در غزه چیزی جز اراده باقی نمانده است!

گروه جامعه و اقتصاد «سدید»؛ «وقتی بازگردم، در کافه‌تریا می‌نشینم، قهوه می‌نوشم و گریه می‌کنم.» این جمله صرفاً از سر دلتنگی نیست، بلکه نجوای بقا و زنده‌ماندن از زبان دانشجویی است که دانشگاهش، همچون همه دانشگاه‌های غزه، ویران شده است.

فضای مجازی در خدمت ادامه تحصیل

از سال ۲۰۲۳، دانشگاه‌های غزه یا بمباران شده‌اند یا عملاً از کار افتاده‌اند و بیش از ۹۰ هزار دانشجو را از دسترسی به آموزش رسمی محروم کرده‌اند. بااین‌حال، یادگیری متوقف نشده است. آموزش به شبکه‌های غیررسمی و بسترهای دیجیتال متکی بر تعهدی عمیق به آموزش، حتی در دل ویرانی منتقل شده است.

دانشجویان نقش‌های حیاتی در سیستم بهداشت و درمان آسیب‌دیده غزه ایفا کرده و هم‌زمان تجربیات واقعی و ارزشمندی کسب می‌کنند. یکی از دانشجویان پزشکی می‌گوید: «ما از بیماران واقعی، در زمان واقعی یاد می‌گیریم. این حالا جزء دوره آموزشی ماست.»

گروهی از دانشجویان علوم رایانه دانشگاه اسلامی غزه، کانالی در پیام‌رسان تلگرام ایجاد کرده‌اند که اکنون بیش از ۱,۲۰۰ دانشجوی آواره را به هم متصل می‌کند. آنها جزوه‌های درسی را به اشتراک می‌گذارند، برای امتحانات آماده می‌شوند و از نظر روحی یکدیگر را حمایت می‌کنند.

آنچه در ابتدا تنها راهی ساده برای حفظ ارتباط بود، در شرایطی که آموزش سنتی دیگر ممکن نبود، حالا به یک خط حیاتی آموزشی تبدیل شده است. دانشجویان می‌گویند این کار نوعی «همیاری است، نه خیریه» و پاسخی برخاسته از دل جامعه در غیاب ساختارهای رسمی به‌حساب می‌آید.

یکی از این دانشجویان، دختری است که در حال نگارش پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد خود بوده و به دلیل گرانی شدید اینترنت و بسته‌بودن مرزها، قادر به پرداخت هزینه‌ها نیست. او در فقدان حمایت نهادهای رسمی، راه‌حلی را پیشنهاد داد: ایجاد یک نقطه دسترسی رایگان به اینترنت برای سایر دانشجویان. وی صفحه‌ای برای جذب کمک‌های مالی راه‌اندازی کرد.

به لطف تلاش‌های او و حمایت اهالی و کمک‌کنندگان، فضایی فراهم شد که اکنون بیش از ۵۵ دانشجو به اینترنت دسترسی دارند و می‌توانند تحصیلات خود را ادامه دهند. این ابتکار تنها یک نمونه از راه‌حل‌هایی است که دانشجویان برای مقابله با بحران آموزشی - حتی در غیاب حمایت‌های سازمانی - یافته‌اند.

آموزش در دل بحران

در میان بحران، دانشجویان پزشکی غزه راه‌هایی برای ادامه تحصیل پیدا کرده‌اند. در غیاب کلاس‌های تئوری و دوره‌های بالینی، آنها به طور داوطلبانه در معدود بیمارستان‌ها و مراکز درمانی باقی‌مانده فعالیت می‌کنند. این دانشجویان نقش‌های حیاتی در سیستم بهداشت و درمان آسیب‌دیده غزه ایفا کرده و هم‌زمان تجربیات واقعی و ارزشمندی کسب می‌کنند. یکی از دانشجویان پزشکی می‌گوید: «ما از بیماران واقعی، در زمان واقعی یاد می‌گیریم. این حالا جزء دوره آموزشی ماست.»

آموزش، ریسمانی برای بقا

پس از نابودی کتابخانه‌های غزه، برخی از دانشجویان مسئولیت حفظ آنچه باقی‌مانده بود را بر عهده گرفتند. گروهی از آنها شروع به ذخیره نسخه‌های پی‌دی‌اف مقالات و منابع دیگر کردند تا یک کتابخانه دیجیتال بسازند. این بایگانی دیجیتال به منبعی حیاتی برای بسیاری از دانشجویانی تبدیل شد که دیگر به نسخه‌های فیزیکی منابع درسی دسترسی نداشتند. در شرایطی که دریافت حمایت نهادی دشوار یا غیرممکن بود، این خود دانشجویان بودند که تلاش کردند تا روند یادگیری ادامه یابد.

