طور کامل از کار خواهد افتاد. این چیزی است که ملت قاتلان کودکان شایسته آن است. آنچه اتفاق افتاده، هرگز تکرار نخواهد شد.»
کمیسیون در گزارش پیشین دریافت که اسرائیل در طول محاصره غزه، کمبود مایحتاج حیاتی را بهعنوان سلاحی علیه فلسطینیان استفاده کرده است، از جمله قطع آب، غذا، برق، سوخت و دیگر ملزومات اساسی و کمکهای بشردوستانه. محاصره کامل غزه همراه با حملات اسرائیل به مکانهای غیرنظامی تأثیر فاجعهباری بر شرایط زندگی فلسطینیان داشته است.
از دسامبر ۲۰۲۳، بیش از ۹۰ درصد جمعیت غزه با ناامنی غذایی حاد مواجه بودهاند و شدیدترین وضعیت در شمال غزه گزارش شده است. این وضعیت ناشی از ترکیب تخریب و جلوگیری از تولید محلی غذا، شامل کشاورزی، ماهیگیری و نانوایی، محاصره، جلوگیری از واردات مواد غذایی کافی و خطراتی است که برای کارکنان سازمانهای بشردوستانه در توزیع محدود غذا وجود دارد.
حتی پیش از اکتبر ۲۰۲۳، از طریق سند «مصرف غذایی در نوار غزه – خطقرمز»، مقامات اسرائیلی میزان کالری موردنیاز فلسطینیان در غزه برای جلوگیری از سوءتغذیه را محاسبه کرده بودند تا آنها را در وضعیت گرسنگی دائمی، در آستانه قحطی، نگه دارند. این سند که در سال ۲۰۱۲ طبق حکم دادگاه اسرائیل منتشر شد، جزئیات کالری موردنیاز فلسطینیان برای جلوگیری از سوءتغذیه را مشخص میکرد و نتیجه گرفت که اسرائیل باید تنها ۱۰۶ کامیون کمک به غزه وارد کند، پنجروز در هفته، شامل غذاهای اساسی، نهادههای کشاورزی، دارو، تجهیزات پزشکی و محصولات بهداشتی.
کمیسیون در گزارش پیشین دریافت که اسرائیل در طول محاصره غزه، کمبود مایحتاج حیاتی را بهعنوان سلاحی علیه فلسطینیان استفاده کرده است، از جمله قطع آب، غذا، برق، سوخت و دیگر ملزومات اساسی و کمکهای بشردوستانه. محاصره کامل غزه همراه با حملات اسرائیل به مکانهای غیرنظامی تأثیر فاجعهباری بر شرایط زندگی فلسطینیان داشته است. بهعنوان مثال، بحران برق مداوم تأثیرات مخربی بر سیستم بهداشت داشته است، زیرا بیمارستانها به ژنراتورها و سوخت وابستهاند. در اکتبر ۲۰۲۳، سازمان جهانی بهداشت گزارش داد که شش بیمارستان در غزه به دلیل کمبود سوخت تعطیل شدهاند و هزاران بیمار آسیبپذیر در معرض مرگ یا مشکلات پزشکی قرار گرفتهاند. طبق گزارش دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه (OCHA)، از ۱۱ تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۳ میلادی ۳۲ بیمار، شامل سه نوزاد نارس، در بیمارستان شفا در اثر قطعی برق فوت کردند.
علاوه بر تأثیر بر سیستم بهداشت، قطعی برق دسترسی مردم به آب سالم را نیز شدیداً محدود کرده است، زیرا برق برای فعالیت پمپها و تأسیسات تصفیه آب ضروری است. خانوادهها تنها به یک لیتر آب در روز برای آشامیدن، پختوپز و بهداشت دسترسی داشتند که بهشدت کمتر از استاندارد حداقل بینالمللی ۱۵ لیتر بهازای هر نفر در روز است. در دسامبر ۲۰۲۴، سازمان «نجات کودکان» گزارش داد که میزان مصرف آب ۵۹ تا ۸۹ درصد کمتر از دوران پیش از تشدید فعلی بوده است.
کمبود آب باعث تشدید مشکلات خدمات بهداشتی نیز شد که پیشتر به دلیل آسیبدیدگی سیستم فاضلاب، خرابی زیرساختها و کمبود نیروی انسانی دچار مشکل بودند. در اردوگاهها و پناهگاههای افراد آواره، خدمات بهداشتی غیرقابلبهرهبرداری شد و حدود ۴۰۰,۰۰۰ کیلوگرم زباله هر روز انباشته شد که منجر به شیوع بیماریهایی مانند هپاتیت A گردید.
اگرچه کمکهای بشردوستانه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ محدود شده بود و گاهی به طور کامل متوقف میشد، اما دوره بین ۲ مارس تا ۱۸ می ۲۰۲۵ طولانیترین دوره محاصره کامل بود که طی آن مقامات اسرائیل مانع ورود هرگونه کمک بشردوستانه شدند و پس از ۱۸ می، سطح محاصره تنها کمی کاهش یافت. در ۲ مارس ۲۰۲۵، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، توافق آتشبس ژانویه ۲۰۲۵ را خاتمه داد و اعلام کرد که ورود تمام کالاها و تجهیزات به غزه متوقف میشود. او گفت که این تصمیم به دلیل امتناع حماس از پذیرفتن پیشنهاد تمدید مرحله اولیه آتشبس و آزادی گروگانها گرفته شده است. بنابراین، بین ۲ مارس و ۱۸ مه ۲۰۲۵ هیچ کامیون کمکی وارد غزه نشد و اقلام ضروری شامل غذا، دارو، سوخت و تجهیزات پناهگاهی به فلسطینیان نرسید.
با وجود هشدارهای مطرحشده، از جمله توسط دولتها، در ۹ مارس ۲۰۲۵، «الی کوهن»، وزیر انرژی، دستور داد شرکت برق اسرائیل فوراً فروش برق به نیروگاههای غزه را متوقف کند. این دستور عملاً تأمین برق از اسرائیل به آخرین نیروگاه غزه که هنوز برق دریافت میکرد را قطع کرد. یک مقام یونیسف در غزه گزارش داد که در ۱۰ مارس ۲۰۲۵، به دلیل تصمیم اسرائیل برای قطع برق، ۶۰۰,۰۰۰ نفر که در نوامبر ۲۰۲۴ به آب آشامیدنی دسترسی پیدا کرده بودند، دوباره از دسترسی محروم شدند. همچنین، مدیر نیروگاه آبشیرینکن جنوب غزه هشدار داد که قطع برق ممکن است صدها هزار فلسطینی در غزه را از دسترسی به آب سالم محروم کند.
در ۹ مارس ۲۰۲۵، از ۲۲ نانوایی فعال در غزه، ۶ نانوایی به دلیل کمبود گاز آشپزی مجبور به توقف فعالیت شدند و ۱۶ نانوایی باقیمانده در صورت اتمام سوخت یا آرد طی یک هفته در معرض تعطیلی قرار داشتند. رئیس اتحادیه نانوایان غزه به رویترز گفت که حتی فعالیت کامل ۲۲ نانوایی، همچنان برای تأمین نیازهای فلسطینیان کافی نبود. در ۳۱ مارس ۲۰۲۵، تمامی ۲۵ نانوایی تحت حمایت برنامه جهانی غذا (WFP) به دلیل اتمام آرد و سوخت بسته شدند. دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه (OCHA) گزارش داد که تا ۳ آوریل ۲۰۲۵، «تقریباً تمام توزیع آرد متوقف شده و تمامی نانواییهای تحت حمایت سازمان ملل مجبور به تعطیلی شدهاند» و در همان زمان، فروشندگان نیز دیگر نان برای فروش نداشتند. در ۱۴ مارس ۲۰۲۵، برنامه جهانی گزارش داد که از ۲ مارس ۲۰۲۵، هیچ کمکی به غزه منتقل نشده است؛ زیرا تمامی گذرگاههای مرزی برای کمکهای انسانی و تجاری بسته بودهاند.
در ۲۸ مارس ۲۰۲۵، نماینده سازمان بهداشت جهانی گزارش داد که تلاش برای واردکردن کمکها به غزه بینتیجه مانده و تنها ۵۰۰ واحد خون موجود است در حالی که ماهانه حدود ۴,۵۰۰ واحد موردنیاز است و در زمان درگیری شدید به میزان بیشتری نیاز است. در ۲۸ مارس ۲۰۲۵، آنروا اعلام کرد که بیش از سه هفته هیچ کمک بشردوستانهای وارد غزه نشده است. در ۱۱ آوریل ۲۰۲۵، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ وضعیت بشردوستانه در غزه را «جهنم روی زمین» توصیف کرد.
اسرائیل نهایتاً در ۱۹ مه ۲۰۲۵ پس از ۱۱ هفته محاصره کامل، اجازه ورود کمک محدود به غزه را داد، اما تنها ۹ کامیون سازمان ملل در روز اول وارد شدند. در ۲۷ می ۲۰۲۵، سخنگوی دفتر هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA) اعلام کرد که مقدار اجازه داده شده «بهشدت ناکافی» است و خواستار بازگشایی گذرگاههای بیشتر شد. از آن زمان، کمکهای بشردوستانه بهشدت محدود و درخواستها برای دسترسی بشردوستانه مکرراً رد شده است. آنروا نیز از ۲ مارس ۲۰۲۵ تا حداقل ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵ اجازه ورود هیچ کمکی به غزه نداشته است.
در دسامبر ۲۰۲۳، برنامه جهانی غذا (WFP) اعلام کرد که یک نفر از هر چهار نفر در غزه با گرسنگی شدید مواجه است و تنها ۱۰ درصد از غذای موردنیاز ۲.۳ میلیون نفر طی ۷۰ روز گذشته وارد غزه شده است. این سازمان هشدار داد که ریسک برای افراد دارای بیماری مزمن، سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت بهویژه بالا است. طبق برآورد «Nutrition Cluster» در اوایل دسامبر ۲۰۲۳ میلادی ۱۰۰ درصد جمعیت غزه دچار ناامنی غذایی بودند. بر اساس تخمین سازمان ملل در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴، فلسطینیان در غزه ۸۰ درصد از افرادی که در جهان با قحطی یا گرسنگی شدید روبهرو هستند را تشکیل میدادند.
در مصاحبهای با روزنامه تلگراف در ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵، سخنگوی یونیسف اعلام کرد که قحطی جان فلسطینیان را تهدید میکند، زیرا کمکهای انسانی بسیار کم است و خانوادهها مجبورند در زبالهها به دنبال غذا بگردند و این وضعیت با بمباران مداوم غزه تشدید میشود. او افزود که در حال حاضر بیش از ۶۰۰ کامیون کمک روزانه در غزه نیاز است، اما تنها حدود ۳۰ کامیون سازمان ملل در روز در گذرگاهها تخلیه میشود تا در غزه توزیع شود.
کمیسیون تأکید میکند که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۵، بیش از ۳۳۰ عضو تیم آنروا کشته شدهاند. تا ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۵، ۳۱۱ (تقریباً تمام) تأسیسات آنروا تحتتأثیر عملیات نظامی اسرائیل قرار گرفتهاند.
کمیسیون تأکید میکند که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۵، بیش از ۳۳۰ عضو تیم آنروا کشته شدهاند. تا ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۵، ۳۱۱ (تقریباً تمام) تأسیسات آنروا تحتتأثیر عملیات نظامی اسرائیل قرار گرفتهاند. مهم آنکه، در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۴، پارلمان اسرائیل تصویب دو قانون را به پایان رساند که از ۳۰ ژانویه ۲۰۲۵ اجرایی شد و عملاً فعالیت آنروا در قلمرو اشغالی فلسطین، از جمله اورشلیم شرقی، را ممنوع کرد و هرگونه تماس بین آنروا و مقامات اسرائیلی را منع نمود. در ژانویه ۲۰۲۵، اسرائیل ویزای تمام کارکنان بینالمللی آنروا را کوتاه کرد و همچنین دستور داد تا آنروا همه اماکن خود در بیتالمقدس شرقی اشغالی را ترک کرده و فعالیت در آنها را تا ۳۰ ژانویه ۲۰۲۵ متوقف کند. آنروا گزارش داد که تعداد کمی از کارکنان بینالمللی باقیمانده در مارس ۲۰۲۵ غزه را ترک کردند و هیچ نیروی بینالمللی دیگری اجازه ورود به غزه نداشت، و حدود ۱۲,۰۰۰ پرسنل فلسطینی آنروا مسئول ادامه ارائه خدمات و کمکها در غزه شدند.
از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، زنان فلسطینی در غزه به طور فزایندهای مجبور شدهاند در شرایط ناایمن و با حمایت پزشکی بسیار کم یا بدون آن زایمان کنند که خطر عوارض، صدمات دائمی و مرگ مادر و کودک را افزایش میدهد. محاصره و درگیریهای مداوم توزیع کیتهای زایمان ایمن در خانه را برای زنان باردار دشوار کرده است. کمیسیون همچنین دریافت که مراقبتهای بهداشتی مادران به طور گستردهای به دلیل محاصره کامل اعمالشده توسط اسرائیل تخریب شده است. طبق گزارش گروه بحران در آوریل ۲۰۲۴، نزدیک به ۶۰,۰۰۰ زن باردار دچار سوءتغذیه و کمآبی بوده و بسیاری از زنان باردار شدیداً دچار کمخونی بودند. آنروا در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۳ اعلام کرد: «به دلیل ناامنی غذایی، زنان و کودکان، بهویژه زنان باردار و شیرده، در معرض سوءتغذیه یا کمبود تغذیه قرار دارند که سلامت ایمنی آنها را تحتتأثیر قرار داده و احتمال ابتلا به بیماریهای مرتبط با تغذیه مادر مانند کمخونی، پرهاکلامپسی و خونریزی را افزایش میدهد و خطر مرگ مادر و نوزاد را بالا میبرد.» سازمان جهانی بهداشت در نوامبر ۲۰۲۳ هشدار داد که با وخامت دسترسی به غذا و آب، خطر مرگ برای مادران و نوزادان افزایش مییابد. در اواسط دسامبر ۲۰۲۳، صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) هشدار داد که زنان باردار دچار قحطی هستند. در ژانویه ۲۰۲۴، یونیسف نگرانی ویژهای درباره تغذیه بیش از ۱۵۵,۰۰۰ زن باردار و مادر شیرده بیان کرد.
قحطی و گرسنگی تأثیر شدیدی بر زنان و دختران، بهویژه زنان باردار و پس از زایمان داشته است. زنان باردار و شیرده با خطرات خاصی برای سلامت خود و نوزادانشان مواجه شدهاند. از نوامبر ۲۰۲۳، هزاران زن و نوزاد بیخانمان در تأسیسات آنروا نیازمند مراقبت پزشکی به دلیل سوءتغذیه، کمآبی و بیماریهای ناشی از آب بودند. تقریباً دو سال پس از آغاز حملات در غزه، وضعیت وخیمتر از همیشه است. طبق گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در اکتبر ۲۰۲۴، ۴۲,۰۰۰ زن باردار با سطوح بحران گرسنگی (IPC 3) و بیش از ۳,۰۰۰ زن باردار با سطوح فاجعهبار ناامنی غذایی (IPC 5) مواجه بودند که انتظار میرفت در زمستان افزایش یابد. تا ۱۹ می ۲۰۲۵، نزدیک به ۱۱,۰۰۰ زن باردار در معرض قحطی قرار دارند.
یک متخصص زنان که با کمیسیون مصاحبه کرده بود، شرایط دشوار زنان و دختران به دلیل تأثیرات گرسنگی را شرح داد و گفت بسیاری از بیماران قبل و بعد از زایمان دچار سوءتغذیه یا ضعف ناشی از بیماریها و عفونتها بودند. کمیسیون همچنین با زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی با قحطی و گرسنگی مواجه شده بودند، گفتگو کرد. آنها به کمبود دسترسی به غذا و آب آشامیدنی پاک، همراه با جابهجاییهای مکرر و سوگواری برای از دست دادن اعضای خانواده اشاره کردند. این مشکلات باعث افزایش اضطراب و استرس آنها شده و تأثیر مستقیمی بر آنها و نوزادانشان داشته است. تأثیر استرس و کمبود غذا و آب بر شیر مادر توسط چندین متخصص پزشکی تأیید شده است.
آژانسهای سازمان ملل هشدار دادهاند که خطر سوءتغذیه و مرگهای قابلپیشگیری در سراسر نوار غزه به دلیل تأثیرات محاصره اسرائیل همچنان افزایش خواهد یافت و جان افراد بیشتری را تهدید میکند. اواخر نوامبر ۲۰۲۳، آکسفام هشدار داد که نوزادان تا سهماهه به دلیل کمبود شدید آب آشامیدنی در حال مرگ هستند. سازمان پزشکان بدون مرز (MSF) گزارش داد که کودکان به دلیل فقدان آب پاک برای شستشو دچار جوشها و مشکلات پوستی شدهاند. تا پایان ۲۰۲۳، این عوامل باعث شیوع بیماریهای ناشی از آب و دیگر بیماریها، مانند اسهال خونی، گال، شپش، آبلهمرغان، درد شکم، تب، استفراغ، تیفوئید، هپاتیت A و بیش از ۱۶۰,۰۰۰ مورد عفونت حاد تنفسی شدند. تأثیرات جسمی کمبود غذا و آب طی ۲۲ ماه گذشته، بر شدت آسیب روانی کودکان افزوده است. در فوریه ۲۰۲۴، یونیسف تخمین زد که تقریباً همه کودکان، بیش از یک میلیون نفر، نیازمند حمایت سلامت روان و روانی-اجتماعی هستند.
استفاده اسرائیل از قحطی بهعنوان روش جنگ از طریق محاصره کامل غزه تأثیرات ویرانگری بر کودکان داشته است، از جمله گرسنگی، نرخ بالای سوءتغذیه حاد، افزایش خطر شیوع بیماریهایی مانند وبا و اسهال مزمن و مرگومیر اضافی قابلتوجه. تا آوریل ۲۰۲۴، قحطی شدید، کمآبی و سطوح حاد سوءتغذیه منجر به مرگ حداقل ۲۸ کودک، از جمله ۱۲ نوزاد زیر یک ماه، شده است. از این تعداد، ۲۵ کودک زیر یک سال بودند. کمیسیون یادآور میشود که این آمار تنها شامل کودکانی است که توانستند به بیمارستانها برسند و احتمال دارد کودکانی دیگر به دلیل قحطی بدون دریافت مراقبت پزشکی جان خود را از دست داده باشند. نگرانی ویژهای در مورد عدم اجازه ورود مواد ضروری، مانند شیر مخصوص نوزاد، به نوار غزه وجود دارد که منجر به عوارض جدی و مرگومیر شده است.
در دسامبر ۲۰۲۳، یونیسف اعلام کرد که ۱۳۰,۰۰۰ کودک زیر دو سال، تغذیه حیاتی شامل شیر مادر و مکملهای غذایی مناسب سن را دریافت نمیکردند. در مارس ۲۰۲۴، آژانسهای سازمان ملل هشدار دادند که یک کودک از هر سه کودک زیر دو سال در شمال غزه دچار سوءتغذیه حاد یا «لاغری» است، به این معنا که کودک بهشدت لاغر بوده و در خطر مرگ قرار دارد. الگوی سوءتغذیه حاد کودکان زیر دو سال در شمال غزه از ۱۵.۶ درصد در ژانویه به ۳۱ درصد در مارس ۲۰۲۴ افزایشیافته و لاغری شدید کودکان در جنوب غزه چهار برابر شده است، از یک درصد در ژانویه به بیش از چهار درصد در فوریه ۲۰۲۴ که نشاندهنده کاهش شدید و سریع سلامت و وضعیت تغذیه کودکان است. یک متخصص زنان به کمیسیون گفت که به دلیل بهداشت ضعیف و فقدان آب پاک، امکان تهیه شیرخشک برای نوزادان وجود نداشته و شانس بقا آنها در خطر است.
در ژوئن ۲۰۲۴، یونیسف تخمین زد که تقریباً ۳,۰۰۰ کودک دچار سوءتغذیه به دلیل کمبود غذا در جنوب غزه در معرض مرگ هستند. ادامه حملات به مراکز درمانی وضعیت را تشدید کرده است. یک پزشک اطفال پیشبینی کرد که کودکانی که مدت طولانی در بیمارستانها بدون دسترسی به تغذیه مناسب زندگی میکنند، دچار کمبودهای تغذیهای با پیامدهای طولانیمدت خواهند شد. فروپاشی سیستم بهداشتی همچنین توانایی ارائه واکسیناسیون را کاهش داده است.
پزشکان به کمیسیون گفتند که به دلیل حملات به مراکز درمانی و محدودیت گزینههای درمانی، نوزادان و کودکان در غزه احتمالاً تا بزرگسالی آسیب خواهند دید. عوارض کوتاهمدت شامل نرسیدن نوزادان به معیارهای رشد حرکتی در سال اول زندگی است. در میانمدت، کودکان قادر به توسعه گفتار و رسیدن به معیارهای زبانی نخواهند بود و تواناییهای شناختی آنها ممکن است در درازمدت آسیب ببیند. یک پزشک وضعیت را چنین توصیف کرد که «ذات کودکی در غزه نابود شده است.»
یک متخصص زنان به کمیسیون اطلاع داد که نوزادان متولد شده از مادران آسیبپذیر احتمال مرگ در دوره نوزادی بالاتری دارند و احتمال ابتلا به بیماریهای مزمن در دوران کودکی و بزرگسالی آنها بیشتر است. در شرایط غزه که دسترسی به مراقبت قبل و بعد از زایمان وجود نداشت، این نوزادان بیشتر در معرض سوءتغذیه، کوتاهقدی، تأخیر در رشد و کاهش امید به زندگی هستند. این متخصص همچنین گزارش داد که همه زنانی که تحت درمان او بودند به شدت دچار کمخونی بودند؛ به همین دلیل احتمال بیشتری داشت که زودتر از موعد زایمان کنند و نوزادانی کموزن به دنیا بیاورند، و خودشان نیز در زمان زایمان بیشتر در معرض مرگ قرار داشتند، زیرا در صورت خونریزی (که در زنان دچار سوءتغذیه شایعتر است) ذخیره کافی در بدن نداشتند. او افزود که نبود موادی حیاتی مانند اسید فولیک، که برای زنان باردار بسیار ضروری است، خطر بروز ناهنجاریهایی همچون اسپینا بیفیدا (نقص مادرزادی در ستون فقرات و نخاع) را در نوزادان افزایش میدهد.
تحلیل و نتیجهگیری
در گزارشی پیشین، کمیسیون به این نتیجه رسید که مقامهای اسرائیلی مرتکب جنایت جنگی «استفاده عمدی از گرسنگی بهعنوان شیوهای برای جنگ» شدهاند؛ بدین معنا که جمعیت غیرنظامی نوار غزه را از دسترسی به اقلام ضروری برای بقا محروم کردهاند، از جمله با قطع دسترسی به غذا، آب، سرپناه و مراقبتهای پزشکی و همچنین با ایجاد مانع عمدی در راه ارسال کمکهای امدادی. همچنین، با توجه به این یافته که بیمارستانها به دلیل (۱) قطع آب، برق و سوخت، (۲) کمبود تجهیزات پزشکی، دارو و سایر ملزومات که توسط مقامات اسرائیل مسدود شدهاند و (۳) تخریب زیرساختها قادر به عملکرد صحیح نبودهاند، کمیسیون دریافت که مقامات اسرائیل مرتکب جنایت علیه بشریت از طریق «انهدام بخشی از جمعیت غیرنظامی نوار غزه به شیوه غیرمستقیم» شدهاند، با ایجاد شرایط زندگیای که هدف آن نابودی غیرنظامیان غزه بوده است.
نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً تأسیسات بهداشتی را در سراسر غزه تخریب کردهاند تا دسترسی فلسطینیها به مراقبتهای پزشکی حیاتی را محدود کنند و آنها را مجبور به زندگی در شرایط غیرانسانی کنند. بسیاری از فلسطینیها در شرایط ناامنی و ترس دائمی برای جان خود زندگی میکنند و تنها هدف آنها بقاست.
کمیسیون رفتار مقامات اسرائیل، از جمله نیروهای امنیتی اسرائیل، را بر اساس موارد زیر ارزیابی کرد: (۱) حملات بیرویه و مستقیم به اشیای غیرنظامی، (۲) انتقال اجباری فلسطینیها در غزه، (۳) استفاده از قحطی بهعنوان روش جنگ، (۴) اعمال محاصره کامل غزه با جلوگیری از ورود برق، سوخت، غذا و آب و وسایل سرپناه، (۵) مسدودکردن کمکهای بشردوستانه از جمله ملزومات اولیه، تجهیزات پزشکی و داروها و (۶) حملات مستقیم به تأسیسات درمانی از جمله مراکز بهداشت جنسی و تولیدمثل. این اقدامات از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً تأسیسات بهداشتی را در سراسر غزه تخریب کردهاند تا دسترسی فلسطینیها به مراقبتهای پزشکی حیاتی را محدود کنند و آنها را مجبور به زندگی در شرایط غیرانسانی کنند. بسیاری از فلسطینیها در شرایط ناامنی و ترس دائمی برای جان خود زندگی میکنند و تنها هدف آنها بقاست. والدین گزارش دادهاند که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، تنها هدف کودکانشان یافتن غذا برای زندهماندن بوده است. فلسطینیها به دلیل فقدان مراقبت پزشکی، غذا و همچنین حملات مستقیم نیروهای اسرائیلی جان خود را از دست دادهاند. این اقدامات مداوم الگوی رفتاری مشخصی را نشان میدهد.
نیروهای امنیتی اسرائیل بهرغم هشدارهای متعدد آژانسهای سازمان ملل و نهادهای جامعه مدنی، همچنان به حمله مستقیم بهسلامت مادران در غزه ادامه دادهاند. شرایط زندگی ایجادشده توسط این حملات عمدی و مستقیم به سیستم بهداشت جنسی و تولیدمثل، همراه با دسترسی محدود به این خدمات به دلیل محاصره و خصومتهای ادامهدار، تأثیرات مخرب و بلندمدت بر زنان باردار، پس از زایمان و شیرده داشته و سلامت روان و قابلیتهای تولیدمثل و باروری فلسطینیها را به طور غیرقابلبازگشت تحتتأثیر قرار داده است.
کمیسیون در گزارش پیشین اشاره کرده است که نیروهای امنیتی اسرائیل همزمان با تشدید محاصره، به تأسیسات پزشکی، واحدها و پرسنل حمله کردهاند که باعث شد سوخت، غذا، آب، دارو و تجهیزات پزشکی به بیمارستانها نرسد و وضعیت فاجعهبار موجود بدتر شود.