پس از نابودی کتابخانه‌های غزه، برخی از دانشجویان مسئولیت حفظ آنچه باقی‌مانده بود را بر عهده گرفتند. گروهی از آنها شروع به ذخیره نسخه‌های پی‌دی‌اف مقالات و منابع دیگر کردند تا یک کتابخانه دیجیتال بسازند.

«مجد» - دانشجویی که تحصیل خود را در سال ۲۰۲۳ آغاز کرده - از رنج عمیق زندگی در دل جنگ می‌گوید. باوجود اندوهی بی‌پایان، او از یادگیری دست نکشیده است. او می‌گوید: «من هر روز ده‌ها بار می‌میرم» (اشاره‌ای به زخم‌های روانی جنگ) اما مجد تأکید می‌کند که آموزش برای او نقطه اتکایی است. او آموزش آنلاین را رد کرده و می‌گوید: «تنها راه آموزش واقعی، ملاقات با انسان‌هاست». داستان مجد بیانگر رنجی شخصی و عمیق اوست؛ اینکه چگونه آموزش برای بسیاری از دانشجویان، به ابزاری برای مقاومت و تلاشی برای بازپس‌گیری چیزی ارزشمند در میان ویرانی‌ها تبدیل شده است.

«هبه» - زنی که همسرش را از دست داده و حالا چهار فرزند را به‌تنهایی بزرگ می‌کند - در یک دوره کارشناسی‌ارشد ثبت‌نام کرده تا با چیزی سازنده در ارتباط بماند. او صادقانه اعتراف می‌کند: «حتی دقیقاً نمی‌دانم مدرک کارشناسی‌ارشد یعنی چه... اما به چیزی نیاز دارم که مرا به جلو ببرد». برای هبه، پیگیری تحصیلات فقط یک گام شغلی نیست؛ بلکه ابزاری برای زنده‌ماندن در دنیایی پر از فقدان است. او نمونه‌ای از تاب‌آوری دانشجویان غزه است که به آموزش چنگ زده‌اند؛ نه به این دلیل که شرایط به آنها اجازه می‌دهد، بلکه به این دلیل که شرایط آنها را وادار به این کار می‌کند.

بازآفرینی آموزش

دانشجویان غزه به جهان نشان می‌دهند که آموزش چیزی نیست که فقط از جنگ جان سالم به در ببرد؛ بلکه چیزی است که مردم برای خلق آن حتی در دل ویرانی‌ها نیز می‌جنگند

در سراسر غزه، دانشجویان تاب‌آوری خارق‌العاده‌ای از خود نشان داده‌اند. تلاش‌هایشان - چه در کلاس‌های دیجیتال، چه در فضاهای آموزشی موقت و چه در نقش‌های داوطلبانه پزشکی - گواهی بر تعهد بی‌وقفه آنها به آموزش است. آنها زیرساخت‌های آموزشی را نه در انتظار کمک خارجی، بلکه باتکیه‌بر خود از نو بنا می‌کنند. این‌ها داستان‌هایی پراکنده نیستند؛ بلکه تجربه‌ای جمعی است از جامعه دانشجویی غزه که چالش‌ها را به فرصت‌هایی برای رشد، یادگیری و همبستگی تبدیل کرده‌اند.

دانشجویان غزه به جهان نشان می‌دهند که آموزش چیزی نیست که فقط از جنگ جان سالم به در ببرد؛ بلکه چیزی است که مردم برای خلق آن حتی در دل ویرانی‌ها نیز می‌جنگند. آنچه آنها اغلب بی‌صدا و با کمترین امکانات در حال ساختنش هستند، یک الگوی نوین آموزشی است که بر اساس همکاری، جامعه‌محوری و پایداری بنا شده است. در این روند، آنها نه‌تنها در حال حفظ دانش، بلکه در حال بازتعریف آموزش هستند.

اگر قرار است از دانشجویان غزه حمایت واقعی شود، جامعه جهانی نباید فقط به بازسازی سیستم‌های فرسوده توجه کند؛ بلکه باید به صدای کسانی گوش دهد که هم‌اکنون در دل ویرانی‌ها، آینده آموزش را بازسازی می‌کنند. دانشجویان غزه، معماران کنونیِ یک دنیای آموزشیِ عادلانه‌تر و بامعناتر هستند.

https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20250514120147332

/ انتهای پیام /