با توجه به شواهد کلی، کمیسیون دریافت که مقامات اسرائیل از احتمال بالای این که عملیات نظامی، محاصره کامل و مسدودکردن کمکهای بشردوستانه، و تخریب مسکن و سیستمها و تأسیسات بهداشتی منجر به نابودی فیزیکی فلسطینیها، به طور کامل یا بخشی از آنها، در غزه شود، آگاه بودهاند. مقامات اسرائیل با هشدارهای دیوان بینالمللی دادگستری، شورای امنیت و کارشناسان و گروههای حقوق بشر مواجه شدند، اما کمک کافی را وارد غزه نکردند. کمیسیون نتیجه گرفت که مقامات اسرائیل آگاهانه شرایطی را ایجاد کردهاند که نابودی فلسطینیها در غزه را محاسبهشده رقم زده است. دبیرکل سازمان ملل در ۸ آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرد که «غزه میدان قتل است و غیرنظامیان در حلقه مرگ بیپایان گرفتارند.»
کمیسیون از رویه قضایی مربوط به تخریب مراکز آموزشی آگاه است و بر این باور است که چنین رفتاری میتواند برای ارزیابی «قصد خاص» نسلکشی اهمیت داشته باشد. کمیسیون معتقد است که تخریب مراکز آموزشی باید در چارچوب اجتماعی و فرهنگی ویژه غزه ارزیابی شود و بنابراین این تخریب باید در تعیین عمل اساسی نسلکشی تحت ماده II(c) کنوانسیون نسلکشی لحاظ شود. مراکز آموزشی در غزه صرفاً ساختمانهایی برای تحصیل فلسطینیها نیستند؛ برای مثال، مدارس بهعنوان مکان پناهگاه برای فلسطینیهای آواره نیز مورداستفاده قرار گرفتهاند. بنابراین برای بسیاری از فلسطینیها، مراکز آموزشی منبع امنیت و حفاظت فیزیکی بودهاند. حملات به این مراکز موجب جابهجایی بیشتر فلسطینیها در غزه شده و شرایط زندگی غیرقابلتحمل را تشدید کرده است.
کمیسیون همچنین اشاره میکند که از دست رفتن مراکز آموزشی به معنای از دست رفتن منابع ثبات، امید و امکان داشتن آینده برای فلسطینیها بوده است. کمیسیون معتقد است که تخریب سیستم آموزشی و محرومکردن از فرصتهای تحصیلی، از جمله مدارس، به شرایط زندگی غیرانسانی تحمیلشده بر بسیاری از فلسطینیها کمک میکند که هدف آن نابودی فیزیکی گروه است. با نابودکردن سیستم آموزشی در غزه که توانایی فلسطینیها برای حفظ هویتشان بهعنوان یک ملت را فلج میکند، مقامات اسرائیل عمداً شرایط زندگیای را بر گروه تحمیل کردهاند که هدف آن نابودی فیزیکی گروه، به طور کامل یا جزئی، بوده است. کمیسیون بنابراین نتیجه میگیرد که نیروهای امنیتی اسرائیل مراکز آموزشی در غزه را هدف قرار داده و تخریب کردهاند تا فلسطینیها نتوانند در این مکانها پناه بگیرند و هویت فلسطینی را محو کنند.
کمیسیون نتیجه میگیرد که عنصر مادی و معنوی مربوط به «تحمیل عمدی شرایط زندگی بر گروه بهگونهای که نابودی فیزیکی آن، به طور کامل یا جزئی، را به همراه داشته باشد» تحت ماده II(c) کنوانسیون نسلکشی برقرار است.
ت: اعمال اقدامات با هدف جلوگیری از تولد در میان گروه
حملات به مراکز درمانی، از جمله مراکز ارائهدهنده خدمات بهداشتی جنسی و باروری، حدود ۵۴۵ هزار زن و دختر در سن باروری در غزه را تحتتأثیر قرار داده است. حملات مستقیم به بخشهای اصلی زایمان در بیمارستان شفا و مجتمع پزشکی ناصر در خانیونس باعث تعطیلی موقت آنها شد. مراکز اختصاصی بهداشتی جنسی و باروری هدف مستقیم قرار گرفتند یا مجبور به توقف عملیات شدند؛ این مراکز شامل بیمارستان اماراتی، بیمارستان العوده و بیمارستان صحابه که مراکز اصلی مراقبتهای زایمانی در جنوب و شمال غزه هستند، میشوند. بهموازات آن، چند بخش زایمان در دیگر بیمارستانها نیز مجبور به تعطیلی شدند، از جمله بخش زایمان بیمارستان الاقصی در ژانویه ۲۰۲۴. در جولای ۲۰۲۵، گزارش شد که خدمات بهداشتی باروری افزایشیافته و ۱۳ بیمارستان و چهار بیمارستان میدانی خدمات زایمانی ارائه میدهند، اما این مراکز با کمبود کارکنان، کمبود تجهیزات و زیرساخت آسیبدیده مواجه بودند که توانایی زنان باردار برای دسترسی به آنها را محدود میکرد.
کمیسیون به طور ویژه حمله به کلینیک «البسما»، بزرگترین مرکز باروری در غزه، را بررسی کرد. این کلینیک در دسامبر ۲۰۲۳ هدف گلولهباران قرار گرفت و حدود ۴,۰۰۰ جنین و ۱,۰۰۰ نمونه اسپرم و تخمک نابارور نابود شد. گزارشها حاکی است که مرکز البسما هر ماه ۲,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰ بیمار را خدماتدهی میکرد و حدود ۷۰ تا ۱۰۰ عمل ماهانه انجام میداد. محاصره غزه و کمبود نیتروژن مایع در ماههای اولیه جنگ عملیات کلینیک و حفظ مواد باروری را با چالش مواجه کرد. مواد ژنتیکی ذخیرهشده در این کلینیک در حمله اوایل دسامبر ۲۰۲۳ به طور کامل از بین رفت.
کمیسیون همچنین نتیجه گرفت که مقامات اسرائیلی از ماهیت مرکز پزشکی بهعنوان کلینیک باروری آگاه بوده و هدفشان نابودی آن بوده است. بنابراین، کمیسیون نتیجه گرفت که تخریب کلینیک باروری البسما اقدامی با هدف جلوگیری از تولد در میان فلسطینیهای غزه بوده است.
کمیسیون با تحلیل تصاویر صحنه، مشخص کرد که خسارت گسترده به داخل و خارج ساختمان ناشی از پرتابهای با کالیبر بالا بوده که احتمالاً گلولهای از تانک نیروهای امنیتی اسرائیل بوده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که اطراف کلینیک به طور گسترده آسیبدیده است. ساختمان کلینیک مستقل بود و با نام کلینیک مشخص شده بود. سخنگوی نیروهای امنیتی اسرائیل به «ای بی سی نیوز» گفته است که از حمله خاص مطلع نبودهاند و تأکید کردهاند که اقدامات گستردهای برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام میدهند و هدف قراردادن عمدی مراکز غیرنظامی، از جمله کلینیکهای باروری را رد کردند. کمیسیون هیچ اطلاعات معتبری مبنی بر استفاده نظامی از ساختمان نیافت. کمیسیون همچنین نتیجه گرفت که مقامات اسرائیلی از ماهیت مرکز پزشکی بهعنوان کلینیک باروری آگاه بوده و هدفشان نابودی آن بوده است. بنابراین، کمیسیون نتیجه گرفت که تخریب کلینیک باروری البسما اقدامی با هدف جلوگیری از تولد در میان فلسطینیهای غزه بوده است.
تحلیل و نتیجهگیری
کمیسیون تأکید میکند که کلینیک باروری البسما، مرکز اصلی باروری در غزه بود. نیروهای امنیتی اسرائیل یک گلوله تانک شلیک کردند که مستقیماً به کلینیک برخورد کرد و باعث انفجار پنج مخزن نیتروژن مایع شد و در نتیجه تمام مواد باروری ذخیرهشده برای باروری آینده فلسطینیها نابود گردید. کمیسیون همچنین تأکید میکند که کلینیک باروری نسبت به ساختمانهای مجاور بیشترین آسیب را دیده است که نشان میدهد این مرکز هدف اصلی بوده است. با توجه به: شلیک گلولهای که مستقیماً به کلینیک مستقل در داخل محوطه برخورد کرده بود؛ دقت ضربه که منجر به انفجار مخازن نیتروژن شد؛ نبود هیچ تهدید معتبری از داخل کلینیک و وسعت خسارت وارد شده به کلینیک نسبت به ساختمانهای اطراف، میتوان به طور منطقی نتیجه گرفت که نیروهای امنیتی اسرائیل از عملکرد کلینیک آگاه بوده و قصد هدف قرار دادن آن و نابودی مواد باروری داخل آن را داشتهاند. کمیسیون همچنین از شاهدی شنید که کارشناسان مهمات تأیید کردند کلینیک تحت حمله مستقیم قابلتوجه قرار داشته است.
اگرچه جلوگیری واقعی از تولد برای اثبات ارتکاب این عمل جنایتکارانه لازم نیست، کمیسیون شهادت پزشک متخصص در زمینه باروری را نیز موردتوجه قرار داده است. این پزشک تأکید کرد که «حمله به کلینیک باروری پیامدهای برای نسلهای آینده خواهد داشت. کودکانی که قرار بود از این ۵,۰۰۰ نمونه باروری به دنیا بیایند، هرگز متولد نخواهند شد. خانوادهها برای همیشه تغییر خواهند کرد و نسلها ممکن است به دلیل از دست رفتن این بافتهای باروری قطع شود.»
کمیسیون در گزارش قبلی خود نتیجه گرفته بود که تخریب کلینیک البسما اقدامی با هدف جلوگیری از تولد در میان فلسطینیها در غزه بوده است. بر این اساس، کمیسیون نتیجه میگیرد که عنصر مادی و عنصر معنوی مربوط به «اعمال اقدامات با هدف جلوگیری از تولد در میان گروه» طبق ماده II(c) کنوانسیون نسلکشی برقرار است.
بخش ۳: قصد خاص نسلکشی
کمیسیون در بخشهای پیشین، قصد عام لازم برای اثبات ارتکاب اعمال نسلکشی طبق کنوانسیون نسلکشی را بررسی کرده است. اکنون کمیسیون بررسی میکند که آیا اعمال زیربنایی نسلکشی با قصد خاص نابودکردن، به طور کامل یا جزئی، فلسطینیها در غزه انجام شده است یا خیر.
برای تحلیل قصد نسلکشی مقامات اسرائیلی، کمیسیون هم به بیانات مستقیم اعضای دولت اسرائیل (شواهد مستقیم) و هم به الگوی رفتار و اقدامات نیروهای امنیتی و ارتش اسرائیل (شواهد غیرمستقیم) توجه کرده است. از همان روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳، مقامات اسرائیلی با بیانات خود نیت خود را برای نابودی فلسطینیان در غزه بهعنوان یک گروه نشان دادند. فلسطینیان به طور مداوم توسط مقامات اسرائیلی از انسانیت ساقط شده و بیارزش جلوه داده شدند. همچنین بیانات بسیاری وجود داشت که آشکارا خواستار انتقام، نابودی و انهدام بودند. کمیسیون معتقد است که این بیانات بهمنظور تشویق نفرت و خشونت علیه فلسطینیان بیان شده و توسط نیروهای امنیتی اسرائیل بهعنوان دستوری برای نابودی فلسطینیان دریافت و اجرا شد.
بیانات ثبتشده شامل سخنان رئیسجمهور، نخستوزیر، وزرا، اعضای کابینه امنیتی و مدیریت جنگ، اعضای کنست و دیگر مقامات رسمی اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به بعد بوده است. این بیانات با استفاده از زبان تحریکآمیز و تحقیرآمیز، روایت عمومی را شکل داده، حمایت مردمی از مواضع رسمی ایجاد کرده و بر توسعه و اجرای سیاستها و عملیات نظامی تأثیر گذاشته است.
رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل عملیات نظامی در غزه را همواره بهعنوان «دفاع مشروع» و «جنگ عادلانه» توصیف کردهاند و حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را بهعنوان تهدید وجودی برای اسرائیل توجیه کردند تا عملیات نظامی گسترده و مداوم در غزه را مشروع جلوه دهند. کمیسیون تأکید میکند که حملات در جنوب اسرائیل، هرچند خشونتآمیز و جنایتکارانه بود، اما تهدیدی وجودی برای دولت اسرائیل محسوب نمیشد و استفاده از این توجیه برای عملیات نظامی تمامعیار در غزه قابلقبول نیست، خصوصاً در شرایط اشغال غیرقانونی و اعمال خشونت مداوم علیه فلسطینیان.
کمیسیون همچنین موارد متعددی از پیامهای عمومی مقامات اسرائیلی که شامل تحریک به خشونت، قتل فلسطینیان، پاکسازی غزه، انتقامجویی، مجازات جمعی، انکار وجود غیرنظامیان، برنامهریزی برای شهرکسازی جدید و انتقال اجباری فلسطینیان به کشورهای ثالث بود، ثبت کرده است.
کمیسیون همچنین موارد متعددی از پیامهای عمومی مقامات اسرائیلی که شامل تحریک به خشونت، قتل فلسطینیان، پاکسازی غزه، انتقامجویی، مجازات جمعی، انکار وجود غیرنظامیان، برنامهریزی برای شهرکسازی جدید و انتقال اجباری فلسطینیان به کشورهای ثالث بود، ثبت کرده است. برخی از بیانات مقامات اسرائیلی بهصراحت خواستار مجازات جمعی مردم فلسطین، بهویژه جمعیت غزه، شدند و علیرغم اذعان به تفاوت بین غیرنظامیان و مبارزان، همه ساکنان غزه را بهعنوان هدف مشروع خشونت دانستند. برخی دیگر هیچ تمایزی بین غیرنظامیان و مبارزان قائل نشدند و مجازات یکسانی برای همه صادر کردند.
نمونهای مشخص از چنین بیاناتی، کنفرانس خبری نخستوزیر نتانیاهو در بعدازظهر ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است که وعده «انتقام سهمگین» از همه مکانهای استقرار حماس را داد و به ساکنان غزه دستور داد فوراً منطقه را ترک کنند، در حالی که هیچ امکان فراری برای فلسطینیان وجود نداشت و او عملاً هیچ تفاوتی بین مبارزان و غیرنظامیان قائل نشد.
در ۹ اکتبر ۲۰۲۳، یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت اسرائیل، محاصره کامل غزه را اعلام کرد و فلسطینیان را «حیوانات انسانی» خواند و گفت اسرائیل باید «متناسب با آن عمل کند». گالانت در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، در سخنرانی خود خطاب به پرسنل نیروهای امنیتی، گفت: «غزه به وضع سابق باز نخواهد گشت. هیچ نیروی حماس باقی نخواهد ماند. همه چیز را نابود خواهیم کرد. اگر هفتهها یا ماهها نیز طول بکشد، ما به همه مکانها خواهیم رسید»
در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۳، رئیسجمهور «اسحاق هرتزوگ» اظهار داشت: «این یک ملت کامل است که مسئول است. این گفته که غیرنظامیان مطلع یا درگیر نبودهاند، درست نیست. این کاملاً نادرست است.» در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۳، سرتیپ «دیوید بارنیا» فرمانده تیپ زرهی ۳۶، در نامهای دستنویس از مأموریت الهی ارتش اسرائیل برای انتقام سخن گفت و خطاب به سربازان خود نوشت: «آنچه بود دیگر نخواهد بود! ما به جنگ با آن [دشمن] خواهیم رفت، هر قطعه سرزمین ملعون را که از آن برخاسته است خرد و نابود خواهیم ساخت، آن را و یادش را محو خواهیم کرد… و باز نخواهیم گشت تا زمانی که آن نابود شود، و [خدا] انتقامش را از دشمنانش بستاند و کفارهای برای سرزمین قومش قرار دهد… خداوند به قومش نیرو خواهد داد. این جنگ ماست، امروز نوبت ماست. اینک حاضریم».
در ۳ نوامبر ۲۰۲۳، نتانیاهو نامهای به سربازان و فرماندهان منتشر کرد و نوشت: «به یاد بیاورید که عمالیق چه بر شما کرد… این جنگ بین پسران نور و پسران تاریکی است….» با اشاره به عمالیق، نتانیاهو مفهوم جنگی تمامعیار و مذهبی برای نابودی دشمن را تقویت کرد، مفهومی که برای نیروهای نظامی صهیونیست مذهبی کاملاً قابلفهم و تأثیرگذار بود.
در ۴ نوامبر ۲۰۲۳، سرهنگ «اریز اشل»، افسر ارشد نیروهای امنیتی اسرائیل، در مصاحبهای گفت: «انتقام ارزش بزرگی است. انتقام کاری که با ما کردند… در ۱۰۰ سال آینده خواهند فهمید که با یهودیان شوخی نمیشود. سالها طول خواهد کشید تا از این ضربه بهبود یابند… این مکان زمین بایر خواهد شد. آنها نمیتوانند در اینجا زندگی کنند».
در ۸ نوامبر ۲۰۲۳، ویدئویی در «ایکس» منتشر شد که سربازان تیپ بنیامین را نشان میداد که میرقصیدند و میخواندند: «اجازه دهید روستاهای شما بسوزد». سخنگوی نیروهای امنیتی اسرائیل اعلام کرد این رفتار با دستورها و ارزشهای ارتش همخوانی ندارد و پیگرد انضباطی خواهد شد. همچنین در ۴ ژانویه ۲۰۲۴، ویدئویی در «ایکس» نشان داد یک سرباز اسرائیلی با یک طومار تورات در دست گفت: «ما اکنون بر ویرانههای غزه هستیم، به لطف خدا. این نازیها قیمت کارشان را خواهند پرداخت… هر خانه اینجا خواهد سوخت… مردم اسرائیل پیروز خواهند شد و خدا ما را نجات خواهد داد». کمیسیون از هیچ اقدام انضباطی از سوی نیروهای امنیتی اسرائیل علیه این پرسنل مطلع نیست.
در ۱۵ اوت ۲۰۲۵، پیامی از رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل (که در آوریل ۲۰۲۴ از سمت خود کنارهگیری کرده بود) توسط رسانههای اسرائیل منتشر شد. او اظهار داشت: «واقعیت اینکه ۵۰,۰۰۰ نفر تاکنون در غزه کشته شدهاند، ضروری و لازم برای نسلهای آینده است.» او افزود که برای هر اسرائیلی که در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ کشته شده، ۵۰ فلسطینی باید بمیرد و فرقی نمیکند که کودکان باشند.
کمیسیون دریافته است که بسیاری از اظهارات مقامات اسرائیلی حاوی مفاهیم انسانزدایی است که نفرت نسبت به فلسطینیان و خشونت علیه آنان را تشویق میکند و با الگوی رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه همخوانی دارد و نشاندهنده قصد برای نابودی فلسطینیان بهعنوان یک گروه است. کمیسیون دریافته است که این اظهارات را میتوان به طور معقول بهعنوان شواهد مستقیم تعبیر کرد. همچنین شواهد غیرمستقیم در الگوی رفتار مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل و عملیات نظامی آنها وجود دارد که قصد خاص لازم برای ارتکاب نسلکشی را بر اساس مجموع شواهد نشان میدهد.
کمیسیون اکنون بررسی میکند که آیا تنها نتیجه منطقی که از الگوی رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل در غزه میتوان گرفت، شواهدی از قصد نسلکشی است یا خیر. کمیسیون یادآور میشود که مقامات اسرائیلی ادعا کردهاند عملیاتهای نظامیشان در غزه به دلایل ضرورت نظامی و بهویژه بهعنوان: اقدامی دفاعی در پاسخ به حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل؛ خنثیسازی حماس برای تضمین امنیت بلندمدت؛ و تأمین آزادی امن گروگانهای اسرائیلی که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در غزه نگهداری میشوند، انجام شده است. در گزارش پیشین، کمیسیون مشاهده کرده بود که مقامات اسرائیلی به طور مداوم اهداف نظامی برای عملیاتهایشان در غزه ارائه کردهاند، با این حال اقدامات و پیامدهای آنها انگیزههای دیگری از جمله انتقام و مجازات جمعی را نشان میدهد.
کمیسیون نتیجه گرفته است که بسیاری از اظهارات مقامات اسرائیلی شواهد مستقیم ابراز قصد نابودی فلسطینیان در غزه است، با این حال، شواهد غیرمستقیم را نیز بررسی کرده و مجموع شواهد از جمله الگوی رفتار مقامات اسرائیلی و نیروهای امنیتی اسرائیل را در نظر گرفته است.
کمیسیون تأکید میکند که این رویدادها در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ بهصورت منفرد رخ ندادهاند و پیش از آن دههها اشغال غیرقانونی و شهرکسازی غیرقانونی با تبعیض نژادی یا آپارتاید، تحت ایدئولوژیای که حذف جمعیت فلسطینی از سرزمینهایشان و جایگزینی آنها را میطلبید، اتفاق افتاده بود.
اگرچه کمیسیون نتیجه گرفته است که بسیاری از اظهارات مقامات اسرائیلی شواهد مستقیم ابراز قصد نابودی فلسطینیان در غزه است، با این حال، شواهد غیرمستقیم را نیز بررسی کرده و مجموع شواهد از جمله الگوی رفتار مقامات اسرائیلی و نیروهای امنیتی اسرائیل را در نظر گرفته است. با اعمال استاندارد قانونی تعیینشده توسط دیوان بینالمللی دادگستری، کمیسیون تمام شواهد از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵ را ارزیابی کرده و بر اساس تحلیل زیر نتیجه میگیرد که هیچ ضرورت نظامی برای توجیه این الگوی رفتار وجود نداشته است.
الف: کشتن و آسیبرساندن به جسم یا روان
تعداد بالای قربانیان کشتهشده و مجروح میتواند در استنتاج قصد نسلکشی برای نابودی یک گروه موردتوجه قرار گیرد. کمیسیون دریافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به طور عمدی تعداد بیسابقهای از فلسطینیان در غزه را با استفاده از مهمات سنگین کشته و صدمه جدی وارد کردهاند. از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، نیروهای امنیتی اسرائیل مستقیماً غیرنظامیان را هدف قرار داده و در مقایسه با درگیریهای پیشین تعداد بسیار بیشتری را کشتهاند و از سلاحها و مهماتی استفاده کردهاند که باعث بروز تلفات چندبرابر شده است.
تخریبها شدیدتر از هر چیزی بوده که فلسطینیان غزه قبلاً تجربه کرده بودند. این امر در استراتژی نظامی استفاده از بمبهای غیرهدایتشونده و دیگر مهمات سنگین در مناطق پرجمعیت غزه و هدفگیری سیستماتیک و گسترده اشیای غیرنظامی با علم کامل به حضور فلسطینیان در آنها مشهود است. روشهای جنگ و نوع سلاحهای بهکاررفته الگوی مداومی را نشان میدهد که باعث و قصد آن ایجاد تعداد زیادی تلفات، از جمله مرگومیر، بوده است.
مهم است که بیش از ۵۰ درصد کشتهشدگان زنان، کودکان و سالمندان بودهاند که نشان میدهد نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً غیرنظامیان فلسطینی را هدف گرفتهاند. علاوه بر این، مقامات اطلاعاتی اسرائیل گزارش دادهاند که تا ماه می ۲۰۲۵ میلادی ۸۹۰۰ شبهنظامی حماس و جهاد اسلامی فلسطین در غزه کشته یا احتمالاً کشته شدهاند. با توجه به اینکه در آن زمان ۵۳,۰۰۰ فلسطینی در اثر حملات اسرائیل کشته شده بودند، این بدان معناست که ۸۳ درصد کشتهشدگان غزه غیرنظامی بودهاند.
کمیسیون همچنین رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل و اظهارات مقامات اسرائیل از ۱۸ مارس ۲۰۲۵، زمانی که اسرائیل آتشبس را شکست و عملیات نظامی خود را در غزه از سر گرفت، را ارزیابی کرده است. دفتر هماهنگی امور انسانی سازمان ملل (OCHA) گزارش داد که در نیمه یک روز در ۱۸ مارس ۲۰۲۵ بیش از ۴۰۴ فلسطینی کشته شدند (تا ظهر)، تقریباً شصت درصد آنها زنان و کودکان بودند، در حالی که بیش از ۵۶۲ نفر مجروح شدند. از آن زمان، تعداد بسیار زیادی کشته و زخمی گزارش شده و نسبت نامتناسب بالای زنان و کودکان نسبت به مردان ادامه یافته است. کمیسیون دریافته است که ازسرگیری عملیات نظامی توسط نیروهای امنیتی اسرائیل در نقض آتشبس موجود، نشاندهنده قصد مقامات اسرائیل برای ادامه نابودی فلسطینیان غزه بهعنوان یک گروه از طریق کشتن و صدمهزدن و ایجاد شرایط زندگی محاسبهشده برای نابودی فیزیکی آنها است.
کمیسیون همچنین یادآور میشود که در بسیاری از موارد سربازان، فلسطینیان را در حین فرایند تخلیه و در مناطق تعیینشده بهعنوان امن توسط نیروهای اسرائیلی هدف قرار داده و کشتهاند. کمیسیون یادآور میشود که در اکثر موارد، مقامات اسرائیلی مواردی که فلسطینیان در اثر اقدامات نظامی کشته یا مجروح شدهاند را تحقیق نکرده و اقدامات نیروهای امنیتی اسرائیل را محکوم نکردهاند؛ در واقع، مقامات اسرائیل اغلب اقدامات نظامی انجامشده توسط نیروهای امنیتی را با روایتهایی که در مواجهه با شواهد متناقض تغییر میکرد، پنهان کردهاند. در اکثر، اگر نگوییم تمام، موارد، مقامات اسرائیلی از نیروهای امنیتی دفاع کرده و مدعی شدهاند که اسرائیل همواره در اجرای عملیات نظامی خود به قوانین بینالمللی بشردوستانه پایبند بوده است. رهبران اسرائیل قدرت پیشگیری و مجازات جنایات ارتکابی توسط سربازان را دارند.
کمیسیون هیچ شواهدی مبنی بر تحقیقات واقعی مقامات اسرائیل درباره اتهامات جنایات ارتکابی توسط سربازان، خدمه هوایی، خدمه دریایی یا سایر نیروهای امنیتی دریافت نکرده است. برعکس، کمیسیون شواهدی جمعآوری کرده است که مقامات اسرائیل بهصورت علنی از اقدامات پرسنل نظامی حمایت کرده و رفتار آنها را توجیه کردهاند و در نتیجه چنین رفتارهای مجرمانهای را تشویق، اجازه و مجاز شمردهاند. در برخی موارد که مقامات اسرائیل اعلام کردهاند تحقیقاتی آغاز شده است، کمیسیون دریافته است که این تحقیقات واقعی نبوده و به پاسخگویی منجر نشده است. مقامات اسرائیلی بارها تلاش کردهاند روایتهای مربوط به حوادث را با پنهانسازی اطلاعات تغییر دهند.
با در نظر گرفتن قتلعامهای جمعی فلسطینیان در غزه، آسیبهای جدی جسمی و روانی ناشی از آن و فقدان پاسخگویی، کمیسیون نتیجه میگیرد که یک الگوی ثابت وجود دارد که بهوضوح نشاندهنده قصد نابودی فیزیکی فلسطینیان در غزه بهعنوان یک گروه است.
ب: تخریب سازهها و تأسیسات فرهنگی، مذهبی و آموزشی
تخریب گسترده و سیستماتیک خانهها و ساختمانهای فلسطینیان در غزه، از جمله زمینهای کشاورزی و سایر املاکی که برای زندگی فلسطینیان ضروری هستند، همچنین نشان میدهد که عملیاتهای نظامی بخشی از قصد برای نابودکردن فلسطینیان در غزه بوده است. نکته مهم این است که تخریب اماکن فرهنگی و مذهبی نیز میتواند برای استنباط قصد نسلکشی موردتوجه قرار گیرد، هرچند این اقدامات لزوماً بهعنوان عمل اساسی نسلکشی طبق ماده دوم کنوانسیون نسلکشی محسوب نمیشوند. کمیسیون در گزارش قبلی خود دریافته بود که آسیب به ساختمانهای تاریخی، یادبودها و سایر میراث ملموس در غزه نشاندهنده بیتوجهی آشکار به باورهای مذهبی، فرهنگ و میراث مردم فلسطین است.
تخریب گسترده و سیستماتیک خانهها و ساختمانهای فلسطینیان در غزه، از جمله زمینهای کشاورزی و سایر املاکی که برای زندگی فلسطینیان ضروری هستند، همچنین نشان میدهد که عملیاتهای نظامی بخشی از قصد برای نابودکردن فلسطینیان در غزه بوده است.
کمیسیون همچنین حملات سیستماتیک و گسترده به اماکن مذهبی، فرهنگی و آموزشی در سراسر غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون را موردتوجه قرار داده و دریافته است که این حملات موجب خسارت گسترده و در بسیاری موارد جبرانناپذیر به این اماکن شدهاند. کمیسیون دریافته است که هدف این حملات، واردکردن آسیبهای غیرقابلبازگشت به فلسطینیان در غزه بوده است، با نابودکردن عناصر هویت مردم فلسطین و پاکسازی فرهنگ فلسطینی از غزه.
پ: محاصره، گرسنگی و مسدودکردن کمکهای بشردوستانه
کمیسیون دریافته است که اسرائیل با تحمیل محاصره کامل بر غزه و مسدودکردن کمکهای بشردوستانه به این منطقه، از گرسنگی بهعنوان روش جنگ استفاده کرده است. اثرات این محاصره بر فلسطینیان غزه که پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بهشدت به کمکهای خارجی وابسته بودند، فاجعهبار بوده و منجر به هشدار کارشناسان و نهادهای بینالمللی، از جمله دادگاه بینالمللی دادگستری، شده است. شایانذکر است که فلسطینیان غزه همچنان از پیامدهای محاصره کامل که شامل قطع غذا و آب، سوخت، برق و تجهیزات پزشکی بود، رنج میبرند، حتی در زمانهایی که اسرائیل اجازه ورود مقدار محدودی کمک بشردوستانه را داده است. در هیچ زمانی این کمکها بهاندازهای نبودهاند که بتوانند زندگی در غزه را تأمین کنند. محرومکردن نوزادان و کودکان خردسال از شیر مخصوص که منجر به گرسنگی آنان شده است، شاهد قدرتمندی بر قصد نابودی جمعیت است.
کمیسیون دریافته است که اسرائیل در فراهمکردن و تضمین ارائه بدون مانع خدمات اساسی و کمکهای بشردوستانه موردنیاز به طور گسترده، از جمله تجهیزات و مراقبتهای پزشکی، به فلسطینیان غزه کوتاهی کرده است. مقامات اسرائیل از طریق گزارشها و هشدارهای سازمانهای بینالمللی مثل سازمان ملل، نهادهای حقوق بشری و احکام دیوان بینالمللی دادگستری از خطر قریبالوقوع سوءتغذیه و گرسنگی در غزه آگاه بودهاند. کمیسیون مجدداً یادآوری میکند که مقامات اسرائیل از طریق سند «مصرف غذا در نوار غزه – خطقرمز» از میزان کالری موردنیاز فلسطینیان برای جلوگیری از سوءتغذیه آگاه هستند. بنابراین، کمیسیون دریافته است که اقدام اسرائیل به اجازه ورود برخی کمکهای بشردوستانه به غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اما نه به طور گسترده، تظاهر و نمایشی از سوی مقامات اسرائیل برای نشاندادن به جامعه بینالمللی بوده است، در حالی که همزمان گرسنگی و شرایط غیرانسانی زندگی را بر فلسطینیان تحمیل میکردند؛ به طور فیزیکی فلسطینیان در غزه را هدف قرار میدادند.
شایانذکر است که تدابیر موقت صادرشده توسط دیوان بینالمللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه اسرائیل تحت کنوانسیون نسلکشی و واکنش اسرائیل به این احکام نیز اهمیت دارد. همانطور که در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۴ این دیوان اعلام کرد، «وضعیت فاجعهبار انسانی در نوار غزه در معرض خطر شدید بدتر شدن است پیش از آنکه دادگاه حکم نهایی خود را صادر کند.» دادگاه اسرائیل را موظف کرد که «اقدامات فوری و مؤثر برای فراهمکردن خدمات اساسی و کمکهای بشردوستانه موردنیاز» در غزه انجام دهد. محدودیتهای شدید و مداخلات در ورود کمکهای بشردوستانه و حملات به کاروانهای امدادی پس از صدور حکم ادامه یافت. برخی از این حملات منجر به تلفات یا تخریب کمکها شد؛ برای مثال، در حادثهای که توسط آژانس آنروا در ۵ فوریه ۲۰۲۴ گزارش شد، یک کاروان غذایی شامل ۱۰ کامیون آنروا که از جنوب به شمال غزه در جاده الرشید در حال حرکت بود، هدف آتش نیروهای دریایی اسرائیل قرار گرفت.
در ۲۸ مارس ۲۰۲۴، دیوان بینالمللی دادگستری دومین دستور تدابیر موقت را صادر کرد. دادگاه مشاهده کرد که از زمان صدور نخستین دستور در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۴، «شرایط فاجعهبار زندگی» در غزه بیشازپیش وخیم شده است، بهویژه محرومیت طولانیمدت و گسترده از غذا و نیازهای اولیه. دادگاه اعلام کرد که فلسطینیان غزه دیگر تنها با خطر قحطی مواجه نیستند، بلکه «قحطی در حال فراگیرشدن است». دادگاه اسرائیل را موظف کرد که تمامی اقدامات لازم و مؤثر را انجام دهد تا «بدون تأخیر» و در همکاری کامل با سازمان ملل، دسترسی بدون مانع به خدمات اساسی و کمکهای بشردوستانه، تجهیزات و مراقبتهای پزشکی فراهم شود. این دستور بسیار قویتر از دستور نخست بود که تنها اجازه فراهمکردن این خدمات را به اسرائیل میداد. با این حال، اسرائیل بهجای همکاری، آژانس اصلی سازمان ملل در ارائه کمک، آنروا را در فلسطین ممنوعالفعالیت کرد. دادگاه همچنین به ارتش اسرائیل دستور داد که «اعمالی که ناقض حقوق فلسطینیان در غزه بهعنوان یک گروه محافظتشده تحت کنوانسیون نسلکشی است، انجام ندهد»، از جمله جلوگیری از ارائه کمکهای بشردوستانه ضروری.
در ۲۴ می ۲۰۲۴، دیوان بینالمللی دادگستری سومین دستور تدابیر موقت را صادر کرد. دادگاه اعلام کرد که وضعیت فاجعهبار انسانی در غزه وخیمتر شده و «اکنون میتوان آن را فاجعهبار خواند». دادگاه اسرائیل را موظف کرد که «فوراً حمله نظامی و هر اقدام دیگری در استان رفح را که ممکن است شرایط زندگی فلسطینیان در غزه را بهگونهای ایجاد کند که منجر به نابودی فیزیکی آنها به طور کامل یا جزئی شود، متوقف کند». همچنین دستور داد اقدامات مؤثری برای دسترسی بدون مانع کمیسیونها، مأموریتهای تحقیقاتی یا سایر نهادهای تحقیقاتی سازمان ملل به غزه برای بررسی اتهامات نسلکشی انجام شود. کمیسیون یادآوری میکند که این دستور به نهاد تحقیقاتی تحت مأموریت سازمان ملل مربوط بود، اما تاکنون اسرائیل به درخواست کمیسیون برای دسترسی به غزه پاسخ نداده است.
همانطور که الگوی رفتار نشان میدهد، اسرائیل هیچ قصد و نیتی برای کاهش رنج فلسطینیان نداشته و در عوض محاصره کامل و جزئی غزه را اعمال کرده است. برعکس، با وجود هشدارهای متعدد، از جمله هشدارهای صادرشده توسط دیوان بینالمللی دادگستری از طریق دستورات تدابیر موقت که برای اسرائیل الزامآور بودند، مقامات اسرائیل نهتنها دسترسی بدون مانع کمکهای بشردوستانه به غزه را فراهم نکردهاند، بلکه محدودیت یا محاصره کامل کمکهای بشردوستانه، از جمله غذا و آب، سوخت و برق، تجهیزات و داروهای پزشکی و سایر اقلام و خدمات ضروری را ادامه دادهاند. در حالی که در برخی مراحل اجازه ورود برخی کمکهای بشردوستانه به غزه داده شد، این اقدامات موقت، ناکافی و اغلب با بازرسیهای امنیتی شدید محدود میشد. فلسطینیان در تلاش برای دریافت کمکهای بشردوستانه از کامیونها هدف قرار گرفته و کشته شدهاند. شایانذکر است که از ۲ مارس ۲۰۲۵ تا ۱۹ مه ۲۰۲۵، اسرائیل اجازه ورود هیچگونه غذا، آب، سوخت، دارو یا اقلام تجاری را به غزه علیرغم درخواستهای مکرر از جمله توسط دبیرکل سازمان ملل و چندین کشور عضو نداد.
کمیسیون تأکید میکند که از آغاز عملیات نظامی اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، حملات علیه فلسطینیان و ایجاد شرایط غیرقابلتحمل زندگی در غزه توسط مقامات اسرائیل بر جمعیت اعمال شده است با علم و آگاهی از اینکه فلسطینیان گرفتارند و قادر به فرار نیستند. این موضوع غزه را در میان مناطق جنگی این قرن منحصر به فرد میسازد.
در ۱۹ می ۲۰۲۵، پس از ۱۱ هفته محاصره کامل، اسرائیل سرانجام اجازه داد چند کامیون کمک وارد غزه شود. به گفته معاون دبیرکل سازمان ملل در امور انسانی و هماهنگکننده امدادرسانی اضطراری، این اقدام تنها «قطرهای در مقابل اقیانوس نیازهای فوری» بود. علاوه بر این، کمکهای مجاز به ورود توسط مقامات اسرائیل «انتخابی» بود و شامل همه نوع کمکهای موردنیاز شدید فلسطینیان نمیشد. تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵، دفتر هماهنگی امور انسانی (OCHA) گزارش داد که تقریباً ۹۰۰۰ تن گندم از ۱۹ می به غزه وارد شده است که بیشتر آن در مسیر توسط افراد نیازمند یا در برخی موارد توسط عناصر مسلح گرفته شده و به مقصد نهایی نرسیده است. از آن زمان، کمکهای بشردوستانه بهشدت توسط مقامات اسرائیل محدود شده و درخواستهای دسترسی بشردوستانه مکرراً رد شده است.
قصد مقامات اسرائیل برای ادامه تحمیل گرسنگی و شرایط غیرقابلزندگی برای فلسطینیان غزه از طریق تأسیس و استفاده از بنیاد بشردوستانه غزه (GHF)، برای کنترل کامل توزیع کمک در غزه نیز مشهود است. شایانذکر است که این بنیاد هیچ یک از اقلام ضروری غیر از غذا را توزیع نمیکند و تمامی چهار محل توزیع در مناطق نظامی قرار دارند و هیچکدام در شمال غزه نیستند که دسترسی بسیاری از فلسطینیان به غذا را بسیار دشوار و گاهی غیرممکن میسازد. از زمان بهعهدهگرفتن توزیع کمک توسط این بنیاد، حداقل ۸۵۹ فلسطینی، عمدتاً توسط ارتش اسرائیل، در حوالی محلهای توزیع کشته شدهاند تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵.
کمیسیون ارتباط بین قوانین تصویبشده توسط کنست در اکتبر ۲۰۲۴ که هدف آن تضعیف عملیات آنروا در غزه بود و تأسیس بنیاد بشردوستانه غزه (GHF)، در ۲۰۲۵ برای کنترل توزیع کمک غذایی در غزه را مهم میداند. هر دو اقدام، اقدامات سیاسی و سیاستگذاری مرتبط و متصلبههم از سوی مقامات اسرائیل هستند که برای جلوگیری و ممانعت از فعالیت سازمانهای امدادی قابلاعتماد و حفظ تسلط کامل اسرائیل بر دسترسی فلسطینیان به کمکهای ضروری و حیاتی انجام شده و نهایتاً هدف آنها نابودی فیزیکی فلسطینیان در غزه از طریق ایجاد شرایط غیرقابلزندگی در نوار غزه است. بهجای فراهمکردن و تضمین ارائه کمک، نیروهای امنیتی اسرائیل همچنان از ورود هرگونه کمک بشردوستانه به غزه جلوگیری کرده و کاروانها و کارکنان امدادی را در داخل غزه هدف قرار میدهند، بیاعتنا به دستورات دادگاه بینالمللی عدالت.
در ۵ می ۲۰۲۵، کابینه امنیتی اسرائیل، با ادعای شکست حماس و بازگرداندن گروگانهای اسرائیلی تصمیم به «تشدید عملیات» در غزه گرفت نخستوزیر بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاع اسرائیل کاتز اعلام کردند که عملیات شامل «جابهجایی جمعیت برای حفاظت آنها» به جنوب غزه خواهد بود و نیروهای امنیتی اسرائیل مناطق تصرفشده را ترک نخواهند کرد. بین ۵ تا ۲۱ می ۲۰۲۵، نیروهای امنیتی اسرائیل صدها حمله هوایی در غزه انجام دادند، به ادعای هدف قرار دادن «اهداف تروریستی». عملیات زمینی آنها در ۱۸ می ۲۰۲۵ بهشدت افزایش یافت. در نتیجه، تقریباً ۱۶۱,۰۰۰ فلسطینی بین ۱۵ تا ۲۱ می ۲۰۲۵ آواره شدند. آنروا اعلام کرد که تا ۱ اوت ۲۰۲۵، حداقل ۱.۹ میلیون نفر از اکتبر ۲۰۲۳ آواره داخلی شدهاند که حدود ۹۰ درصد جمعیت ۲.۱ میلیونی غزه را تشکیل میدهد. این شامل ۷۶۷,۰۰۰ نفر است که از ۱۸ مارس ۲۰۲۵ آواره شدهاند. تا ژوئیه ۲۰۲۵ میلادی ۸۷.۷ درصد نوار غزه در مناطق نظامی تحت کنترل اسرائیل و/یا تحت دستور آوارگی قرار داشته است.
کمیسیون تأکید میکند که از آغاز عملیات نظامی اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، حملات علیه فلسطینیان و ایجاد شرایط غیرقابلتحمل زندگی در غزه توسط مقامات اسرائیل بر جمعیت اعمال شده است با علم و آگاهی از اینکه فلسطینیان گرفتارند و قادر به فرار نیستند. این موضوع غزه را در میان مناطق جنگی این قرن منحصر به فرد میسازد. کشتارهای جمعی، بمبارانها، گلولهبارانها و دیگر خشونتها ادامه یافته و فلسطینیان در غزه هیچ راه فراری، چه در داخل غزه و چه با عبور از مرزهای بینالمللی، نداشتهاند. ارتش اسرائیل مانع فرار آنها شده است. آنها تنها میتوانند بمانند و با مرگ و شرایط زندگی رو به وخامت روبهرو شوند. این وضعیت نیت واضح مقامات اسرائیل را برای محاصره فلسطینیان در غزه و ایجاد شرایطی که مانع فرار آنها شود و در نهایت به نابودی آنها منجر گردد، نشان میدهد.
کمیسیون نتیجه میگیرد که در رابطه با محاصره کامل، عوامل زیر نشاندهنده نیت مقامات اسرائیل برای تحمیل شرایط زندگیای است که منجر به نابودی فیزیکی گروه فلسطینی در غزه میشود: اول، ماهیت محاصره اعمالشده، مدتزمان آن و آسیبپذیری فلسطینیان غزه که به کمکهای بشردوستانهای وابستهاند که توسط اسرائیل مسدود شده است؛ دوم، آگاهی از احتمال واقعی که رفتارشان منجر به نابودی فلسطینیان غزه بهعنوان یک گروه خواهد شد؛ سوم، ادامه محاصره علیرغم هشدارها، از جمله بیاعتنایی آشکار به دستورات الزامآور دادگاه بینالمللی عدالت؛ و چهارم گرفتار کردن فلسطینیان در غزه، بهگونهای که امکان فرار از خشونت و نابودی نهایی گروه وجود نداشته باشد.
بر اساس موارد فوق، کمیسیون نتیجه میگیرد که رفتار مقامات اسرائیل نشاندهنده نیت برای نابودی گروه فلسطینی در غزه از طریق گرسنگی و مسدودکردن ورود کمکهای بشردوستانه به غزه است.
پ: هدف قرار دادن سیستم سلامت غزه
بسیاری از پزشکان و کادر درمان به کمیسیون اطلاع دادهاند که بیماران به دلیل فروپاشی نظام سلامت غزه جان باختهاند؛ برای مثال، بیماران سرطانی به دلیل کمبود درمان مناسب فوت کردهاند و در مواردی از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام جراحیها به دلیل نبود امکانات مناسب ممکن نبوده است.
همانطور که پیشتر تشریح شد، اسرائیل سیاستی هماهنگ برای نابودی نظام سلامت غزه اجرا کرده است. نیروهای امنیتی اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳ به تأسیسات و بخشهای بهداشتی در غزه حمله کرده و پرسنل پزشکی را عمداً کشته، زخمی، دستگیر، بازداشت، بدرفتاری و شکنجه کردهاند. در نهایت، نظام سلامت غزه فروپاشید. تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ تنها ۳۶ درصد از مراکز درمانی عملکردی باقی ماندهاند (همگی به طور جزئی به جز یک بیمارستان صحرایی که کاملاً عملیاتی است). تا ۷ می ۲۰۲۵ میلادی ۱۸۰ آمبولانس مورد حمله قرار گرفته بودند. حملات علیه نظام سلامت غزه پس از آتشبس نیز ادامه یافت و بیمارستانها همچنان توسط نیروهای امنیتی اسرائیل هدف قرار گرفتند.
سیاست هماهنگ اسرائیل برای نابودی سیستم بهداشت و حملاتش علیه کادر درمان باعث شد فلسطینیان بدون دسترسی به مراقبتهای پزشکی حیاتی زندگی کنند که منجر به کشتهشدن بسیاری از فلسطینیان و آسیبهای جبرانناپذیر جسمی و روانی به دیگران شد. مقامات اسرائیل با مسدودکردن تجهیزات پزشکی، دارو و ملزومات درمانی ورود آنها به غزه و در عین حال جلوگیری از خروج فلسطینیان نیازمند از غزه، کنترل خود بر فلسطینیان غزه را ادامه دادند. بسیاری از پزشکان و کادر درمان به کمیسیون اطلاع دادهاند که بیماران به دلیل فروپاشی نظام سلامت غزه جان باختهاند؛ برای مثال، بیماران سرطانی به دلیل کمبود درمان مناسب فوت کردهاند و در مواردی از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام جراحیها به دلیل نبود امکانات مناسب ممکن نبوده است.
مشکلات فلسطینیان بیشازپیش تشدید شد، زیرا مقامات اسرائیل از اعطای مجوز خروج برای درمان پزشکی در بیمارستانهای کرانه باختری، از جمله بیتالمقدس شرقی، یا مکانهای دیگر به فلسطینیان غزه خودداری کردند. در نتیجه، بسیاری از فلسطینیان، از جمله کسانی که پیش از آغاز درگیری کنونی به مراقبت پزشکی نیاز داشتند (مانند بیماران سرطانی)، نتوانستند به درمان دسترسی پیدا کنند.
کمیسیون دریافته است که مقامات اسرائیل آگاه بودند که با نابودی نظام سلامت در سراسر غزه، اقدامات آنها منجر به نابودی فلسطینیان بهعنوان یک گروه خواهد شد. نیروهای امنیتی اسرائیل نهتنها نظام سلامت را نابود کردند، بلکه همچنان فلسطینیان را کشته و آسیب زدند و به طور عمدی مانع دسترسی آنها به مراقبتهای پزشکی ضروری شدند. بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که نابودی سیستم سلامت در غزه، محرومیت ناشی از محاصره از ملزومات پزشکی برای فلسطینیان و محرومکردن فلسطینیان نیازمند از ویزای خروج پزشکی، بخشی از نیت برای نابودی فلسطینیان در غزه از طریق جلوگیری از توانایی و امکان درمان، بازیابی و زندگی آنها بوده است.
ت: خشونت جنسی
کمیسیون دریافته است که نیروهای امنیتی اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت را علیه فلسطینیان در غزه مرتکب شدهاند، از جمله تجاوز، شکنجه جنسی و سایر اشکال خشونت جنسی. همانطور که پیشتر توضیح داده شد، این رفتار گسترده و سیستماتیک بوده و منجر به آسیبهای خاص جنسیتی شده است. برای مثال، مردان و پسران فلسطینی مورد حملات جنسی، از جمله تجاوز، قرار گرفتهاند، در حالی که زنان اغلب بهشدت تحقیر شدهاند و این امر تأثیر روانی منفی و شدیدی بر آنها داشته است.
کمیسیون از بسیاری از قربانیان فلسطینی که در بازداشت مورد خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت قرار گرفتهاند موارد متعددی را شنیده است. یکی از بازداشتشدگان گفته است که بهشدت کتکخورده و بهقدری به اندام تناسلیاش ضربه وارد شده که استفراغ کرده و بیهوش شده است. به همین ترتیب، نیروهای امنیتی اسرائیل علیه بازداشتشدگان زن از خشونت جنسی و آزار جنسی استفاده کردند. برای مثال، برخی از بازداشتشدگان زن بدون رضایتشان و در شرایط تحقیرآمیز، از جمله در لباس زیر و در حضور سربازان مرد، عکسبرداری شدهاند و این تصاویر اغلب توسط نیروهای امنیتی اسرائیل در شبکههای اجتماعی عمومی منتشر میشد.
نیروهای امنیتی اسرائیل اعمال خشونت جنسی را نهتنها برای تحقیر شدید قربانیان مستقیم، بلکه برای تحقیر عمومی فلسطینیان بهعنوان یک گروه انجام دادهاند. این امر در محتوای شبکههای اجتماعی سربازان اسرائیلی آشکار است، جایی که آنها عمداً اعمالی را انجام میدهند که فلسطینیان را انسانزدایی میکند.
خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت علیه فلسطینیان نهتنها آسیب جسمی، بلکه آسیب شدید روانی از طریق تحقیر و خفت شدید قربانیان ایجاد کرده است که از لحظه بازداشت و در طول مدت بازداشت، از جمله حین بازجویی و بازرسی، ادامه داشته است. مهم آنکه ماهیت و وسعت این اعمال از ادعای اسرائیل مبنی بر انجام عملیات نظامی در چارچوب دفاع مشروع، برای شکست حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی یا آزادسازی گروگانهای اسرائیلی، پشتیبانی نمیکند و نمیتواند آن را توجیه نماید.
خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت علیه فلسطینیان نهتنها آسیب جسمی، بلکه آسیب شدید روانی از طریق تحقیر و خفت شدید قربانیان ایجاد کرده است که از لحظه بازداشت و در طول مدت بازداشت، از جمله حین بازجویی و بازرسی، ادامه داشته است.
ماهیت جنسی این حملات موجب آسیب شدید جسمی و روانی به قربانیان شده است که نسلهای آینده فلسطینیان را تحتتأثیر قرار خواهد داد. کمیسیون دریافته است که خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت نهتنها بهعنوان مجازات علیه افراد، بلکه بهعنوان بخشی از الگوی مجازات جمعی برای تضعیف، تحقیر و سلطه بر جمعیت فلسطینی به طور کلی مورداستفاده قرار گرفته است. بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که استفاده گسترده از خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت علیه فلسطینیان در غزه نشاندهنده نیت نابودی فلسطینیان بهعنوان یک گروه است.
ث: هدف قرار دادن مستقیم کودکان
کمیسیون یادآور میشود که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، از میان ۶۰٬۱۹۹ فلسطینی کشتهشده، ۱۸٬۴۳۰ نفر کودک بودهاند و دهها هزار کودک دیگر نیز دچار جراحات جسمی و روانی شدهاند. علاوه بر این، سازمان «نجات کودکان» گزارش داده که تعداد کودکانی که در هفته اول پس از ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل در غزه در ۱۸ مارس ۲۰۲۵ کشته شدند، بیشتر از هر هفته دیگر از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بوده است. در ژوئن ۲۰۲۴، آنروا گزارش داد که به طور متوسط هر روز از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ میلادی ۱۰ کودک یک یا هر دو پا خود را از دست دادهاند و این قطع عضوها عمدتاً بدون بیهوشی انجام شده است، به دلیل جلوگیری از ورود تجهیزات پزشکی به غزه.
کمیسیون همچنین دریافته است که کودکان از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به طور مستقیم به طرق مختلف توسط نیروهای امنیتی اسرائیل هدف قرار گرفتهاند، از جمله در حین تخلیه، در پناهگاهها و اخیراً در سایتهای توزیع غذا. پزشکان به کمیسیون گفتهاند که کودکانی با جراحات مستقیم گلوله اغلب به سر و شکم، درمان شدهاند که نشان میدهد نیروهای امنیتی اسرائیل عمداً کودکان را در عملیات نظامی خود هدف قرار دادهاند. در مورد حملات در مسیرهای تخلیه و مناطق تعیینشده بهعنوان امن، کمیسیون دریافته که نیروهای امنیتی اسرائیل بهروشنی از حضور غیرنظامیان فلسطینی، از جمله کودکان، آگاه بودهاند. با این حال، نیروهای امنیتی اسرائیل به سمت غیرنظامیان، از جمله کودکانی که پرچم سفید در دست داشتند، شلیک کرده و آنها را کشتند.
پزشکان، کودکان بسیاری را با جراحات مستقیم گلوله در سر و بالاتنه درمان کردند که نشان میدهد کودکان توسط تکتیرانداز، پهپاد یا کوادکوپترها هدف قرار گرفتهاند. والدین به پزشکان گفتهاند که کودکان تنها بودهاند یا بزرگسالان همراه آنها آسیبی ندیدهاند. کمیسیون به نظرسنجی انجامشده در میان ۶۵ داوطلب مراقبتهای بهداشتی که تجربه خود را از غزه پس از اکتبر ۲۰۲۳ به اشتراک گذاشتهاند، اشاره میکند. طبق این نظرسنجی، از میان ۵۳ نفر از کارکنان مراقبتهای بهداشتی که اغلب کودکان را در شرایط اضطراری درمان کردهاند، ۴۴ پزشک، پرستار و امدادگر شاهد چندین مورد کودکان پیشدبستانی بودند که به سر یا سینهشان شلیک شده بود. برای مثال، یک جراح اظهار داشت که در طی چهار ساعت، «6 کودک بین ۵ تا ۱۲ سال، همه با یک گلوله در جمجمه» دیده است. یک متخصص بیهوشی نیز گفت که بسیاری از کودکان را مشاهده کرده که «جراحت گلوله اغلب به سر بود. بسیاری دچار آسیب مغزی دائمی و غیرقابل درمان شدند. تقریباً روزانه اتفاق میافتاد که کودکان با جراحت گلوله به بیمارستان میرسیدند.» همچنین، طبق نظرسنجی، از میان ۶۲ کارکنان بهداشتی که به طور منظم با کودکان کار کردهاند، ۵۲ پزشک، پرستار و امدادگر تقریباً همگی کودکان را دچار آسیب روانی شدید مشاهده کردهاند و برخی کودکان خودکشی کرده یا گفتهاند که آرزو داشتند مرده بودند. یک جراح ارتوپدی و دست گفت: «بسیاری گفتند که آرزو دارند بمب بعدی فقط به آنها بخورد تا عذابشان تمام شود.»
از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، الگوی روشنی از رفتار نشان میدهد که نیروهای امنیتی اسرائیل کودکان را در شرایط مختلف با هدف کشتن آنها مستقیماً هدف قرار دادهاند. در تمام موارد بررسیشده توسط کمیسیون، هیچیک از کودکان تهدیدی برای نیروهای امنیتی اسرائیل ایجاد نمیکردند. هدف قرار دادن کودکان برای استنباط نیت نسلکشی مقامات اسرائیل اهمیت دارد، زیرا اول هدفگیری گسترده و عمدی کودکان فلسطینی نشان میدهد که عملیات نظامی صرفاً برای شکست حماس و سایر گروههای مسلح فلسطینی انجام نشده و نمیتواند به طور مشروع به اهداف دیگر اعلامشده دفاع از اسرائیل و آزادسازی گروگانها کمک کند؛ و دوم هدفگیری مستقیم و عمدی کودکان فلسطینی با قصد نابودی جسمانی گروه، نهتنها کودکان امروز بلکه امکان تولد فرزندان آینده، صورتگرفته است.
بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که هدفگیری گسترده و سیستماتیک کودکان بخشی از استراتژی نابودی تداوم زیستی و آینده گروه فلسطینی در غزه است و در نتیجهبخشی از نیت نابودی فلسطینیان در غزه محسوب میشود.
تحلیل و نتیجهگیری
بر اساس شواهد کاملاً قطعی، کمیسیون نتیجه میگیرد که اظهارات مقامات اسرائیل، خود بهعنوان شاهد مستقیم نیت نسلکشی محسوب میشوند. علاوه بر این، بر اساس شواهد غیرمستقیم، کمیسیون دریافته است که تنها استنتاج منطقی از الگوی رفتار مقامات اسرائیل، نیت نسلکشی بوده است. بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که مقامات و نیروهای امنیتی اسرائیل دارای نیت نسلکشی برای نابودی کامل یا جزئی فلسطینیان در نوار غزه هستند.
بخش ۴: تحریک مستقیم و عمومی برای ارتکاب نسلکشی
تحریک مستقیم و عمومی برای ارتکاب نسلکشی عملی است که طبق ماده III(c) کنوانسیون نسلکشی مجازاتپذیر است. برای آنکه عملی بهعنوان تحریک مستقیم و عمومی تلقی شود، مرتکب باید «به طور مستقیم و عمومی» دیگران را به ارتکاب نسلکشی تحریک کرده و نیت انجام آن را داشته باشد. بنابراین، خود عمل تحریک جرم محسوب میشود و نیازی نیست که منجر به ارتکاب عمل نسلکشی شود، اما باید توسط مخاطبان بهعنوان «دعوت به ارتکاب نسلکشی» فهمیده شود.
کمیسیون نتیجه میگیرد که هدفگیری گسترده و سیستماتیک کودکان بخشی از استراتژی نابودی تداوم زیستی و آینده گروه فلسطینی در غزه است و در نتیجهبخشی از نیت نابودی فلسطینیان در غزه محسوب میشود.
کمیسیون تعداد زیادی از اظهارات را مستند کرده و برخی اظهارات کلیدی سه مقام اسرائیلی را در چارچوب ماده III(c) کنوانسیون نسلکشی ارزیابی کرده است. این مقامات شامل رئیسجمهور اسرائیل (بهعنوان رئیس دولت) و نخستوزیر و وزیر دفاع (دو مقام عالی در سلسلهمراتب دولت و ارتش) هستند. سایر مقامات سیاسی، اعضای کابینه یا شوراهای امنیتی و جنگ، خاخامها و رسانهها نیز اظهارات دیگری داشتهاند که بعضاً قویتر و صریحتر بودهاند، اما تمرکز کمیسیون بر سه مقام عالی سیاسی است.
کمیسیون یادآور میشود که در ارزیابی اظهارات مقامات اسرائیل، باید زمینه و زمان ارائه آنها را در نظر گرفت. این اظهارات پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل و پس از آغاز عملیات نظامی اسرائیل در غزه ارائه شد. این سخنان نهتنها غیرانسانی و بیانکننده نفرت نسبت به فلسطینیان بود، بلکه شامل اشاره مستقیم به اقدامات تلافیجویانه اسرائیل بود و سربازان اسرائیلی را به یاد داستان عمالیق میآورد که طبق کتاب مقدس، بنیاسرائیل را آزار داده بودند. در کتاب ساموئل، خدا به بنیاسرائیل میگوید: «اکنون بروید و به عمالیق حمله کنید و همه چیز را که دارند، کاملاً نابود کنید؛ نه مرد و نه زن و نه کودک و نه نوزاد، نه گاو و نه گوسفند، نه شتر و نه الاغ را باقی نگذارید.» یادآوری عمالیق برای نیروهای نظامی صهیونیست مذهبی که اکنون هزاران نفر از آنها در نیروهای امنیتی اسرائیل حضور دارند، اهمیت ویژهای داشت.
در رابطه با سخنرانی گالانت، کمیسیون یادآور میشود که او در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ عبارت «حیوانات انسانی» را دوباره در سخنرانی خود خطاب به سربازان به کاربرد، اما این بار به مبارزان حماس اشاره داشت. کمیسیون دریافته است که سخنرانی ۹ اکتبر ۲۰۲۳ که در چارچوب محاصره کامل و جلوگیری از ورود کمکها و مایحتاج انجام شد، متوجه کل جمعیت غزه بود و به طور معقول میتوانست به این صورت شنیده و فهمیده شود. همچنین کمیسیون دریافته است که گالانت در ۹ اکتبر ۲۰۲۳ خواستار مجازات جمعی از طریق محاصره کامل و جلوگیری از ورود کمکهای انسانی و سایر مایحتاج شده است، زیرا روز بعد به سربازان گفته بود «ما همه چیز را نابود خواهیم کرد». بنابراین، کمیسیون دریافته است که این اظهارات صرفاً در چارچوب محاصره بیان نشدهاند، بلکه نیت مستقیم برای ارتکاب نسلکشی با فراخوان عمومی برای نابودی فلسطینیان در غزه را نشان میدهند.
کمیسیون یادآور میشود که اظهارات رئیسجمهور اسحاق هرتزوگ به طور صریح خواستار نسلکشی مردم فلسطین در غزه نبود. با این حال، این اظهارات باید در زمینه آغاز جنگ، زمانی که نیروهای امنیتی اسرائیل تازه عملیات نظامی خود را در غزه آغاز کرده بودند، ارزیابی شود. بنابراین، اظهارنظر مبنی بر اینکه یک ملت کامل مسئول حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است، میتواند به طور معقول بهعنوان تحریک نیروهای امنیتی اسرائیل برای هدف قرار دادن فلسطینیان غزه بهعنوان یک گروه که به طور جمعی مسئول حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ هستند، تفسیر شود. هرتزوگ بعدها اظهار داشت که «بسیاری از فلسطینیان بیگناه با اقدامات حماس موافق نیستند». با این حال، کمیسیون معتقد است که این توضیح بعدی برای شانه خالیکردن از مسئولیت اظهارنظر اولیه ارائه شده است. کمیسیون دریافته است که در اظهارنظر اولیه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۳، هرتزوگ به طور قاطع اظهار داشت که همه غیرنظامیان در غزه از اقدامات حماس آگاه بوده و در آن مشارکت داشتند و مسئول آن هستند. طبق گفته هرتزوگ، اگر جمعیت غیرنظامی با این اقدامات موافق نبود، میتوانست قیام کرده و علیه حماس بجنگد؛ بنابراین، طبق نظر هرتزوگ، از آنجایی که غیرنظامیان علیه حماس قیام نکردند، همه آنها به طور یکسان مسئول بودند. قابلتوجه است که شعار «هیچکس در غزه بیتقصیر نیست» بعداً توسط سربازان مستقر در غزه اعلام شد و در چندین مکان عمومی نیز تکرار شد. عفو بینالملل گزارشی ارائه داد که عکسی نشان میدهد این شعار به عبری روی برج مراقبت نظامی اسرائیل در کرانه باختری نصب شده و زیر آن به انگلیسی عبارت «غزه را نابود کنید» نوشته شده است.
در حالی که تحریک مستقیم و عمومی برای ارتکاب نسلکشی خود یک جرم است، چه کسی بر اساس آن عمل کند یا نکند، کمیسیون با این حال به اقدامات نیروهای امنیتی اسرائیل در میدان غزه اشاره میکند که میتوانستند رفتار خود در تخریب املاک فلسطینیان را جشن بگیرند. مقامات اسرائیلی اغلب از تحقیق درباره سوءرفتار سربازان کوتاهی کردند و سوءرفتار سربازان در میدان عمدتاً بدون مجازات باقی ماند. این کوتاهیها نشان میدهد که اقدامات و سوءرفتار نیروهای امنیتی اسرائیل کاملاً با دستوراتی که دریافت کرده بودند سازگار بوده و انگیزه واقعی عملیات نظامی را منعکس میکند. کمیسیون بنابراین بر این اساس نتیجه میگیرد که این اظهارات نهتنها به پرسنل نیروهای امنیتی اسرائیل اجازه داد تا به طور مستمر از تعهدات خود طبق حقوق بینالملل چشمپوشی کنند، بلکه سربازان را تشویق کرد تا فلسطینیان در غزه را بهعنوان انتقام از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل بکشند و مجروح کنند.
بر این اساس، کمیسیون نتیجه میگیرد که «تحریک مستقیم و عمومی به ارتکاب نسلکشی» مطابق ماده III(c) کنوانسیون نسلکشی، در رابطه با سخنرانیها و اظهارات فوقالذکر رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، نخستوزیر بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاع وقت یوآو گالانت محقق شده است. کمیسیون اظهارات سایر رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل، از جمله وزیر امنیت ملی، ایتامار بنگویر، و وزیر دارایی، بزالئل اسموترچ، را به طور کامل ارزیابی نکرده و بر این باور است که آنها نیز باید موردبررسی قرار گیرند تا تعیین شود آیا این اظهارات مشمول تحریک به ارتکاب نسلکشی میشوند یا خیر.
بخش ۵: پیامدهای حقوقی برای دولتها و تعهدات آنها
الف: دولت اسرائیل
مطابق با کنوانسیون نسلکشی، یک دولت عضو موظف است از نسلکشی جلوگیری کند، مرتکب آن نشود یا به ارتکاب آن تحریک نکند و نیز نسلکشی را مجازات نماید. یک دولت مسئول عمل یا ترک عملی است که از سوی یک نهاد وابسته به آن دولت انجام شده و رفتار آن به دولت نسبت داده میشود، از جمله در صورت قصور در پیشگیری از نسلکشی، ارتکاب یا تحریک به نسلکشی، یا قصور در مجازات نسلکشی.
کمیسیون نتیجه میگیرد که «تحریک مستقیم و عمومی به ارتکاب نسلکشی» مطابق ماده III(c) کنوانسیون نسلکشی، در رابطه با سخنرانیها و اظهارات فوقالذکر رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، نخستوزیر بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاع وقت یوآو گالانت محقق شده است.
کمیسیون یادآور میشود که رفتار هر نهاد دولتی طبق حقوق بینالملل بهعنوان عمل آن دولت محسوب میشود. دیوان بینالمللی دادگستری تأیید کرده است که این قاعده جنبه عرفی دارد و بنابراین همه دولتها را ملزم میکند. یک نهاد دولتی میتواند یک شخص یا موجودیت باشد، از جمله دارنده یک منصب رسمی، یک وزارتخانه، کمیسیون یا هر نهاد دیگری که قدرت عمومی اعمال میکند، از جمله نیروهای مسلح به طور کلی یا یک واحد نظامی خاص.
همانطور که پیشتر بحث شد، پرسنل نیروهای امنیتی اسرائیل اعمال مادی نسلکشی را تحت دستور و کنترل رهبری سیاسی و نظامی اسرائیل انجام دادهاند که اغلب با اظهارات مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مرتبط و هماهنگ بوده است. کمیسیون یادآور میشود که رهبران نظامی و دادگاههای اسرائیل قدرت جلوگیری و مجازات اقدامات پرسنل نیروهای امنیتی اسرائیل را دارند. کمیسیون، همانطور که در گزارشهای پیشین خود نیز اشاره کرده است، هیچ مدرکی دال بر انجام تحقیقات واقعی یا تعقیب قضایی یا محاکمهای در این زمینه از سوی اسرائیل دریافت نکرده است.
کمیسیون با دلایل منطقی نتیجه گرفته است که رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل، بر اساس اظهاراتشان و الگوی رفتار فرماندهان تحت امرشان از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، قصد خاص ارتکاب نسلکشی علیه فلسطینیان در غزه را دارند. کمیسیون همچنین ساختار فرماندهی اسرائیل را بهویژه در رابطه با عملیات نظامی در غزه بررسی کرده است. کمیسیون یادآور میشود که در نیروهای مسلح، بالاترین سطح فرماندهی، رئیس ستاد کل است که تحتنظر وزیر دفاع و تابع دولت قرار دارد. وزیر دفاع مسئول عملیات روزمره نیروهای مسلح است، در حالی که دولت اسرائیل مسئول تعیین استراتژی کلی نیروهای مسلح است. کمیسیون دریافته است که رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل که مسئول استراتژی جنگ هستند، در نهایت مسئول ارتکاب اعمال مادی نسلکشی توسط اعضای نیروهای امنیتی اسرائیل هستند. همچنین کمیسیون تأکید میکند که رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل نمایندگان دولت اسرائیل هستند و بنابراین اقدامات آنان به دولت اسرائیل نسبت داده میشود. بر این اساس، کمیسیون نتیجه میگیرد که دولت اسرائیل مسئول ارتکاب نسلکشی علیه فلسطینیان غزه بهعنوان یک گروه است.
همانطور که ذکر شد، کمیسیون هیچ مدرکی دال بر اقدام اسرائیل برای پیشگیری یا مجازات نسلکشی دریافت نکرده است، از جمله انجام تحقیقات یا پیگرد قضایی واقعی. برعکس، کمیسیون دریافته است که مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل غالباً رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل را توجیه کرده و با اظهارات تشویقآمیز، ارتکاب جرائم بیشتر را تسهیل کردهاند. وظیفه مجازات نسلکشی هنگامی ایجاد میشود که اعمال نسلکشی انجام شده باشد. این وظیفه مستلزم آن است که اسرائیل به طور مؤثر اقدامات احتمالی نسلکشی را تحقیق و مجازات کند. از الگوی رفتار مقامات اسرائیل مشخص است که جرائم ارتکابی توسط سربازان عمدتاً بدون مجازات مانده است که این امر از طریق توجیه اقدامات سربازان و تشویقهای بیشتر مقامات آشکار میشود. بنابراین، کمیسیون نتیجه میگیرد که دولت اسرائیل در پیشگیری و مجازات نسلکشی، همانطور که در ماده I کنوانسیون نسلکشی مقرر شده، قصور کرده است. کمیسیون نتیجه میگیرد که اسرائیل طبق ماده III(c) کنوانسیون نسلکشی مسئول تحریک مستقیم و عمومی مقامات خود به ارتکاب نسلکشی علیه فلسطینیان در غزه بهعنوان یک گروه است.
ب: دولتهای ثالث
کمیسیون هیچ مدرکی دال بر اقدام اسرائیل برای پیشگیری یا مجازات نسلکشی دریافت نکرده است، از جمله انجام تحقیقات یا پیگرد قضایی واقعی. برعکس، کمیسیون دریافته است که مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل غالباً رفتار نیروهای امنیتی اسرائیل را توجیه کرده و با اظهارات تشویقآمیز، ارتکاب جرائم بیشتر را تسهیل کردهاند.
وظیفه پیشگیری و مجازات نسلکشی تنها بر عهده دولت مسئول نیست، بلکه شامل تمامی دولتهای عضو کنوانسیون نسلکشی و در واقع تمامی دولتها طبق حقوق بینالملل عرفی نیز میشود. دیوان بینالمللی دادگستری در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۴، در نخستین دستور اقدامات موقتی خود در پرونده آفریقای جنوبی علیه اسرائیل، تمامی دولتها را از احتمال ارتکاب نسلکشی توسط دولت اسرائیل در عملیات نظامیاش در غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به بعد آگاه ساخت. بر این اساس، کمیسیون دریافته است که از حداقل ۲۶ ژانویه ۲۰۲۴، زمانی که دیوان بینالمللی دادگستری نخستین اقدامات موقتی خود را صادر کرد، تمامی دولتهای عضو کنوانسیون نسلکشی و سایر دولتها از خطر جدی وقوع نسلکشی مطلع بودهاند و بنابراین، وظیفه پیشگیری از نسلکشی را داشتهاند.
طبق نظر دیوان بینالمللی دادگستری، زمانی که دولتهای عضو قادر به کمک در پیشگیری از نسلکشی هستند، موظفاند «تمام وسایل معقول در اختیار خود را به کار گیرند تا حد امکان از نسلکشی پیشگیری کنند.» مسئولیت ممکن است زمانی ایجاد شود که دولت عضو «آشکارا»ً از اتخاذ تمامی اقدامات لازم برای پیشگیری از نسلکشی که در توان آن بوده و ممکن است به پیشگیری از نسلکشی کمک میکرده، کوتاهی کرده باشد.
مطابق با تعهدات مندرج در کنوانسیون نسلکشی، کمیسیون خاطرنشان میکند که دولتها موظفاند: اول اطمینان یابند که اسرائیل تمامی دستورات اقدامات موقتی صادر شده توسط دیوان بینالمللی دادگستری را اجرا میکند؛ دوم همکاری کنند تا تمامی اقدامات اسرائیل در غزه که نقض کنوانسیون نسلکشی محسوب میشوند، متوقف شود؛ سوم، اقداماتی انجام دهند تا از رفتاری که ممکن است مصداق اعمال نسلکشی باشد، پیشگیری کنند، از جمله جلوگیری از انتقال تسلیحاتی که توسط اسرائیل برای ارتکاب اعمال نسلکشی استفاده یا احتمال استفاده دارد؛ چهارم، عملیات نظامی در غزه که منجر به نقض هنجارهای آمره از جمله نسلکشی شده است را بهعنوان قانونی به رسمیت نشناسند؛ و پنجم تحقیقات انجام دهند و اقداماتی برای مجازات نقض هنجارهای آمره به عمل آورند.
نتیجهگیری کلی
تحلیل کمیسیون در این گزارش صرفاً به تعیین مصداق نسلکشی طبق کنوانسیون نسلکشی مربوط است و به مسئولیت دولت اسرائیل از جمله در زمینه قصور در پیشگیری از نسلکشی، ارتکاب نسلکشی علیه فلسطینیان در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ و قصور در مجازات نسلکشی میپردازد. کمیسیون همچنین خاطرنشان میکند که اگرچه تحلیل آن محدود به فلسطینیان ساکن غزه در دوره پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است، اما نگرانی جدی وجود دارد که قصد خاص برای نابودی فلسطینیان به طور کلی ممکن است به سایر مناطق اشغالی فلسطین، از جمله کرانه باختری و قدس شرقی، و به دوره پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نیز تسری یافته باشد. حوادث غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به طور مستقل رخ ندادهاند و پیش از آن، دههها اشغال غیرقانونی و سرکوب تحت ایدئولوژیای که هدف آن پاکسازی جمعیت فلسطینی از سرزمینهایشان و جایگزینی آنها بوده، وجود داشته است.
کمیسیون با استناد به شواهد معقول نتیجهگیری میکند که مقامات و نیروهای امنیتی اسرائیل مرتکب و همچنان در حال ارتکاب موارد زیر از «عنصر مادی جرم» نسلکشی علیه فلسطینیان در نوار غزه هستند؛ اول، قتل اعضای گروه؛ دوم، واردکردن آسیبهای جسمی یا روانی شدید به اعضای گروه؛ سوم، تحمیل عمدی شرایط زندگی بر گروه بهگونهای که منجر به نابودی فیزیکی کامل یا جزئی آنها شود؛ و چهارم اتخاذ اقداماتی که هدف آنها جلوگیری از تولد اعضای گروه است.
در خصوص تحریک به نسلکشی، کمیسیون نتیجه میگیرد که رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، نخستوزیر بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاع وقت یوآو گالانت، به ارتکاب نسلکشی تحریک کردهاند و مقامات اسرائیل اقدامی برای مجازات این تحریک نکردهاند. کمیسیون هنوز بیانیههای دیگر رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل، از جمله وزیر امنیت ملی، ایتامار بنگویر، و وزیر دارایی، بزالل اسموتریچ، را به طور کامل بررسی نکرده و تأکید میکند که این افراد نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرند تا مشخص شود آیا اقدامات آنها مصداق تحریک به نسلکشی است یا خیر.
درباره عنصر روانی نسلکشی، کمیسیون نتیجه میگیرد که اظهارات مقامات اسرائیل شواهد مستقیمی از قصد نسلکشی است. علاوه بر این، الگوی رفتار آنها شواهد غیرمستقیم از قصد نسلکشی فراهم میکند و تنها استنتاج معقول از مجموعه شواهد، وجود قصد نسلکشی بوده است. بر این اساس، کمیسیون نتیجه میگیرد که مقامات و نیروهای امنیتی اسرائیل قصد نابودی کامل یا جزئی فلسطینیان در نوار غزه را داشته و همچنان دارند.
کمیسیون نتیجه میگیرد که دولت اسرائیل مسئول قصور در پیشگیری از نسلکشی، ارتکاب نسلکشی و قصور در مجازات نسلکشی علیه فلسطینیان در نوار غزه است.
کمیسیون نتیجه میگیرد که دولت اسرائیل مسئول قصور در پیشگیری از نسلکشی، ارتکاب نسلکشی و قصور در مجازات نسلکشی علیه فلسطینیان در نوار غزه است. کمیسیون توصیه میکند که دولت اسرائیل: فوراً ارتکاب نسلکشی در نوار غزه را متوقف کرده و به طور کامل با دستورهای موقت دیوان بینالمللی دادگستری در تاریخهای ۲۶ ژانویه، ۲۸ مارس و ۲۴ می ۲۰۲۴ مطابقت کند؛ فوراً یک آتشبس کامل و دائمی در غزه برقرار کرده و تمام عملیات نظامی در سرزمینهای اشغالی فلسطین که شامل اعمال نسلکشی است را پایان دهد؛ دسترسی بدون مانع تمام کارکنان سازمان ملل، از جمله کارکنان بینالمللی آنروا و تمام نهادهای بینالمللی که کمکهای انسانی را هماهنگ یا ارائه میدهند در سرزمینهای اشغالی فلسطین، از جمله قدس شرقی، بازگرداند و تضمین کند؛ فوراً سیاست گرسنگیدادن فلسطینیان و توزیع کمکهای غذایی از طریق بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) را پایان دهد. دسترسی کامل و بدون مانع کمکهای انسانی در مقیاس وسیع و از طریق چند نقطه توزیع در سراسر نوار غزه را تضمین کند. اجازه دهد، تسهیل کند و دسترسی بدون مانع به انتقال پزشکی فلسطینیان از غزه به کشورهای ثالث را تضمین کند؛ اجازه دهد، تسهیل کند و دسترسی بدون مانع تیمهای پزشکی اضطراری به غزه را تضمین کند؛ اجازه دسترسی کمیسیون به اسرائیل و سرزمینهای اشغالی فلسطین، از جمله قدس شرقی، را برای ادامه تحقیقات فراهم کند؛
کمیسیون توصیه میکند که دادستان دیوان بینالمللی کیفری: در چارچوب تحقیقات جاری در وضعیت فلسطین، جرم نسلکشی را بررسی کند تا در اصلاح احکام دستگیری موجود و افزودن به درخواستهای دستگیری آتی لحاظ شود؛ بررسی کند که آیا مقامات ذکر شده در این گزارش باید بهعنوان مسئولان اصلی جرایم بینالمللی مرتکب شده در سرزمینهای اشغالی فلسطین شامل شوند یا خیر.
https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf
/انتهای پیام/
